Predstavljen trojezični vodič kroz građanska i politička prava manjina

Vodič je osmišljen kao sveobuhvatan, ali pregledan resurs koji obuhvata nekoliko ključnih cjelina, kažu iz Centra za monitoring i istraživanje

Trojezični digitalni vodič kroz građanska i politička prava manjina, dostupan na crnogorskom, romskom i albanskom jeziku u okviru veb platforme ferizbori.me, omogućiće pripadnicima manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica da se na jednostavan i pregledan način informišu o svojim pravima i mehanizmima njihove zaštite.

To je saopšteno na pres konferenciji Centra za monitoring i istraživanje (CeMI) povodom predstavljanja digitalnog vodiča.

Projektni koordinator CeMI-ja Luka Pavićević kazao je da je vodič osmišljen kao sveobuhvatan, ali pregledan resurs koji obuhvata nekoliko ključnih cjelina, prenosi PR Centar.

„Prvi dio posvećen je pojmu i definiciji manjina, kao i međunarodnim standardima koji definišu zaštitu prava manjinskih zajednica. Nakon toga, vodič detaljno prikazuje nacionalni pravni okvir, uključujući Ustav Crne Gore, Zakon o manjinskim pravima i slobodama, kao i Zakon o zabrani diskriminacije. Posebno su obrađeni i propisi koji se odnose na zaštitu ljudskih prava kroz instituciju Zaštitnika ljudskih prava i sloboda, kao i zakoni koji regulišu upotrebu nacionalnih simbola i širi institucionalni okvir političkog sistema“, rekao je Pavićević.

Pojasnio je da je značajan dio vodiča posvećen temi političke participacije, gdje se na jednostavan način objašnjavaju mehanizmi učešća manjinskih zajednica u političkom životu, kao i širi okvir građanskih i političkih prava.

„U tom dijelu obrađuju se i pitanja koja se odnose na način ostvarivanja prava, institucionalne kanale djelovanja, kao i dostupne procedure i mehanizme zaštite prava u praksi. Vodič takođe uključuje i segment posvećen zaštiti od diskriminacije, kao i savremenim izazovima kroz temu prava manjina u digitalnom prostoru, što postaje sve važniji aspekt u današnjem društvu“.

Ukazao je da je posebno istaknuta i uloga savjeta manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica, kao institucionalnih mehanizama kroz koje se artikulišu i zastupaju interesi zajednica.

„Kako bi informacije bile što pristupačnije, vodič sadrži i sekciju posvećenu često postavljanim pitanjima, kao i riječnik pojmova, koji pomaže da se kompleksni termini približe široj javnosti. Takođe, uključeni su i korisni servisi i institucije, kao što su platforme Birači.me i Fer izbori, zatim institucije poput Ombudsmana, Agencije za zaštitu ličnih podataka i slobodan pristup informacijama i Agencije za audiovizuelne medijske usluge, kao i sveobuhvatan adresar relevantnih institucija“, kazao je Pavićević.

Istakao je da vodič posebno izdvaja njegova praktična i digitalna priroda.

„On nije statičan dokument, već interaktivan i lako dostupan alat, optimizovan za mobilne telefone, što omogućava građanima da u svakom trenutku brzo dođu do potrebnih informacija. Dodatno, njegova struktura omogućava da se sadržaj redovno ažurira u skladu sa izmjenama zakonodavstva i prakse, što je posebno važno u oblasti koja je dinamična i podložna promjenama“.

Smatra da njegov značaj posebno dolazi do izražaja u kontekstu predstojećih izbornih ciklusa, kada je, kako je kazao, pravovremena i jasna informisanost građana ključna za njihovo aktivno i informisano učešće u političkom životu.

Izvršni direktor NVO “Koračajte sa nama – Phiren Amenca” Elvis Beriša kazao je da za njih vodič nije samo još jedan projektni rezultat.

„On je mali, ali važan korak ka tome da građanska i politička prava budu stvarno dostupna svima, a ne samo onima koji već poznaju zakone, procedure i institucije. U praksi često vidimo da mnogi građani, posebno pripadnici manjinskih naroda i zajednica, ne ostvaruju svoja prava ne zato što ih ne žele koristiti, već zato što ne znaju kome da se obrate, šta im pripada, kako da provjere da li su upisani u birački spisak, kako da reaguju ako im je pravo povrijeđeno ili gdje da potraže pomoć“.

Prema njegovim riječima, zato je važno da informacije ne ostanu zaključane u komplikovanom pravnom jeziku.

„Ako govorimo o jednakosti, onda informacije moraju biti razumljive, dostupne i na jezicima zajednica kojih se ta prava tiču. Upravo zato je prevod vodiča na romski i albanski jezik veoma značajan“, istakao je Beriša.

Ocijenio je da za romsku zajednicu ovo ima posebnu važnost.

„Politička participacija Roma ne može se graditi samo pozivima da ljudi izađu na izbore. Ona se gradi kroz povjerenje, kroz informisanje, kroz objašnjenje prava na jednostavan način i kroz osjećaj da sistem prepoznaje i njihov jezik, njihovu zajednicu i njihove potrebe“.

Smatra da kada građanin na svom jeziku može da pročita šta je biračko pravo, kako funkcioniše izborni proces, šta znači diskriminacija, kome može da podnese pritužbu i koje institucije postoje da ga zaštite, „tada pravo postaje bliže čovjeku.“

„Tada ono više nije samo član zakona, nego konkretna mogućnost da neko učestvuje, pita, prijavi, odlučuje i bude dio javnog života“, rekao je Beriša.

Vodič je kreiran u okviru projekta „Glas bez barijera: do veće političke participacije manjina“, koji CeMI sprovodi u partnerstvu sa NVO „Koračajte sa nama – Phiren Amenca“, a koji je finansijski podržan od strane Ministarstva ljudskih i manjinskih prava.