Usuditi se znači učiniti: Može li De Zerbi za sedam mečeva spasiti sezonu Totenhema

<!—->Sezona je došla do tačke u kojoj više nema prostora za duže eksperimente, za traženje identiteta usput ili za polovična rješenja. Zato izbor Roberta De Zerbija djeluje kao potez kluba koji se ne odlučuje za oprez, nego za jasnu ideju. A De Zerbi, kada je riječ o idejama, nikada nije bio čovjek kompromisa.

Ako neko od novog trenera očekuje ulogu vatrogasca, onda je važno odmah razjasniti jednu stvar. Kao taktičar, Roberto De Zerbi je oduvijek više bio čovjek koji pali vatru nego onaj koji je gasi. Njegov fudbal počiva na kratkom izvođenju gol-auta, izgradnji napada kroz unaprijed prepoznatljive obrasce, presingu čovjek na čovjeka i visoko postavljenoj odbrambenoj liniji. Italijan je gotovo oličenje trenerske dogme. Kod njega plan B uglavnom znači samo jedno: da plan A treba sprovesti još bolje.

Upravo zato su i svi scenariji mogući dok dolazi u Totenhem sa sedam utakmica da spasi sezonu i premijerligaški status. Spursi su 17. na tabeli sa 30 bodova, samo jedan iznad londonskog rivala Vest Hema, koji se pod vođstvom bivšeg trenera Totenhema Nuna Espirita Santa takođe pokušava iščupati iz zone ispadanja.

Prvi i najveći izazov za De Zerbija biće da vrlo brzo sprovede svoju ideju. Totenhem pod Igorom Tudorom nije pokazivao gotovo nikakav prepoznatljiv napadački identitet, a hrvatski trener smijenjen je poslije samo sedam utakmica. Njegov agresivni defanzivni pristup, zasnovan na markiranju čovjek na čovjeka, nije funkcionisao sa sastavom koji je bio iscrpljen povredama i razvlačen do krajnjih granica. Protivnici su ih prečesto razbijali.

Izborom De Zerbija, Totenhem je na neki način zatvorio puni krug kada su u pitanju trenerski identiteti.

Kada je prošlog ljeta Anže Postekoglu zamijenjen Tomasom Frankom, to je značilo odustajanje od otvorenog idealizma u korist trenera koji je u Brentfordu uspijevao zahvaljujući prilagodljivosti i fleksibilnosti. Tudor je, na svoj način, takođe bio sklon promjenama oblika i eksperimentima, dijelom i zato što ga je na to tjerala situacija, pa je koristio igrače u neuobičajenim ulogama.

De Zerbi je, međutim, mnogo bliži Postekogluu nego toj liniji razmišljanja. Obojica su treneri kojima je napad prva i osnovna stvar. To se jasno vidjelo i u njihovom međusobnom duelu u decembru 2023. godine. De Zerbijev romb u sistemu 4-4-2 doveo je Brajton do vođstva od 4:0 poslije 75 minuta, da bi zatim primio dva brza gola u završnici. Brajton je izdržao, ali je od utakmice koja je trebalo da bude rutinska pobjeda napravio neizvjestan meč.

Upravo iz De Zerbijevih perioda u Brajtonu i, kasnije, Marseju mogu se izvući korisne lekcije o tome koliko brzo, ili koliko sporo, njegove ideje mogu da zažive.

U Francuskoj je imao uslove koje sada nema. Imao je kompletne pripreme, ali i znatno manja očekivanja nego što će ih imati u Totenhemu. U Marsej je stigao poslije očajne sezone 2023/24, u kojoj su se na klupi smijenila četiri trenera, klub završio tek osmi u Ligi 1, izgubio polufinale Lige Evrope i ispao iz Lige šampiona već u kvalifikacijama.

Njegov vertikalni napadački stil i dominacija loptom savršeno su odgovarali klubu čiji moto, preveden na engleski, glasi “pravo ka golu”. Već na prvoj konferenciji poručio je da želi da ekipa bude prepoznatljiva po njegovom taktičkom identitetu od prve utakmice.

To je i dobio. Dovoljno je pogledati akciju za prvi gol u pobjedi Marseja od 5:1 na gostovanju Brestu u avgustu 2024. Napadajući iz sistema 3-4-3, mamili su protivnički presing.

Golman Heronimo Rulji odigrao je pas kroz sredinu, preskočio svoje “šestice” i pronašao “desetku” Luisa Enrikea. Ovaj je našao Amina Harita, slobodnog igrača, i već nakon još jednog pasa Marsej je probio Brest i iskoristio situaciju tri na tri za gol.

Ipak, treba imati u vidu da je u tom trenutku De Zerbi već skoro dva mjeseca bio u klubu i imao na raspolaganju niz veoma talentovanih ofanzivaca.

Marsej je pobijedio četiri puta i izgubio samo jednom u prvih sedam utakmica pod njegovim vođstvom. Taj snažan start postao je odskočna daska za osvajanje drugog mjesta. U sezoni 2024/25 Marsej je dao najviše golova u jednoj sezoni Lige 1 u posljednjih osam godina, ali je istovremeno primio više nego u prethodne tri sezone.

Dio tog uspjeha može se objasniti i prirodom same Lige 1, koja je puna ekipa sklonih presingu i mladih defanzivaca u usponu. Takve protivnike bilo je lakše probijati kroz brze kombinacije, a ekipe su često imale problem kada bi ih Marsej navukao u presing i zatim slao duge lopte preko njega.

Golman Strazbura Đorđe Petrović bio je jedini golman u Ligi 1 koji je prošle sezone imao više dodavanja od Ruljija. Za Guglielma Vikarija i Antonina Kinskog u Totenhemu, zahtjevi će zato biti mnogo bliži onome što je ranije od njih tražio Postekoglu.<!—->

Iz istog razloga De Zerbi je u Brajtonu birao između Roberta Sančeza i Džejsona Stila, pri čemu je prednost davao Stilu zbog igre nogom, iako je Sančez bio klasičniji golman kada su u pitanju odbrane udaraca i kontrola centaršuteva.

Ipak, ni u Brajtonu njegove ideje nijesu proradile odmah, iako je naslijedio tim koji je od Grejema Potera dobio jasan zamah. Kada je Italijan stigao, Brajton je bio četvrti, sa četiri pobjede u prvih šest utakmica. U ekipi su bili Aleksis Mek Alister, Leandro Trosar, Paskal Gros i Moises Kaisedo, igrači koji su kasnije prodati klubovima iz Lige šampiona.

Brajton nije pobijedio ni u jednoj od prvih pet utakmica pod De Zerbijem, ali je već prvi meč nagovijestio u kom pravcu sve ide. Bio je to remi 3:3 na Enfildu, u kojem je Trosar postigao het-trik, a Brajton vodio 2:0 poslije samo 17 minuta.

Kapiten Luis Dank rekao je u intervjuu za “Telegraf” u septembru 2023. da su prve sedmice rada sa De Zerbijem bile “zbunjujuće”, a da se trening “dramatično promijenio”. Prevodilac je igračima prenosio uputstva, a De Zerbi je imao izuzetno precizne zahtjeve o tome koja dodavanja treba igrati u zavisnosti od načina na koji protivnik vrši presing.

U početku se držao sistema 3-4-3 koji je Poter veoma uspješno koristio 2022. godine, ali je kasnije prešao na 4-2-3-1. Ta promjena otvorila je prostor brzim krilima poput Solija Marča i Kaorua Mitome, jer su Brajtonovi napadači ulazili dublje, izvlačili protivničke štopere i tako otvarali centralni prostor za utrčavanja iza leđa odbrane.<!—->

Tada su stvari konačno sjele na svoje mjesto. Mladi napadač Evan Ferguson procvjetao je, a uz velike pobjede u gostima protiv Arsenala i Čelsija, kao i domaći trijumf nad Mančester junajtedom, Brajton je sezonu završio na šestom mjestu sa 62 boda. To su bila dva klupska rekorda i prva evropska sezona u istoriji kluba.

Za Totenhem u toj priči postoje i dobre i loše vijesti. Dobra je što De Zerbi gotovo uvijek uspije da pokrene napad. Loša je što je to mnogo teže uraditi kada nema dovoljno vremena.

Zato je bilo veoma znakovito ono što se desilo u domaćem porazu od 3:0 protiv Notingem Foresta, direktnog rivala u borbi za opstanak. Spursi su imali više udaraca, 14 prema 8, ali su stvarali manje vrijedne šanse prema modelu očekivanih golova i uputili samo tri udarca u okvir gola, dok je Forest imao sedam. Napadu Totenhema nedostajala je raznovrsnost i sve se uglavnom svodilo na centaršuteve iz očaja.

De Zerbi bi mogao da donese više taktičke dosljednosti, i u samom obliku tima i u planovima utakmica, nego što su to nudili Frank ili Tudor. U Marseju je jeste mijenjao sisteme između 4-2-3-1 i 3-4-3, ali je gotovo uvijek gradio napad kroz 3-2-5 ili neku sličnu varijantu, jer mu je cilj bio da stvori višak u centralnim zonama.

Međutim, upravo tu bi Totenhem mogao da ima veliki problem. Povrijeđeni su Rodrigo Bentankur, Džejms Medison i Dejan Kuluševski, igrači profila koji probijaju linije i kakvi su De Zerbiju neophodni.

On u veznom redu obično voli da spoji jedan fizički jači profil, poput Žoaa Palinje ili Konora Galagera, sa tehnički potkovanijim igračem. U Brajtonu su to bili Mek Alister i Gros, dok je Kaisedo bio glavni osvajač lopti. U Marseju je nekadašnji vezista Spursa Pjer-Emil Hojbjerg imao ulogu pas-igrača, često uz energične Adrijena Rabioa ili Valentina Ronžijea.

Arči Grej ili Lukas Bergval trenutno djeluju kao najbolja rješenja za ulogu veziste otpornog na presing. Ives Bisuma, poveznica iz Brajtona, bi takođe mogao da se nametne u narednim sedmicama, iako je ove sezone igrao rijetko.

A onda dolazimo do najvećeg problema, odbrane. Totenhem je pokazivao vrlo malo instinkta za branjenje šesnaesterca i djeluje previše propusno. Posljednji put su u Premijer ligi sačuvali mrežu još na Novu godinu, u remiju 0:0 protiv Brentforda u gostima, a u posljednjih 13 utakmica primili su čak 27 golova, najviše u ligi u tom periodu.

Prečesto prave greške kada pokušavaju da iznesu loptu, a elementarne stvari, poput praćenja utrčavanja Morgana Gibs-Vajta ili Tajva Avonijija kod drugog i trećeg gola Foresta, gotovo da ne postoje. Dovoljno je reći da je Totenhem sa 148 izgubljenih lopti u sopstvenoj trećini najgori u ligi.

I nije sigurno da će se taj defanzivni bilans popraviti ni pod De Zerbijem. Njegov Brajton je često primao po više golova, a Marsej je ove sezone ispao iz Lige šampiona uz težak utisak nakon što je izgubio posljednje dvije utakmice ligaške faze rezultatom 3:0.

Kao i Tudor, De Zerbi često traži od svojih timova da presinguju čovjek na čovjeka, iako bi mogao da koriguje neke stvari ako uzme u obzir kako je to izgledalo u Totenhemu u posljednje vrijeme. Uz jedan od najgorih bilansa povreda u ligi, naročito u zadnjoj liniji, fizički veoma zahtjevan stil nosio bi dodatni rizik.

Ali De Zerbi je oduvijek bio trener koji pristaje na veliki rizik ako iza njega stoji mogućnost velike nagrade. I u tom smislu, malo ko se tako prirodno uklapa u Totenhemov moto “Usuditi se znači učiniti.”