Ronaldovo iskupljenje, Maradonina magija i autsajderska Italija, Brazil 1970. za sva vremena

Dok se utisci sa 23. Mundijala još talože, pokušali smo uz “asistenciju” prestižnog portala Atletik, ogranka Njujork tajmsa, da sastavimo listu najboljih svjetskih prvenstava u istoriji

Prošle nedjelje je na sjevernoameričkom kontinentu (SAD, Kanada i Meksiko) završeno 23. Svjetsko prvenstvo u fudbalu.

Je li bilo najbolje u istoriji, ili među najboljima?

Teško je dati takvu ocjenu, a ne prisjetiti se kako su izgledala prethodna 22 mundijala. Takođe, je li neki šampionat najbolji, najgori ili tek prosječan, stvar je i individualnog ukusa i doživljaja, a ne samo fudbalskih – igračkih i statističkih parametara.

Dok se utisci sa američkog svjetskog prvenstva još talože, pokušali smo da uz “asistenciju” prestižnog portala Atletik, ogranka Njujork Tajmsa, da sastavimo listu najboljih svjetskih prvenstava u istoriji – od početka do kraja, od najslabijeg do najvećeg i najatraktivnijeg.

Azuri su odbranili titulu, igrali su bolji fudbal nego četiri godine ranije na svojoj teritoriji, a Brazil se prvi put nametnuo kao ozbiljna sila na svjetskoj sceni – zemlja fudbala.

Ipak, ovo se smatra najmanje upečatljivim Svjetskim prvenstvom u istoriji. Pamti se prije svega po političkim tenzijama koje su prethodile izbijanju Drugog svjetskog rata, a mnoge od najboljih reprezentacija nisu ni učestvovale.

Prvi i posljednji Mundijal na kojem aktuelni šampion nije učestvovao. Urugvajci su primijenili pravilo “reciprociteta”, bojkotovali su da putuju u Evropu kao odgovor na bojkot urugvajskog Svjetskog prvenstva četiri godine ranije od strane mnogih selekcija sa Starog kontinenta.

Trijumf Italije danas se najčešće posmatra kroz prizmu uticaja Benita Musolinija i kontroverznih sudijskih odluka koje su domaćinu išle naruku na putu do titule. Azuri su u finalu nakon produžetka pobijedili Čehoslovačku 2:1.

Prvo – istorijsko, ali siromašno, oskudno, uz problematičnu organizaciju. Pamti se da je u polufinalu domaćin Urugvaj dao jedan gol protiv Jugoslavije uz “asistenciju” policajca kraj gol-aut linije. Ipak, kvalitet fudbala bio je skroman, konkurencija ograničena, pošto je učestvovalo svega 13 reprezentacija. Mnogi Evropljani su odustali, ostali su putovali po mjesec dana – brodom, dijagonalno preko Atlantika.

Finale je bilo pravi “rat” između dvije južnoameričke selekcije koje razdvaja rijeka La Plata, a Urugvaj je pobijedio Argentinu sa 4:2. Već na prvom Mundijalu vidjelo se koliko fudbal ima potencijal.

Neatraktivna, gruba i defanzivna igra obilježila je ovaj šampionat – napadački i majstori nisu bili zaštićeni, izudarani Pele je već nakon prvog meča izašao zbog povrede i više nije igrao do kraja.

Proslavila su se, ipak, dva nenadmašna driblera – Brazilac Garinča i Jugosloven Dragoslav Šekularac. Njih dvojica su prosto sudarali protivničke halfove, zabavljali publiku ispod Anda.

Brazil je završio prvi, odbranivši titulu iz Švedske 1958. U finalu su “karioke” pobijedile Čehoslovačku 3:1, dok je Jugoslavija bila četvrta, jer je izgubila 1:0 od Čilea u meču za bronzu.

Jedno od najboljih finala – jedan od najmanje atraktivnih mundijala.

Njemci su u meču za zlato napravili senzaciju protiv tada neprikosnovene Mađarske, od 0:2 došli su do 3:2 i uvjerili svijet, ali prije svega sebe, da su živi – samo devet godina nakon poraza u Drugom svjetskom ratu, te velike ekonomske krize. Njemci su se brzo podigli iz ruševina, umnogome zahvaljujući i fudbalu.

Do titule su došli fizički jakom, grubom igrom, oslonjenom na destrukciju. Pomogao im je i čudan sistem takmičenja. U grupnoj fazi svaka reprezentacija igrala je samo po dvije utakmice, pri čemu se dva najbolje rangirana tima u grupi nisu međusobno sastajala. Nakon toga, svi pobjednici grupa završili su na istoj strani kostura, dok su drugoplasirane ekipe bile na drugoj. Paradoksalno, upravo je reprezentacija koja je prošla “lakšom” stranom žrijeba na kraju osvojila titulu.

Romantični Mundijal koji je nenadmašnim glasom otvorio Lućano Pavaroti i “magične noći” na Apeninima sa jedne, ali i siromašan i neefikasan fudbal te poluprazni stadioni s druge strane.

Ovo SP pamtiće se i po najmanjem broju golova po utakmici u istoriji prvenstava, a toliko defanzivan i tvrd fudbal natjerao je Fifu da uvede pravilo zabrane vraćanja lopte golmanu u ruke, kao i da strože kažnjava opasne startove, kako bi igra ponovo postala atraktivnija.

Na četiri četvrtfinala samo je jednom postignuto više od jednog gola (Engleska – Kamerun 3:2), a posljednji jugoslovenski fudbalski tim je u suzama završio nastup nesrećnim porazom na penale od Argentine.

U finalu, takođe loš fudbal i pobjeda SR Njemačke protiv Argentine 1:0.

Mundijal 1966. često zauzima visoko mjesto na listama koje sastavljaju engleski mediji, ali izvan Engleske mnogi ga smatraju prilično nezanimljivim turnirom.

Opet ga je obilježila gruba igra – loše suđenje, pa mnoge najveće zvijezde, prije svih Pele, nisu uspjele da pokažu puni potencijal. Evropski pragmatizam nadjačao je južnoameričku kreativnost, a Engleska je u čuvenom finalu zahvaljujući i jednom fantomskom golu pobijedila Zapadnu Njemačku 4:2, nakon produžetaka.

Ipak, turnir je donio nekoliko nezaboravnih priča. Sjeverna Koreja šokirala je Italiju i eliminisala je već u grupnoj fazi, debitant Portugal stigao je do polufinala, predvođen Euzebiom.

Neobičan sistem u prvom postratnom Mundijalu – umjesto klasične nokaut faze, šampion je odlučen kroz završnu grupu sa četiri reprezentacije, što je u velikoj mjeri umanjilo neizvjesnost.

Nije bilo ni klasičnog finala, ali je duel Brazila i Urugvaja bio kao finale. Domaćin je poveo pred skoro 200 hiljada gledalaca na Marakani, Urusi preokrenuli i šokirali fudbalsku planetu, osvojivši drugu titulu.

Još jedan šok bila je pobjeda Sjedinenih Američkih Država u grupnoj fazi nad Engleskom.

Prvi Mundijal u Aziji donio je mnogo nezaboravnih priča. Južna Koreja je stigla do polufinala, prije toga je uz nezapamćenu sudijsku pljačku eliminisala Italiju, a ekvadorski sudija koji je kumovao tom ishodu uhapšen je nekoliko godina ranije na aerodromu jer mu je pronađen kokain u gaćama.

Senegal je oduševio plasmanom među osam najboljih, bronzom se proslavila Turska, a Ronaldo je nakon košmara iz finala 1998. i godina borbe s povredama predvodio Brazil do pete svjetske titule. U finalu je sa dva njegova gola pala Njemačka – 2:0.

Nijedan meč u završnici turnira nije bio klasik.

Mundijal u Argentini održan je u sjenci vojne diktature koja je vladala zemljom, zbog čega je turnir i danas predmet brojnih kontroverzi.

Sam šampionat nije ponudio veliki broj antologijskih utakmica, zbog neobičnog sistema takmičenja sa drugom grupnom fazom, zbog kojeg je praktično jedini pravi nokaut meč bilo finale.

Srećom po organizatore, finale je bilo jedno od najboljih u istoriji, a Mario Kempes je sa dva gola protiv Holandije (3:1) donio Argentini prvu titulu.

Prvo Svjetsko prvenstvo održano u Sjedinjenim Američkim Državama ocijenjeno je kao veliki organizacioni uspjeh, posebno zbog rekordne posjete na stadionima. Rekord je tek oboren ovog ljeta – takođe u Americi.

Na terenu je viđen kvalitetan fudbal i nekoliko vrhunskih utakmica. Turnir su obilježile i lijepe priče autsajdera – Švedska i Bugarska stigle su do polufinala, Rumunija do četvrtfinala. Sjajni Roberto Bađo predvodio je Italiju do finala, ali tamo su se ispriječili Brazilci, sa Romarijom i Bebetom. Finale u Pasadeni donijelo je loš fudbal – 0:0 i odluku sa penala.

Prvi Mundijal na afričkom kontinentu donio je sporiji ulazak u turnir i slabiju grupnu, ali i puno bolju nokaut fazu.

Čak šest od sedam utakmica od četvrtfinala do finala ostalo je duboko urezano u sjećanja ljubitelja fudbala. Turnir su obilježili Luis Suares i čuveno igranje rukom protiv Gane, veliki preokret Holandije protiv Brazila, njemačka demonstracija sile protiv Argentine (4:0), spektakularan pogodak Holanđanina Đovanija van Bronkhorsta protiv Urugvaja, pobjedonosni gol glavom Karlesa Pujola protiv Njemačke, kao i nezaboravni pogodak Španca Andresa Inijeste u produžecima finala protiv fizički izuzetno grube Holandije. Sve uz dosadne zvuke vuvuzela…

Neposredno nakon spektakularnog finala mnogi su požurili da Mundijal u Kataru proglase najboljim u istoriji. Argentina je poslije nevjerovatne drame savladala Francusku nakon penala, iako je do 80. minuta vodila 2:0, dok su Lionel Mesi i Kilijan Mbape priredili jedno od najupečatljivijih finala svih vremena (3:3).

Ipak, kada su se emocije slegle, bilo je jasno da ovaj Mundijal nije bio bez mana. Zbijen raspored utakmica ostavio je malo prostora za predah i dodatno podigao intenzitet takmičenja, a činjenica da je prvenstvo prvi put održano usred evropske klupske sezone, u novembru i decembru, zbog visokih temperatura u Zalivu, oduzelo je dio prepoznatljive atmosfere koja prati ljetnje mundijale.

Prvi Mundijal sa 48 reprezentacija – veći broj učesnika donio je više prostora za iznenađenja, velike priče, spektakularne golove i trenutke koji su obišli svijet. U vremenu kada se sport sve više prati kroz kratke video-snimke i društvene mreže, upravo takvih momenata nije nedostajalo.

Eksperiment sa tolikim brojem učesnika prošao je bolje nego što se očekivalo. Uprkos brojnim iznenađenjima do polufinala su stigla četiri najbolja tima na planeti, a u finalu dva vodeća na FIFA listi. Španija je sasvim zasluženo osvojila drugu titulu.

Mundijal u Rusiji danas se često nepravedno zanemaruje, dijelom i zbog činjenice da je Rusiji nakon invazije na Ukrajinu zabranjeno učešće u FIFA takmičenjima. Ipak, tokom samog prvenstva mnogi su ga nazivali jednim od najboljih u modernoj eri.

Završnica je, ipak, izgubila dio neizvjesnosti zbog neravnomjerno raspoređenog žrijeba. Na jednoj strani našli su se Francuska, Brazil, Belgija i Urugvaj, dok su drugu činili Engleska, Hrvatska, Švedska i domaćin Rusija, pa je put do finala za pojedine reprezentacije bio znatno lakši. Francuska je bila šampion, a Hrvatska senzacija – 4:2 u finalu za “trikolore”.

Turnir je prije svega ostao upamćen po Johanu Krojfu i njegovoj Holandiji. Čuveni “Krojfov okret” protiv Švedske postao je simbol generacije koja je očarala svijet i učinila Holanđane miljenicima neutralnih navijača. Iako se često govori da je Zapadna Njemačka u finalu pokvarila bajku Holandije, istina je da su obje selekcije predstavljale vrhunac tada revolucionarnog koncepta “totalnog fudbala”. Finale u Mingenu odlučio je Gerd Miler (2:1), a obračun Krojfa i Franca Bekenbauera ostao je jedan od najlegendarnijih u istoriji svjetskih prvenstava.

Brazil je još jednom pokazao da je idealna zemlja za organizaciju Svjetskog prvenstva, uprkos nezapamćenom debaklu – polufinalnom porazu od Njemačke 7:1 u Belo Horizonteu.

Mundijal je ponudio dovoljno nezaboravnih trenutaka u zemlji fudbala – spektakularne golove Robina van Persija, Hamesa Rodrigesa i Marija Gecea, čiji je pogodak u produžecima finala protiv Argentine (1:0) donio Njemačkoj četvrtu svjetsku titulu.

Mundijal koji danas djeluje gotovo nestvarno. Sve reprezentacije koje su učestvovale govorile su o sjajnoj atmosferi i gostoprimstvu domaćina, dok je Brazil konačno stigao do svoje prve titule svjetskog prvaka.

Rođen je i novi kralj fudbala – sedamnaestogodišnji Pele, koji je već tada pokazao da će postati superstar. U finalu je predvodio “karioke” do pobjede nad domaćinom Švedskom 5:2. Francuz Žist Fonten postigao je čak 13 golova, rekord koji traje više od šest decenija i kojem niko ne može ni da se približi – čak ni sada kada se igra više utakmica.

Njemačka je bila izvanredan domaćin. Iako grupna faza nije donijela mnogo uzbuđenja, nokaut runda bila je među najboljima u istoriji.

Argentina i Meksiko odigrali su spektakl koji je odlučen u produžecima, Zinedin Zidan podsjetio je na dane najveće slave protiv Španije i Brazila, Portugal i Holandija priredili su čuvenu “Bitku za Nirnberg”, dok je Italija u dramatičnom polufinalu preko Fabija Grosa eliminisala domaćina.

Finale je donijelo jedan od najpoznatijih trenutaka u istoriji fudbala. Zidan i Marko Materaci obilježili su veče ne samo golovima, već i čuvenim udarcem glavom francuskog kapitena, nakon kojeg je isključen u posljednjoj utakmici svoje karijere. Azuri su na penale osvojili četvrtu krunu.

Mundijal je doživio proširenje – prvi put su nastupile 32 reprezentacije, a pamtiće se i po pobjedi napadačkog fudbala. Nokaut faza donijela je neke od najljepših golova u istoriji Mundijala, među kojima se izdvajaju remek-djela Majkla Ovena i Denisa Bergkampa protiv Argentine. Pamtiće se i prečka Peđe Mijatovića sa penala i ispadanje SR Jugoslavije od moćne Holandije u osmini finala.

Francuska je posljednja reprezentacija koja je osvojila titulu na domaćem terenu, a čitav turnir ostao je upamćen po velikom slavlju koje je zahvatilo Pariz nakon finala protiv Brazila (3:0).

Nijedno Svjetsko prvenstvo nije bilo toliko obilježeno jednim fudbalerom kao Mundijal u Meksiku.

Ono što je Dijego Maradona prikazao 1986. godine i danas se smatra najvećom individualnom predstavom u istoriji. Njegova dva gola protiv Engleske u četvrtfinalu – “božja ruka” i “gol vijeka” – zauvijek su promijenili istoriju fudbala, dok je možda još bolju partiju pružio u polufinalu protiv Belgije.

Iako u finalu nije bio toliko dominantan, Argentina je stigla do druge svjetske titule – pobjedom 3:2 nad Zapadnom Njemačkom.

Prvi Mundijal sa 24 reprezentacije imao je neobičan sistem takmičenja, ali je upravo on donio neke od najboljih utakmica u istoriji prvenstva. Grupa u kojoj su igrali Argentina, Italija i Brazil smatra se jednom od najjačih ikada, a het-trik Paola Rosija protiv Brazilaca u četvrtfinalu postao je dio fudbalske istorije.

Italija vjerovatno nikada nije osvojila Svjetsko prvenstvo kao veći autsajder. Prije početka turnira bila je tek sedmi favorit, sa šansama 18 naspram 1, a nakon sporog starta i tri remija u grupi malo ko je vjerovao da može do trofeja, koji je osvojila pobjedom nad Njemcima 3:1 u finalu.

SFR Jugoslavija je imala moćan tim i velika očekivanja, ali je ispala u grupi.

Prvo Svjetsko prvenstvo prenošeno u boji, možda najveća reprezentacija svih vremena i niz nezaboravnih utakmica – dovoljno da Mundijal iz 1970. zauzme prvo mjesto.

Četvrtfinale između Zapadne Njemačke i Engleske, kao i legendarno polufinale Njemačke i Italije (4:3 poslije produžetaka), i danas se ubrajaju među najveće mečeve u istoriji fudbala.

Turnir je donio i važne novitete – prvi put uvedene su izmjene igrača, kao i žuti i crveni kartoni.

Pele, Žairzinjo, Tostao, Žerson i Rivelino činili su vjerovatno najtalentovaniji tim koji je svijet ikada vidio.

Nijedna reprezentacija nije osvojila Svjetsko prvenstvo na tako dominantan, atraktivan i elegantan način. Brazil iz 1970. ostaje najlegendarniji tim u istoriji fudbala.