Mračna strana Alberta Ajnštajna godinama je skrivana od javnosti

 <!—->

Albert Ajnštajn nije bio samo briljantan um koji je promijenio nauku, bio je i čovjek pun slabosti i postupaka koji danas izazivaju ozbiljne rasprave. Paradoksalno, čovjek koji je tragao za jednostavnošću u fizici vodio je izuzetno komplikovan i često haotičan lični život.

Još kao dijete, Ajnštajn nije bio „mali genije” kakvim ga često zamišljamo. Naprotiv, opisi iz tog perioda govore o dječaku sklonim čestim ispadima bijesa, ono što bismo danas nazvali pravim „kraljem tantruma”, odnosno djetetom koje burno reaguje, viče i teško kontroliše emocije.

Njegov razvoj, takođe, nije bio lak, trebalo mu je čak devet godina da dođe do stabilnog akademskog zaposlenja, uprkos očiglednom talentu.

Bračni život sa listom zahtjeva
Ajnštajnov privatni život bio je još složeniji. Veza sa prvom suprugom Milevom Marić počela je kao partnerstvo dvoje mladih naučnika, ali se završila u atmosferi emocionalne distance i neravnopravnosti. Istoričari su otkrili da joj je postavljao hladne, gotovo ponižavajuće uslove za zajednički život, među kojima i zahtjev da mu se obraća samo kada se on njoj obrati i da ne očekuje bliskost. Njegova brojna nevjerstva dodatno su urušila brak, koji je okončan razvodom 1919. godine, piše Live Science.

Ironično, novac koji je kasnije dobio za Nobelovu nagradu iz fizike, praktično je završio kao dio njihove razvodne nagodbe.

Iza cijele priče krije se i jedna od najvećih misterija njegovog privatnog života, tajna kćerka Lizerl, koju je dobio sa Milevom Marić prije braka. Njeno postojanje otkriveno je tek decenijama kasnije, kroz privatna pisma, a sudbina ove djevojčice nikada nije do kraja razjašnjena. Pretpostavlja se da je ili umrla veoma rano od bolesti ili da je data na usvajanje, ali za to ne postoje pouzdani dokazi. Ono što dodatno baca sjenku jeste činjenica da nema tragova da je Ajnštajn ikada pokušao da je pronađe, što ovu priču čini jednom od najpotresnijih i najintrigantnijih epizoda njegove biografije.

Još jedna porodična tragedija dodatno je obilježila njegov život: njihov sin Eduard je patio od šizofrenije i veći dio života proveo u psihijatrijskoj ustanovi.

Nakon svega, oženio se svojom rođakom Elzom, što je u to vrijeme već izazivalo podignute obrve.

Afera sa špijunkom i atomska bomba
Ni njegov ljubavni život nije bio lišen skandala. Pominje se i afera sa Margaritom Konenkovom 1935, sa šifrovanim imenom „agent Lukas”, za koju se vjerovalo da je bila ruska špijunka, što je dodatno podgrijalo interesovanje vlasti za njegov život. Upravo zbog svojih političkih stavova i međunarodnih kontakata, Ajnštajn je bio pod nadzorom FBI, a u jednom trenutku gotovo mu je bio zabranjen ulazak u Sjedinjene Američke Države zbog sumnji u njegove političke simpatije.

Ajnštajnova „tamna strana” nije se završavala samo na privatnom planu. Objavljeni dnevnici sa putovanja po Aziji otkrili su i stavove koji danas zvuče šokantno, zapise u kojima na stereotipan i uvrjedljiv način opisuje narode koje je upoznao. Iako je kasnije bio poznat kao protivnik rasizma, ovi zapisi pokazuju koliko je i on bio samo „proizvod svog vremena”.

Tu je i njegov indirektan odnos prema razvoju atomske bombe. Iako lično nije radio na njenoj izradi, potpisao je pismo američkom predsjedniku Franklinu Ruzveltu, koje je upozorilo na mogućnost da nacistička Njemačka razvije nuklearno oružje, što je bio jedan od impulsa za pokretanje projekta koji će dovesti do Hirošime i Nagasakija. Kasnije je izražavao kajanje zbog ove uloge, prenosi History Channel Italia.

Zanimljivo je i da se često citirani podatak o njegovom koeficijentu inteligencije, zapravo, ne može potvrditi, jer nikada nije pouzdano izmjeren, pa sve brojke koje kruže ostaju spekulacija.

Možda najneobičniji detalj dolazi nakon njegove smrti. Njegov mozak je uklonjen tokom obdukcije i sačuvan za buduća istraživanja. Danas se djelovi tog mozga čuvaju u različitim institucijama, uključujući Prinston univerzitet, gdje i dalje naučnici pokušavaju da odgonetnu biološku osnovu Ajnštajnove genijalnosti.