Odgovornost ključ profesionalnog novinarstva

Predstavljen revidirani Kodeks novinara i novinarki Crne Gore

Medijski sadržaj koji je stvoren, oblikovan ili značajno izmijenjen korišćenjem vještačke inteligencije (AI) mora biti jasno naznačen u slučajevima kada bi mogao dovesti javnost do pogrešnog ili iskrivljenog prikaza stvarnih činjenica i događaja.

To proizilazi iz revidiranog Kodeksa novinara i novinarki Crne Gore, koji je juče predstavljen u Evropskoj kući u Podgorici.

Prema novom Kodeksu, nijedan sadržaj generisan od AI ili uz njenu pomoć ne smije biti objavljen bez ljudske provjere i odobrenja.

“U svakom slučaju, novinar i urednik snose potpunu odgovornost za sadržaj koji objavljuju, bez obzira na stepen upotrebe AI. Novinar mora aktivno promovisati etičku i odgovornu upotrebu i razumijevanje AI alata u cilju poboljšanja kvaliteta novinarstva i medijskog sadržaja”, piše u dokumentu.

U novom Kodeksu stoji i da novinarski sadržaj kreiran i distribuiran korišćenjem alata vještačke inteligencije “mora biti u skladu sa svim etičkim i profesionalnim standardima”.

Autor tog dokumenta je radna grupa za dopune i izmjene Kodeksa novinara i novinarki Crne Gore, a podršku su pružili Savjet Evrope, UNESCO, Evropska unija (EU) i OEBS.

Revidiranim Kodeksom je, takođe, predviđeno da je tokom objavljivanja profesionalnog sadržaja na društvenim mrežama, novinar dužan da poštuje etičke i profesionalne standarde, čak i u slučajevima kada se iznosi lično mišljenje.

“Novinar je dužan da se uzdrži od upotrebe uvredljivog, zapaljivog, klevetničkog govora, kao i od iznošenja stavova o kontroverznim temama na način na koji može dovesti u pitanje njegovu objektivnost i profesionalni ugled. Posebnu pažnju novinar mora posvetiti nalozima sa kojima komunicira, kao i sadržaju komentara trećih lica, naročito kada su njihovi nalozi otvoreni za javnost”, piše.

Šef misije Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS) u Crnoj Gori Jan Haukas, tokom konferencije, kazao je da ovi jubileji pružaju priliku da se osvrnemo na postignuti napredak, kao i da proslavimo “partnerstvo koje je to omogućilo”.

“Predstavnik OEBS-a za slobodu medija, Misija i Savjet Evrope podržali su razvoj Kodeksa od 2015. godine i nastavili su to da čine tokom nedavnog procesa revizije. Od samog početka, proces nije bio usmjeren na nametanje rješenja, već na razvijanje povjerenja u dinamičnom medijskom eko-sistemu”, kazao je, naglašavjući da je Radna grupa “razvila niz praktično-orijentisanih alata za novinare i novinarke”.

Aneta Spaić, profesorica Medijskog prava na Univerzitetu Crne Gore (UCG), rekla je da je profesionalizam medija u državi od velikog značaja. Kazala je i da su u okviru smjernice 9 Kodeksa predvidjeli “zabranu prejudiciranja sudskih postupaka”.

Istakla je i da su novinari dužni da obrate pažnju kada se objavljuju fotografije okrivljenih tokom hapšenja .