Fali vatrogasaca, fali opreme: Izvještaj MUP-a u oblasti zaštite i spasavanja za prošlu godinu

Uprkos problemima, poručuju nadležni, sistem zaštite i spasavanja je prošle godine “dao očekivane rezultate”

Prosječna starost lične zaštitne opreme crnogorskih vatrogasaca je osam i po godina, a u većini opština na sjeveru ona je već dotrajala, podaci su Izvještaja o stanju sistema zaštite i spasavanja u Crnoj Gori za prošlu godinu.

Isto stanje je Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) notiralo i u izvještaju za 2024. godinu, a to se najbolje vidjelo na terenu prošlog avgusta – vatrogasci su goloruki ulazili u bitku sa stihijom, posebno u Podgorici.

U posljednjem izvještaju naglašeno je i da objekti, u kojima funkcionišu službe zaštite i spasavanja u Podgorici, Baru, Ulcinju i Herceg Novom “u značajnoj mjeri ispunjavaju neophodne uslove”, dok u Kotoru, Budvi, Nikšiću, Kolašinu, Pljevljima, Tivtu, Rožajama i Petnjici “to pitanje nije još adekvatno riješeno”.

Opštinske službe, stoji u dokumentu koji je juče usvojila Vlada Crne Gore, raspolažu sa 273 vozila, ali 43 nisu ispravna. Fali i ljudi, konstatuje se, i to 156 vatrogasaca – spasilaca, a opštine Tuzi i Zeta još nemaju svoje službe.

I pored svega toga, u dokumentu je zaključeno da se “funkcionisanje sistema zaštite i spasavanja u Crnoj Gori može smatrati uspješnim i može se konstatovati da je dalo očekivane rezultate u 2025. godini”.

Iz MUP-a naglašavaju da se veliki dio angažmana u sektoru zaštite i spasavanja tokom prošle godine odnosio na šumske požare, kojih je samo u periodu od 15. juna do 15. septembra bilo 870. Prema dokumentu, ukupan broj požara tokom 2025. godine, u svim crnogorskim opštinama, je 3.136. To je, smatraju u MUP-u, “ekstremno veliki broj požara u odnosu na 2024. godinu”.

Objašnjavaju da je velikom broju požara doprinijelo to što je područje Crne Gore duže vrijeme bilo pod uticajem toplog i suvog vazduha, a što je dovelo do ekstremno visokih temperatura, povremenog jakog sjevernog vjetra i manjka padavina. Takvi uslovi, ocijenili su, dodatno su povećali rizik od izbijanja požara, naročito u Podgorici i Danilovgradu, ali i u Bijelom Polju, Pljevljima i na primorju.

Tokom najkritičnijih dana, podsjeća se u dokumentu, angažovana je i međunarodna pomoć, kroz mehanizme Evropske unije, NATO-a i bilateralnu saradnju, uz učešće više vazduhoplova i timova iz više država.

“Avio-helikopterska jedinica (AHJ) je bila posebna budžetska aktivnost za koju je Zakonom o budžetu za 2025. godinu bilo opredijeljeno 2.343.586 eura od čega se na zarade odnosilo 1.005.092 eura. Preostala, znatno umanjena sredstva u odnosu na 2024. godinu (cca 20%) su trošena za održavanje vazduhoplova, nabavku rezervnih djelova i potrošnog materijala za avione i helikoptere, stručno usavršavanje i obuke pilota i aviomehaničara, raspisivanje otvorenih postupaka za nabavku roba i usluga za dovođenje u ispravno stanje protivpožarnih aviona, kao i za druge redovne aktivnosti Avio-helikopterske jedinice. Zbog složenih tenderskih procedura javnih nabavki pojavili su se problemi u pripremi vazduhoplova za požarnu sezonu”, navodi se u izvještaju.

Budžet Direktorata za zaštitu i spasavanje za 2025. godinu iznosio je 8,78 miliona eura, pri čemu se najveći dio – oko 6,44 miliona odnosio na aktivnosti u okviru budžeta Ministarstva unutrašnjih poslova, a od tog iznosa gotovo 1,87 miliona eura izdvojeno je za zarade zaposlenih.

U dokumentu se navodi da je budžet u odnosu na 2024. godinu uvećan za više od 100 odsto, što se objašnjava realizacijom više prekograničnih projekata INTERREG IPA, za koje je obezbijeđeno predfinansiranje od oko 3,4 miliona eura. Istovremeno se precizira da je riječ o regionalnim projektima čija dinamika zavisi od više država učesnica, zbog čega je dio planiranih aktivnosti, uključujući nabavku opreme, tokom 2025. realizovan samo djelimično, dok je najveći dio tih nabavki planiran za 2026. i 2027. godinu.

Preostala sredstva, kako se navodi, korišćena su za redovne aktivnosti Direktorata, prije svega za stručno osposobljavanje i usavršavanje zaposlenih, nabavku opreme, materijalne troškove i unapređenje sistema 112.

Planirane aktivnosti za 2026. godinu, piše u izvještaju, obuhvataju izmjene zakonskog okvira u oblasti zaštite i spasavanja, uključujući pripremu novih zakona o zaštiti od požara, prevozu opasnih materija i eksplozivnim materijama za civilnu upotrebu, kao i izradu dokumenata i izvještaja koji se odnose na smanjenje rizika od katastrofa i određivanje kritične infrastrukture.

U dokumentu se navodi da je predviđen nastavak obuka i provjera operativne spremnosti, kako za članove koordinacionih i opštinskih timova, tako i za pripadnike specijalističkih i dobrovoljnih jedinica, uz dodatno osposobljavanje opštinskih komisija za procjenu šteta od elementarnih nepogoda, kao i kontinuirano stručno usavršavanje zaposlenih u sistemu.

U planu je i nastavak nabavke opreme, realizacija međunarodnih projekata i obuka, kao i učešće u aktivnostima i vježbama u okviru NATO-a, Mehanizma civilne zaštite Evropske unije i regionalnih inicijativa, uz jačanje saradnje sa lokalnim samoupravama i drugim institucijama… U izvještaju se navodi i da aktivnosti uključuju unapređenje sistema 112, jačanje AHJ, održavanje vazduhoplova i stavljanje u funkciju protivpožarnih aviona…

94 osobe, od kojih je većina stranaca, spasene su u 45 akcija kojima je koordinirao Operativno-komunikacioni centar 112 (OKC). Taj centar, navodi se, primio je 182.788 poziva i evidentirao 15.589 aktivnih slučajeva, koji obuhvataju različite vrste intervencija i angažovanja službi

“Službenici Odsjeka za neeksplodirana ubojna sredstva (NUS) su tokom 2025. realizovali 521 aktivnost iz svoje nadležnosti, tokom kojih je prikupljeno preko 12 tona neeksplodiranih ubojnih sredstava (NUS)”, navodi se u izvještaju.

Prema tom dokumentu, “u 14 navrata je vršeno uništavanje NUS-a na licu mjesta iz razloga što je isti bio nestabilan za pomjeranje i transport…”

“U 23 slučaja vršena su podvodna prikupljanja NUS-a, dok je u jednom navratu vršeno podvodno uništavanje NUS-a”, uz dodatak da su službenici u velikom broju slučajeva asistirali policiji i drugim institucijama u postupcima koji uključuju eksplozivne materije.

U tom dokumentu se navodi i konkretan slučaj iz Grblja, gdje je, na zahtjev opštine Kotor, izvršena pretraga terena i pronađena veća količina eksplozivnih sredstava, uključujući minobacačke mine i topovske granate.