Grupa organizacija: Spajić i Milatović da zaštite novinarke CIN-CG-a, osiguraju pravo na zaštitu povjerljivih izvora…

Ukupno 44 organizacije su u pismu upućenom predsjedniku Vlade Milojku Spajiću, predsjedniku Crne Gore Jakovu Milatoviću, Evropskoj komisiji (EK), Evropskom parlamentu (EP), Organizaciji za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS) i Savjetu Evrope, navele da najoštrije osuđuju krivičnu prijavu podnesenu protiv istraživačkih novinarki Andree Perišić i Đurđe Radulović iz CIN-CG u vezi sa njihovim legitimnim novinarskim radom u javnom interesu

Više organizacija koje se bore za slobodu medija, slobodu izražavanja, prava novinara i ljudska prava pozvalo je premijera Crne Gore Milojka Spajića, Vladu Crne Gore i predsjednika Crne Gore Jakova Milatovića da reaguju i zaštite novinarke Centra za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG) Andreu Perišić i Đurđu Radulović protiv kojih je direktor Agencije za nacionalnu bezbjednost (ANB) Ivica Janović podnio krivičnu prijavu.

Ukupno 44 takve organizacije su u pismu upućenom Spajiću, Milatoviću, Evropskoj komisiji (EK), Evropskom parlamentu (EP), Organizaciji za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS) i Savjetu Evrope, navele da najoštrije osuđuju krivičnu prijavu podnesenu protiv istraživačkih novinarki Andree Perišić i Đurđe Radulović iz CIN-CG u vezi sa njihovim legitimnim novinarskim radom u javnom interesu.

Te organizacije su takođe pozvale Spajića i Milatovića da osiguraju pravo novinara na zaštitu povjerljivih izvora, zaštite slobodu medija i garantuju da nijedan istraživački novinar ne bude izložen zastrašivanju, odmazdi ili krivičnim sankcijama zbog izvještavanja o pitanjima od legitimnog javnog interesa.

"Izražavamo punu solidarnost sa novinarkama Andreom Perišić i Đurđom Radulović, koje se suočavaju sa krivičnim postupkom nakon objavljivanja njihovog istraživačkog članka 'Bezbednosne provjere u ANB-u: Zapošljava li se više po volji moćnih?', objavljenog na sajtu CIN-CG 31. maja 2026. godine. Istraživanje je analiziralo praksu zapošljavanja u Agenciji za nacionalnu bezbjednost Crne Gore (ANB) i navodno zapošljavanje službenika koji su ocijenjeni kao bezbjednosni rizik, otvarajući legitimna pitanja od značajnog javnog interesa u vezi sa transparentnošću, odgovornošću i integritetom javnih institucija", ističe se u pismu 44 organizacije u koje "Informacije CG" imaju uvid.

U tom dokumentu se navodi da je ANB "državna obavještajno-bezbjednosna služba Crne Gore, osnovana 2005. godine, koja djeluje pod nadležnošću Vlade Crne Gore".

"Prema javno dostupnim informacijama, direktor Agencije za nacionalnu bezbjednost, Ivica Janović, podnio je krivičnu prijavu protiv novinarki i nepoznatih lica, zbog navodnog odavanja klasifikovanih informacija. Dana 17. juna 2026. godine, novinarke su pozvane u Centar bezbjednosti Podgorica u vezi sa tom krivičnom prijavom, gdje su dale izjave u prisustvu svog advokata, Siniše Gazivode. Tokom saslušanja, navodno im je zatraženo da otkriju svoje povjerljive novinarske izvore. Obaviještene su da je direktor ANB-a Crne Gore, Ivica Janović, podnio prijavu 2. juna Specijalnom državnom tužilaštvu (SDT), upućenu glavnom specijalnom tužiocu Vladimiru Novoviću. Slučaj je potom proslijeđen Višem državnom tužilaštvu, koje je naložilo Centru bezbjednosti Podgorica da uzme izjave od novinarki. Obje novinarke su izjavile da je krivična prijava neosnovana, jer članak ne sadrži nikakve klasifikovane informacije, suprotno navodima iz prijave, već informacije od legitimnog javnog interesa", navodi se u pismu.

Organizacije koje se bore za slobodu medija, slobodu izražavanja, prava novinara i ljudska prava navode da su duboko zabrinute "zbog pokušaja kriminalizacije istraživačkog novinarstva".

"Krivični postupci protiv novinara zbog izvještavanja o pitanjima od javnog interesa predstavljaju ozbiljnu prijetnju slobodi medija i mogu stvoriti 'efekat zastrašivanja' koji obeshrabruje istraživačko novinarstvo i odvraća izvore od razotkrivanja nepravilnosti. Navodni pokušaj da se novinari primoraju da otkriju povjerljive izvore jednako je zabrinjavajući. Zaštita novinarskih izvora predstavlja osnovni princip slobode medija, zagarantovan zakonodavstvom Crne Gore. Bez efikasne zaštite izvora, istraživačko novinarstvo ne može da ispunjava svoju ključnu demokratsku ulogu kontrole vlasti", navodi se u pismu.

Dodaje se da je umjesto transparentnog odgovora na legitimna pitanja koja proizlaze iz istraživačkog izvještavanja, rukovodstvo ANB-a odlučilo da pokrene krivične postupke protiv novinarki.

"Takvi postupci šalju duboko zabrinjavajuću poruku u trenutku kada Crna Gora nastoji da pokaže posvećenost demokratskim vrijednostima, vladavini prava i zaštiti osnovnih prava u okviru procesa pristupanja Evropskoj uniji (EU). Istraživačko novinarstvo ima nezamjenjivu ulogu u svakom demokratskom društvu. Novinari moraju biti slobodni da istražuju pitanja od javnog interesa bez straha od krivičnog gonjenja, zastrašivanja ili odmazde. Javni zvaničnici i institucije, posebno one koje raspolažu značajnim državnim ovlašćenjima, treba da odgovaraju na nadzor kroz transparentnost i odgovornost, a ne kroz pravne postupke koji ugrožavaju slobodu medija", piše u pismu.

Organizacije koje se bore za slobodu medija, slobodu izražavanja, prava novinara i ljudska prava pozivaju nadležne tužilačke i sudske organe Crne Gore da ovaj slučaj tretiraju striktno u skladu sa Ustavom i zakonima Crne Gore, kao i obavezama koje proizlaze iz međunarodnih standarda zaštite slobode izražavanja i slobode medija.

"Takođe pozivamo premijera Crne Gore Milojka Spajića, Vladu Crne Gore i predsjednika Crne Gore Jakova Milatovića da reaguju i zaštite novinarke, osiguraju pravo novinara na zaštitu povjerljivih izvora, zaštite slobodu medija i garantuju da nijedan istraživački novinar ne bude izložen zastrašivanju, odmazdi ili krivičnim sankcijama zbog izvještavanja o pitanjima od legitimnog javnog interesa. Kako Crna Gora, kao vodeći kandidat za članstvo u Evropskoj uniji, napreduje u procesu pristupanja, Evropski akt o slobodi medija (EMFA) treba da bude mjerilo za procjenu zaštite novinarskih izvora u Crnoj Gori i ostatku EU", navodi se.

U pismu piše i da 44 organizacije izražaju punu solidarnost sa Perišić, Radulović i CIN-CG, kao i sa svim novinarima u Crnoj Gori koji nastavljaju da obavljaju nezavisno, profesionalno i hrabro istraživačko izvještavanje u javnom interesu.

"Napad na istraživačko novinarstvo je napad na pravo javnosti da zna", zaključuje se u pismu.

Organizacija za medije Jugoistočne Evrope (SEEMO)

Mreža za istraživačko izveštavanje Balkana (BIRN)

Centar za građansko obrazovanje (CCE/CGO), Crna Gora

COMMIT – Institut za komunitarne medije (Beč/Austrija)

Evropski centar za slobodu štampe i medija (ECPMF)

Društvo katoličkih publicistkinja i publicista (GKP), Nemačka

Institut za regionalne medije i informisanje, Ukrajina

Centar za istraživačko novinarstvo (IJC), Hrvatska

n-ost – Mreža za prekogranično novinarstvo e.V.

Projekat za izveštavanje o organizovanom kriminalu i korupciji (OCCRP)

Mreža za profesionalizaciju medija Jugoistočne Evrope (SEENPM)