CŽP: Žene Cetinja nisu bile „štićenice okupatora“, već učesnice antifašističke borbe

U toj NVO ističu da istorijske činjenice jasno pokazuju da Cetinje nije bilo prostor koji su "čuvali" okupatori, već prostor otpora, represije, zatvaranja, internacija, stradanja i antifašističke borbe, a jednako je, kažu, neutemeljena i tvrdnja o navodnoj „demografskoj eksploziji“ u poslijeratnom Cetinju

Nevladina organizacija (NVO) Centar za ženska prava (CŽP) osudila je sadržaj filma "Referendum – priča o izmišljenoj slobodi", emitovanog na TV Prva i TV Adria, ocjenjujući da su u njemu iznijete istorijski netačne, manipulativne i duboko diskriminatorne tvrdnje kojima se vrijeđaju žene Cetinja i Crne Gore, njihovo dostojanstvo i njihov istorijski doprinos antifašističkoj borbi.

Iz te NVO saopštili su da su posebno problematični navodi iz filma kojima se sugeriše da su žene Cetinja tokom italijanske okupacije "čuvali" vojnici te zemlje, nakon čega je navodno došlo do "demografske eksplozije" poslije Drugog svjetskog rata.

"Najoštrije protestujemo protiv ovakvog pokušaja da se istorijska neistina upakuje u mizoginu i diskriminatornu insinuaciju na račun žena Cetinja i Crne Gore. Ističemo da su ovi navodi u potpunosti neistiniti i duboko uvredljivi, jer se kroz konstrukciju o navodnoj 'demografskoj eksploziji' sugeriše da su žene Cetinja tokom okupacije bile povezane sa okupatorom ili na drugi način saučesnice okupacionog režima. Takva konstrukcija ne vrijeđa samo žene Cetinja, već i porodice žrtava i antifašističku tradiciju Cetinja", stoji u saopštenju CŽP.

U toj NVO ističu da istorijske činjenice jasno pokazuju da Cetinje nije bilo prostor koji su "čuvali" okupatori, već prostor otpora, represije, zatvaranja, internacija, stradanja i antifašističke borbe.

"Upravo zato je važno podsjetiti da su žene Cetinja i Crne Gore bile aktivne učesnice Narodnooslobodilačke borbe, a ne 'štićenice' okupatora ili objekti za ponižavajuće političke konstrukcije. One su od prvih ustaničkih dana snabdijevale jedinice hranom i odjećom, zbrinjavale ranjenike, prenosile municiju, održavale vezu između fronta i pozadine, radile kao političke radnice i kurirke, a mnoge su se borile i na frontu. Među njima posebno mjesto zauzimaju Jelena Ćetković i Vukosava Vukica Mićunović, obje rođene na Cetinju, učesnice NOB-a i narodne heroine Jugoslavije. Zato je naročito opasno kada se istorijsko stradanje žena i civila zamjenjuje insinuacijama o njihovoj navodnoj saradnji sa okupatorom. To nije samo revizionizam, već pokušaj ponižavanja, moralnog disciplinovanja žena kroz laž i medijska proizvodnja prezira prema jednoj zajednici", navodi se u saopštenju.

Jednako je neutemeljena i tvrdnja o navodnoj „demografskoj eksploziji“ u poslijeratnom Cetinju, kažu u CŽP.

"Nju jasno demantuju zvanični i javno dostupni popisni podaci MONSTAT-a: ne samo da na Cetinju nije bilo nikakve 'demografske eksplozije', nego se ono 1948. godine nalazilo među opštinama sa najvećim padom stanovništva, zajedno sa Kotorom, Andrijevicom i Šavnikom, dok su najveći poslijeratni porast zabilježili Podgorica, Bijelo Polje, Pljevlja i Nikšić", ističu u toj organizaciji.

Kažu da pored istorijske i demografske manipulacije, dodatno je nedopustivo što je ovakav narativ praćen zloupotrebom jednog od najpoznatijih ostvarenja velikog crnogorskog reditelja Živka Nikolića, koje pripada crnogorskoj i jugoslovenskoj kulturnoj baštini.

"Riječ je o filmu iz 1986. godine, za koji Nikolić potpisuje i scenario i režiju, a koji, nasuprot spornoj emisiji, ne afirmiše mizogine stereotipe, već ih upravo raskrinkava prikazujući sudar represivnog morala i modernijeg svijeta, razotkrivajući nasilje, strah, kontrolu ženskog tijela i licemjerje patrijarhalnih normi. Nikolićeva poetika nipošto ne reprodukuje prostačke moralističke osude, pa je upotreba inserata iz tog filma u emisiji koja žene ponižava kroz insinuacije o njihovoj navodnoj vezi sa okupatorom duboko suprotna Nikolićevoj autorskoj namjeri. Stoga je izvlačenje Nikolićevih kadrova iz umjetničkog, satiričnog i kritičkog konteksta, kako bi poslužili kao vizuelna pratnja seksističkoj i istorijski neutemeljenoj dezinformaciji, ne samo manipulacija javnošću, već i grubo falsifikovanje značenja jednog od najvažnijih djela crnogorske kinematografije", navode iz CŽP.

Zbog svega navedenog iz te NVO su pozdravili reakciju Agencije za audiovizuelne medijske usluge, uključujući odluku o ograničavanju reemitovanja programa Informer TV i pokretanje postupaka protiv TV Adria i TV Prva povodom emitovanja istog sadržaja.

"Očekujemo da nadležni regulatorni organi postupke sprovedu do kraja, u skladu sa zakonom, profesionalnim standardima i obavezom zaštite ljudskog dostojanstva, naročito kada su mete medijskih manipulacija žene, žrtve okupacije i zajednice koje su dale ogroman doprinos antifašističkoj borbi", zaključuje se u saopštenju.