Talasi američkih napada na Iran, Teheran uzvratio napadom na zemlje širom Bliskog istoka

Centralna komanda vojske Sjedinjenih Američkih Država (SAD) navela je da su u današnjima napadima pogođene desetine ciljeva u Iranu, uključujući sisteme za protivvazdušnu odbranu i radare, kao i oprema za lansiranje projektila, dronovi i gliseri

Sjedinjene Američke Države (SAD) su jutros i tokom prošle noći izvele nekoliko talasa napada na Iran kao odgovor na iranski napad na transportni brod sa kontejnerima, dok je Iran uzvratio napadom na zemlje širom Bliskog istoka, prenosi novinska agencija Beta.

Iranski državni mediji javili su da je nekoliko lokacija u Iranu napadnuto i da je poginula najmanje jedna osoba, a Revolucionarna garda Irana saopštila je da je započela novu rundu napada širom Bliskog istoka.

Centralna komanda vojske SAD navela je da su u današnjima napadima pogođene desetine ciljeva u Iranu, uključujući sisteme za protivvazdušnu odbranu i radare, kao i oprema za lansiranje projektila, dronovi i gliseri.

"Hormuški moreuz je vitalni pomorski koridor za globalnu trgovinu. Iran ga ne kontroliše. Američke snage su spremne da obezbijede slobodu plovidbe za komercijalne brodove uprkos kontinuiranoj neopravdanoj agresiji, uznemiravanju, prijetnjama i proizvoljnim izjavama Irana", saopštila je Centralna komanda.

U izvještaju novinske agencije Rojters se navodi da su američke i iranske snage razmijenile snažne raketne napade i udare dronovima, pri čemu je Teheran gađao američke objekte u državama širom Zaliva i saopštio da je ponovo zatvorio ključni Hormuški moreuz, što je dovelo do rasta cijena nafte.

Iranska Revolucionarna garda saopštila je danas da je, u najnovijem odgovoru na novi talas američkih udara, gađala američke vojne objekte u Bahreinu i Kuvajtu, uništila radarske sisteme u Omanu i pogodila rezervoare za gorivo i skladišta municije u vazduhoplovnoj bazi Princ Hasan u Jordanu, prenosi Rojters.

Napadi su najnoviji u ciklusu udara i protivudara, dok Iran nastoji da uspostavi kontrolu nad pomorskim saobraćajem kroz Hormuški moreuz. Međutim, ovaj talas napada predstavljao je eskalaciju po intenzitetu i dometu.

Američka vojska saopštila je da je tokom operacija u nedjelju, koristeći avione, ratne brodove i dronove, gađala iranske vojne sisteme protivvazdušne odbrane, obalne radarske položaje, raketne i bespilotne kapacitete, kao i manje brodove.

Obnovljeno nasilje dodatno dovodi u pitanje budućnost privremenog američko-iranskog sporazuma, potpisanog prošlog mjeseca, čiji je cilj bio ponovno otvaranje moreuza i okončanje rata nakon još 60 dana pregovora, navodi Rojters.

U telefonskom razgovoru za Rojters u nedjelju poslije podne, američki predsjednik Donald Tramp osvrnuo se na napade na Iran tokom vikenda.

Tokom protekle sedmice Tramp je izjavio da smatra da je prekid vatre završen, ali je ostavio otvorenu mogućnost za nastavak pregovora.

Glavni iranski pregovarač Mohamad Bager Galibaf objavio je u nedjelju na mreži X: "Era jednostranih sporazuma je ZAVRŠENA. Rekli smo vam: održite riječ ili platite cijenu. Stvarnost kuca na vrata."

Rat koji su SAD i Izrael pokrenuli protiv Irana 28. februara destabilizovao je Zaliv, gdje je Iran gađao američke baze u zemljama širom regiona. Efektivna iranska blokada moreuza dovela je do rasta cijena energenata i podstakla globalnu inflaciju.

Revolucionarna garda je danas u saopštenju navela da je jedini način da se obnovi redovan pomorski saobraćaj kroz moreuz prekid američkih vojnih intervencija u tom plovnom putu, upozoravajući da bi "nastavak miješanja mogao dovesti do većih incidenata u globalnom sektoru nafte i gasa".

Cijena sirove nafte Brent porasla je danas za 4,3 odsto, na 79,31 dolar po barelu, iako je ostala znatno ispod najviših nivoa zabilježenih ranije tokom rata.

Više cijene, naročito benzina, politički su osjetljivo pitanje za Trampa uoči kongresnih izbora u novembru.

Američki zvaničnici naveli su da je oko 20 brodova sprovedeno kroz moreuz u prethodna 24 sata, iako su sajtovi za praćenje plovila pokazivali da je saobraćaj bio slab.

Rojters navodi da Iran nastoji da uspostavi trajni sistem naplate naknada u moreuzu, kroz koji je prije rata prolazila petina svjetskih isporuka nafte i tečnog prirodnog gasa, i upozorio je brodove da ne plove bez njegovog odobrenja.

Iran je kasno u subotu saopštio da je zatvorio plovni put nakon što je ispalio hitac upozorenja koji je pogodio brod koji se kretao neodobrenom rutom. U nedjelju je saopšteno da je onesposobljen i drugi brod.

Nedavno osnovana iranska Uprava za moreuz Persijskog zaliva saopštila je u nedjelju da prolazak kroz moreuz trenutno nije moguć zbog "nedavnih nezakonitih aktivnosti američkih vojnih snaga u regionu".

Dozvole će biti izdate "čim se ponovo uspostave stabilnost i mir", navela je ta uprava.

SAD, koje su prošlog utorka ukinule dozvolu kojom su bile izuzete sankcije na prodaju iranske sirove nafte nakon ranijih napada na brodove, saopštile su da su njihove snage raspoređene kako bi štitile slobodu plovidbe, uprkos onome što su opisale kao iransku "agresiju, uznemiravanje, prijetnje i proizvoljne objave".

"Iran ne kontroliše moreuz. Saobraćaj se odvija", saopšteno je.

Zajednički centar za pomorske informacije, kojim rukovodi američka mornarica, ponovio je preporuku da je, uprkos ozbiljnoj bezbjednosnoj prijetnji, za dvosmjerni saobraćaj dostupna "proširena" južna ruta u blizini Omana.

Američka Centralna komanda saopštila je u subotu da su američke snage pogodile 140 iranskih vojnih ciljeva i da je tokom tri noći ove sedmice pogođeno više od 300 ciljeva, "kako bi se umanjila sposobnost Irana da napada civilne pomorce i komercijalna plovila koja slobodno prolaze kroz moreuz".

Iranska Revolucionarna garda saopštila je tokom vikenda da je uništila komandno-kontrolni centar i hangare za dronove u Jordanu, američkom savezniku, gađala američki radarski položaj, a potom i sisteme raketnih lansera u Kuvajtu, napala platforme za podršku i dopunu gorivom američkih nosača aviona u Omanu i uništila centar za održavanje aviona i komandni objekat u Kataru.

Teheran je juče napao Bahrein, Kuvajt, Katar, Jordan, i Oman, prenijela je Beta.

Američka vojska je u nedjelju saopštila da je pogodila oko 140 meta, uključujući lokacije za lansiranje raketa i dronova, skladišta municije, komunikacionu opremu i druge.

Iran je uzvratio napadom na zemlje u regionu u kojima su stacionirane američke trupe, insistirajući da sam mora da kontroliše moreuz i naplaćuje brodovima prolaz kroz njega.

Vojska SAD i američki predsjednik Donald Tramp tvrde da je moreuz otvoren, dok vlasti Irana tvrde da brodovi ne mogu da prođu.

Iran od početka rata 28. februara i ubistva Vrhovnog vođe ajatolaha Alija Hamneija napada brodove u Persijskom zalivu.