Zlokobna politika, lične frustracije, vladarske nevolje:…

Iza Vučićeve patetike stoji zlokobna politika. Želi region u mraku, sa sopstvenom rukom na prekidaču, kaže Milena Perović (“Monitor”)

Naknadno obraćanje otvorenim pismom u kom ublažava prvobitnu retoriku uklapa se u pasivno-agresivno ponašanje koje mjesecima demonstrira, poručuje Vera Didanović (“Radar”)

Vučić prvo poručio da neće ići na “glamuroznu proslavu otcjepljenja” Crne Gore, a potom se u autorskom tekstu “izvinio” Crnoj Gori “što smo vas voljeli više nego vi nas”

Izjave predsjednika Srbije Aleksandra Vučića uoči proslave 20. godišnjice obnove nezavisnosti Crne Gore ne bi trebalo da čude, s obzirom na to da takvim političarima, koji su u posljednjim fazama svoje vladavine, uvijek dobro dođu priče o identitetu, izdajnicima i neprijateljima – iznutra i spolja. Odavno je manir srbijanskog šefa države da se oštrim riječima, na međunarodne teme, obraća srpskoj javnosti, a u posljednje vrijeme taj spektar suzio je na sopstveno biračko tijelo.

Tako sagovornice “Informacije CG” komentarišu Vučićeve poruke – da neće ići na “glamuroznu proslavu otcjepljenja” Crne Gore od Srbije, a potom i njegov autorski tekst na jednom crnogorskom portalu, bliskom režimu u Beogradu, u kom se “izvinio” Crnoj Gori: “Što smo vas voljeli više nego vi nas”.

Predsjednik Srbije je u četvrtak kazao da je dobio poziv da prisustvuje proslavi Dana nezavisnosti, ali da bi ga “bilo sramota” da ode na proslavu, te da bi tako “pljunuo sebi i svom narodu u lice”, poručivši da se 21. maja u stvari slavi “otcjepljenje od Srbije”.

On je dan kasnije, u članku koji je prvo nazvan “obraćanjem građanima Crne Gore”, a neposredno nakon objavljivanja dodata mu je i oznaka autorskog teksta, kazao da je morao da se obrati jer je “u gotovo svim crnogorskim medijima razapet na krst”.

Vučić je u tekstu negirao da se Srbija miješa u unutrašnje prilike u Crnoj Gori, navodeći da Beograd nije ugrozio crnogorski teritorijalni integritet – već da je to Podgorica uradila Srbiji priznanjem Kosova, da želi Crnoj Gori sav uspjeh, uz poruku – “Neka živi prijateljstvo između Srbije i Crne Gore”.

“Ne smeta nam ni to što svakoga dana govorite o našem miješanju u vaše unutrašnje stvari, a ničim drugim se ne bavite u javnom prostoru, sem Srbijom. Vjerujem da nije potrebno da vas podsjećam da ste više govorili o slučaju Jovanjica, obmanjujući i lažući sopstvenu javnost, svakodnevno, nego što ste pisali o zločinima dva najveća kriminalna klana na evropskom tlu, kavačkom i škaljarskom, jer, valjda su, Kavači i Škaljari, sela u okolini Kragujevca, a ne Kotora”, napisao je, između ostalog, Vučić.

Iz kabineta šefa države Jakova Milatovića nisu odgovorili na pitanje redakcije kako Milatović gleda na Vučićevo obraćanje, dok su iz Vlade oćutali upit je li izvršna vlast bila ta koja je pozvala predsjednika Srbije na proslavu Dane nezavisnosti.

Glavna urednica nedjeljnika “Monitor” Milena Perović rekla je “Vijestima” da ne čude Vučićeve izjave uoči proslave Dana nezavisnosti, imajući u vidu unutrašnje prilike u Srbji i njegovu “potrebu očajnika” da što duže zadrži svoju autoritarnu vlast.

Ocijenila je da identiteti, izdajnici i neprijatelji, unutrašnji i spoljni, “uvijek dobro dođu diktatorima u takvim situcijama”, ali da, na sreću, po pravilu budu i znak da se radi o posljednjim fazama njihove “svevlasti”.

“S druge strane, Vučićeva očigledna briga su i sve jasnije poruke Brisela o velikim šansama da Crna Gora uskoro postane sljedeća članica Evropske unije (EU). Iza tih poruka, doduše, na prvom mjestu stoje geopolitički razlozi potrebe proširenja EU, ali to za predsjednika Srbije ne mijenja stvar. On želi region u mraku, sa sopstvenom rukom na prekidaču”, konstatovala je Perović.

Ona je ukazala da su, na kraju, Vučićeve izjave samo potvrda njegove odavno jasne politike – “srpskog sveta”.

“U obraćanju građanima Crne Gore – što je poprilično neobično da se kao predsjednik jedne obraćate građanima druge države – on gotovo patetično kaže: ‘Izvinite što smo vas više voleli, nego vi nas’. Nažalost, iza takve patetike stoji zlokobna politika, čiji je Vučić tek jedan od predstavnika. Ona koja je donijela ratove devedesetih u republikama bivše Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Jer su ih vlasti Beograda previše ‘volele’”, poručila je sagovornica.

Vučić je u prošlosti imao oprečne poruke o Crnoj Gori i njenoj nezavisnosti – neke od njih su zvučale kao da Srbija ima teritorijalne pretenzije prema Podgorici, dok su druge ličile na riječi državnika koji poštuje referendumsku odluku koju su 2006. donijeli crnogorski građani.

Tako je u septembru 2022. godine, govoreći u srbijanskom parlamentu, podsjetio na “neuspjehe Srbije”, rekavši da je Crna Gora postala nezavisna “zahvaljujući našem javašluku i neradu”, a da je to dvije godine kasnije uradilo i Kosovo. Međutim, u maju 2021. izjavio je da Srbija poštuje nezavisnost Crne Gore i želi joj uspjeh, a sličnu poruku imao je i godinu dana ranije.

Vučić je u decembru 2019. kazao da je siguran da bi, kad je Crna Gora obnovila državnu nezavisnost, situacija bila drugačija da je on, tada još “nereformisani” radikal, bio na vlasti.

Novinarka beogradskog nedjeljnika “Radar” Vera Didanović, ocijenila je za “Informacije CG” da je Vučićev manir odavno da se, oštrim riječima na međunarodne teme, obraća, zapravo, srpskoj javnosti. Dodaje i da su ta obraćanja, od kako je Vučiću u decembru 2024, poslije pada novosadske nadstrešnice, vidljivo krenulo nizbrdo u raznim aspektima vladavine – sužena na sopstveno biračko tijelo koje pokušava da zadrži.

“Gotovo da više i ne pokušava da se obrati građanima Srbije koji ga ne podržavaju, pa odatle je u njegovim nastupima sve manje fingiranja demokratičnosti i tolerancije, a sve više poruka koje se potpuno uklapaju u njegov originalni, radikalski imidž”, podvukla je Didanović.

Ona je kazala da je jasno da se samostalnost Crne Gore nikako ne uklapa u radikalsku ideologiju, a da dodatni problem predstavlja činjenica da je Crna Gora prepoznata kao zemlja s najvećim šansama da uđe u EU, za razliku od Srbije, čiji je evropski put, prema njenim riječima, zahvaljujući naprednjačkoj politici, očigledno, mada ne i formalno, zaustavljen.

Didanović je konstatovala da je izjava o neodlasku na proslavu godišnjice nezavisnosti Crne Gore zato rezultat kombinacije dva faktora – potrebe da sačuva biračko tijelo koje je većinski radikalsko, ali i lične frustracije zbog očigledno promijenjenog odnosa evropskih zemalja, koje više ne bježe od istine o nazadovanju Srbije u brojnim oblastima, kao ključnom rezultatu njegove vladavine.

“Naknadno obraćanje otvorenim pismom u kome ublažava prvobitnu retoriku takođe se uklapa u pasivno-agresivno ponašanje koje nam predsjednik Srbije mjesecima demonstrira: nakon što naročito pretjera sa uvredama (prvenstveno prema nekom spolja), preko nekih od bliskih medija radi kontrolu štete”, ukazuje sagovornica, dodajući da je to u Srbji najčešće televizijski nastup, tako da jednog dana govori kao najbolji đak Vojislava Šešelja na “besprizornoj TV Informer”, a onda se pojavi u daleko umjerenijem izdanju na “umivenijem RTS-u”.

Didanović je konstatovala da je Vučić, u slučaju vrijeđanja Crne Gore, primijenio isti metod, samo prilagođen okolnostima, pa se umjesto televizijskog nastupa po njegovoj želji i pravilima, pojavio autorski tekst. Navela je da su tekst prenijeli i srbijanski mediji, tako da je jasno da se poruke odnose i na crnogorsku, ali i na domaću javnost, jer i u njegovom biračkom tijelu ima ljudi kojima uvrede na račun Crne Gore nisu prihvatljive.

“Poruka je, vjerovatno, namijenjena i zapadnim posmatračima, u čijim očima pokušava da popravi ugled”, ocijenila je ona.

Na Vučićeve poruke reagovalo je crnogorsko Ministarstvo vanjskih poslova (MVP), koje je poručilo da je neprihvatljivo da se jubilej obnove crnogorske nezavisnosti predstavlja kao čin usmjeren protiv Srbije. Iz MVP-a su kazali da ih posebno zabrinjava kontinuitet narativa kojim se negira ili pokušava relativizovati crnogorska državnost, uz istovremeno plasiranje poruka koje podstiču podjele i potcjenjuju demokratski izbor građana Crne Gore.

Institucija kojom rukovodi Ervin Ibrahimović dobila je odgovor od Ministarstva spoljnih poslova Srbije, koje je tvrdilo da crnogorski resor diplomatije ne doprinosi dobrosusjedskim odnosima, kao i da je Vučić iznio “sasvim legitiman i ni po čemu uvredljiv stav, da ne želi da slavi razdvajanje dvije bliske i bratske države”.

Iz crnogorskog MVP-a su, odgovarajući na te konstatacije, poručili da je krajnje vrijeme da se politički diskurs u regionu oslobodi narativa o navodnoj ugroženosti bilo koga u Crnoj Gori.

“Crna Gora je građanska, multietnička i multivjerska država u kojoj su prava svih građana zaštićena Ustavom i zakonima, po najvišim evropskim standardima”, naveli su.

Poslanik Demokratske narodne partije Milan Knežević, koji važi za bliskog Vučiću, ocijenio je da će naredni period pokazati hoće li doći do političkih promjena u Crnoj Gori i drugačijeg pristupa prema Srbiji. On je, gostujući na Radio-televiziji Srbije, kazao da je reagovanje crnogorskog MVP-a “iskaz frustracije i opterećenja i Srbijom i Aleksandrom Vučićem”.

Kneževićev kolega iz opozicionih klupa, poslanik Demokratske partije socijalista Andrija Nikolić, poručio je da dok Vučić osporava smisao 21. maja, najviši državni zvaničnici ćute.

“Crna Gora je svoj međunarodno-pravni subjektivitet obnovila demokratski, mirno i evropski. I preživjeće Crna Gora aktuelnu vlast čiji se najveći dio borio protiv njene nezavisnosti, kao i nostalgiju zvaničnika susjedne države koji se s tom činjenicom nikada nisu pomirili”, poručio je Nikolić.

Govoreći o tome što se Vučić obraćao građanima Crne Gore, Vera Didanović je rekla da je Vučić, čak i prije povratka na “radikalska podešavanja”, pokušavao da se predstavi kao regionalni lider, a naročito kao vođa svih Srba u regionu, neka vrsta “oca nacije” koji živi u više različitih država.

“To je važan dio njegovog imidža na unutrašnjem planu, ali i to mu u posljednje vrijeme sve teže ide, najvidljivije u odnosima sa Srbima u Hrvatskoj. Rušenje ugleda kod građana Crne Gore, čak i bez obzira na nacionalnost, potpuno je nepotrebno za čovjeka koji gotovo svakodnevno mora da rješava novu krizu, za čije izbijanje je, u krajnoj liniji, najčešće lično odgovoran”, ocijenila je ona.

Poručila je da je “čovjeku koji se ljulja”, pa makar i blago, svaki oslonac potreban, a svako sredstvo koje bi taj oslonac moglo da obezbijedi – djeluje prihvatljivo.