Mandić bježi od Kneževića i Kosova: NSD odbio da s dugogodišnjim saveznikom nastavi “otpriznavanje” Kosova

Iako je NSD u Pljevljima i Zeti glasao za iste inicijative, sada odbija to da učini s nesuvislim objašnjenjem – jer “Nikšić nikad nije priznao Kosovo da bi ga morao otpriznavati”

Mandić, tvrdi Nikoleta Đukanović, poručuje EU da neće otvarati pitanja koja mogu usporiti evropski put, a DNP-u da neće automatski slijediti svaku njihovu inicijativu

Iako su svojim dugogodišnjim saveznicima – Demokratskoj narodnoj partiji (DNP) – nedavno dali glasove kako bi skupa “otpriznali” Kosovo u Pljevljima i Zeti, Nova srpska demokratija (NSD) to ipak neće učiniti u Nikšiću. Analitičari ocjenjuju da Andrija Mandić (NSD) time poručuje Evropskoj uniji (EU) da neće otvarati pitanja koja mogu usporiti evropski put, a Milanu Kneževiću (DNP) – da neće automatski slijediti svaku njegovu inicijativu.

Da nikšićki odbor NSD-a neće učiniti što i pljevaljski i zetski, najavio je juče u saopštenju u kojem, između ostalog, kaže da “Nikšić nikad nije priznao Kosovo da bi ga danas otpriznavali”.

“Kao što to građani Nikšića dobro znaju, naša stranka ni 2012. godine nije pristajala na tadašnje uslove Pozitivne Crne Gore da na lokalnom nivou priznamo Kosovo, a zauzvrat izaberemo našeg tadašnjeg kandidata Milutina Đukanovića za predsjednika Opštine, jer smo i tada rekli da to nije nadležnost lokalnih samouprava. Oni koji smatraju da je to nadležnost lokalnih samouprava i da su te opštine nekad priznale Kosovo, pa sada moraju da ga otpriznaju – neka to nastave da rade u tim opštinama, ali to se u Nikšiću neće raditi”, poručili su iz nikšićkog NSD-a.

Međutim, “zaboravili” su da je NSD nedavno podržao takve inicijative u Pljevljima i Zeti, iako ni te opštine nisu priznale Kosovo, niti su to mogle učiniti.

Njihova poruka uslijedila je nakon što je nikšićki DNP ranije juče najavio da će inicijativom tražiti da se i u gradu pod Trebjesom donese “deklaracija o stavljanju van snage odluke o priznanju tzv. države Kosovo”.

Predsjednik Opštine Nikšić i čelnik tamošnjeg NSD-a Marko Kovačević nije odgovorio na pitanje “Informacije CG” da li tvrdnje da Nikšić nikad nije priznao Kosovo znače da Zeta i Pljevlja jesu, te zašto su odbornici njegove stranke glasali za inicijative u tim dvijema opštinama. Odgovora nije bilo ni od centrale NSD-a.

Iz NSD-a Nikšić su saopštili da su funkcioneri te stranke nepriznavanje Kosova pokazivali “brigom za srpski narod na Kosovu i Metohiji i redovnim posjetama svetinjama Srpske pravoslavne crkve na tom prostoru”.

“Naš stav o Kosovu i Metohiji najbolje oslikava i nervoza koju prištinski režim ima na sam pomen imena gradonačelnika Nikšića Kovačevića, kojem su, simbolično, na Vidovdan, zabranili ulaz na Kosmet”, dodali su oni.

NSD i DNP dio su vlasti u Nikšiću sa Demokratama, Pokretom Evropa sad (PES) i nekoliko manjih političkih subjekata.

Docentkinja na Univerzitetu Donja Gorica Nikoleta Đukanović, rekla je “Vijestima” da misli da odluka NSD-a prvenstveno pokazuje da ta stranka pokušava da napravi određeni (politički) otklon od tema koje mogu dodatno opteretiti put države u EU.

Toj zajednici, kaže Đukanović, NSD poručuje da je spreman da bude dio parlamentarne većine koja neće otvarati pitanja koja mogu usporiti evropski put.

“Nakon intenziviranja komunikacije s evropskim institucijama i jasnih poruka koje dolaze iz Brisela, ova partija, kao dio vladajuće većine, vodi računa i o međunarodnoj percepciji svojih poteza. To, međutim, ne znači da je riječ o suštinskoj promjeni politike – prije bih rekla da se radi o prilagođavanju političkog nastupa okolnostima u kojima evropske integracije predstavljaju jedan od ključnih prioriteta države”, ocijenila je ona.

Na pitanje da li je jučerašnjoj odluci doprinio nedavni sastanak funkcionera NSD-a, predvođenih Mandićem, s evropskom komesarkom za proširenje Martom Kos, Đukanović odgovara da ne bi tvrdila da je jedan susret presudan, ali napominje da svakako nije bez značaja što su predstavnici NSD-a u posljednjem periodu intenzivirali kontakte s evropskim zvaničnicima.

“To pokazuje da i oni razumiju da će se njihov politički kredibilitet sve više ocjenjivati kroz odnos prema evropskim obavezama, a ne samo kroz unutrašnju političku retoriku”, dodaje sagovornica.

Upitana koliko je odluci NSD-a kumovala činjenica što će Nikšić biti Evropska prijestonica kulture 2030. godine, Đukanović je rekla da ni taj faktor ne treba zanemariti.

Evropska prijestonica kulture je inicijativu EU započeta 1985, i predstavlja jedan od najambicioznijih kulturnih projekata u Evropi.

Prema riječima Đukanović, status Evropske prijestonice kulture podrazumijeva intenzivnu saradnju s evropskim institucijama i partnerima, i sigurno nije u interesu nikome u Crnoj Gori da se u ovom periodu otvaraju pitanja koja mogu potpuno preusmjeriti političku debatu s razvoja grada na identitetske sukobe.

“Naravno, ne vjerujem da je to bio jedini razlog, ali jeste dio šireg političkog konteksta”, navodi ona.

Đukanović poručuje da NSD jučerašnjom odlukom domaćoj javnosti pokušava da pošalje poruku da ta partija može biti odgovoran partner u vlasti, a DNP-u – da neće automatski slijediti svaku njihovu inicijativu.

“To ne mora da znači konačan politički razlaz, ali pokazuje da obje partije sve otvorenije pokušavaju da se razlikuju jedna od druge pred naredne izbore”, konstatuje sagovornica.

DNP nije želio da odgovori na pitanja “Informacije CG” u vezi s odlukom NSD-a. Međutim, lider DNP-a Knežević naveo je u video-obraćanju na društvenim mrežama, da je šef Delegacije EU u Crnoj Gori Johan Satler “okupio predstavnike parlamentarne većine” i rekao im da “u njemu (Satleru) više neće imati partnera ukoliko nastave s otpriznavanjem tzv. Kosova”. No, u obraćanju se nije dotakao Mandića i NSD-a.

Prvi čovjek Pljevalja Dario Vraneš (NSD) prije nekoliko dana pozvao je DNP da u Podgorici pokrene inicijativu o “otpriznavanju” Kosova, a iz Kneževićeve stranke su mu odgovorili da se nakon rekonstrukcije Vlade, u kojoj su od četvrtka još dva člana iz NSD-a, stiču uslovi da ta partija inicira to pitanje na državnom nivou.

NSD i DNP su dugogodišnji koalicioni partneri. Iako je Kneževićeva partija u februaru napustila Vladu, njihov savez formalno nije raskinut, iako se dvije stranke sve češće mimoilaze.

Odluka NSD-a da “pobjegne” od DNP-ove inicijative u Nikšiću, možda i nije toliko iznenađenje imajući u vidu da je Mandićeva stranka to gotovo bila uradila u Pljevljima.

Naime, nakon što je jedan odbornik NSD-a u pljevaljskom parlamentu krajem maja rekao “Vijestima” da će zadovoljstvom potpisati inicijativu DNP-a i da vjeruje da će to učiniti i njegove kolege, šef pljevaljskog odbora NSD-a Milan Lekić saopštio je da će oni ipak sačekati da vide “domete i konkretne rezultate inicijative o povlačenju priznanja Kosova na teritoriji Opštine Zeta”, prije nego što daju potpise.

Međutim, nakon što su zbog toga – i nekoliko drugih poteza NSD-a na državnom nivou – beogradski tabloidi otpočeli kampanju protiv Mandića, njegova stranka preinačila je odluku u Pljevljima i s njima izglasala “otpriznavanje” Kosova.

Iz Beograda je i juče bilo packi na račun Mandića. “Politika” je navela da NSD-ov odgovor DNP-u nije u skladu s njihovim postupcima u Zeti i Pljevljima, te da njihovo saopštenje predstavlja pokušaj da se izbjegnu procedura, javna rasprava i politička kampanja u kojoj bi “svaki odbornik morao da pokaže da li podržava ili ne podržava odluku nekadašnje vlasti (nekadašnjeg premijera i lidera Demokratske partije socijalista) Mila Đukanovića”.

U tekstu se dodaje da “Kovačeviću nije smetalo da Nikšić prihvati dva miliona eura pomoći iz Srbije i Beograda za realizaciju projekata u toj opštini”.

Na pitanje treba li očekivati da NSD ponovo, kao u slučaju Pljevalja, promijeni stav i podrži inicijativu DNP-a, Nikoleta Đukanović odgovara da u crnogorskoj politici nikad ne treba potpuno isključiti mogućnost promjene političkih odluka, posebno kad postoje snažni unutrašnji ili spoljašnji pritisci.

“Međutim, mislim da je sad situacija drugačija nego ranije. Evropski kontekst danas ima mnogo veću težinu nego prije godinu ili dvije. Crna Gora se nalazi u završnoj fazi pregovora i svaki potez koji može otvoriti nove političke tenzije, pažljivije se procjenjuje nego ranije. Zbog toga vjerujem da će NSD nastojati da izbjegava teme koje mogu dovesti u pitanje sliku da parlamentarna većina funkcioniše odgovorno u procesu evropskih integracija”, ističe Đukanović, dodajući da DNP ostaje dosljedan politici u kojoj identitetska pitanja imaju centralno mjesto, “čime se razlika između dvije partije dodatno naglašava”.

Iz nikšićkog PES-a “Vijestima” su rekli da će se o inicijativi DNP-a izjasniti kad bude zvanično predata tamošnjem parlamentu. Iz Demokrata nisu odgovorili na pitanja redakcije.

Jedini ko je najavio podršku inicijativi DNP-a je odbornik Slobodne Crne Gore Marko Jancer.

Predlog DNP-a ne može “proći” ukoliko ga ne podrže gotovo svi predstavnici partija s kojima stranke Mandića i Kneževića čine vlast.

Skupština opštine (SO) Pljevlja je prije sedam dana usvojila Deklaraciju o nepriznavanju odluke o priznanju jednostrano proglašene nezavisnosti Kosova, a SO Zeta prije dva i po mjeseca.

U dokumentu koji je usvojen ne postoji ono što je navedeno u njegovom nazivu, a što je najavljivao Knežević – poništenje i nepriznavanje odluke Vlade o priznanju Kosova.

U dokumentu koji sadrži šest tačaka nema eksplicitne formulacije o “otpriznavanju” Kosova ni u Zeti, ni u Pljevljima. No, poručuje se da pljevaljski parlament “ostaje privržen… nepovredivosti suvereniteta i teritorijalnog integriteta Srbije, zasnovanog na međunarodnom pravu i Rezoluciji Savjeta bezbjednosti UN…”

U tački jedan deklaracije piše da SO Pljevlja/SO Zeta “s posebnom zabrinutošću konstatuje da se položaj Crnogoraca i Srba na Kosovu i Metohiji svakodnevno pogoršava pod privremenim prištinskim institucijama”.

U drugoj se navodi da SO Pljevlja/SO Zeta “sa žaljenjem konstatuje da su sve dosadašnje vlade Crne Gore, od sticanja nezavisnosti (2006. godine), ignorisale većinski stav građana Crne Gore da su Kosovo i Metohija sastavni dio Republike Srbije.

U tački tri piše da SO Pljevlja/SO Zeta poziva Vladu premijera Milojka Spajića (PES) da vodi “izbalansiranu spoljnu politiku” i da u međunarodnim institucijama i organizacijama ne glasa za odluke “koje su usmjerene protiv interesa većinske Crne Gore i susjedne i bratske države Srbije”.

“SO Pljevlja/SO Zeta, solidarišući se sa stradalim crnogorskim i srpskim narodom na Kosovu i Metohiji, donosi ovu deklaraciju kao vid podrške i nastojanja da se kriza nastala jednostrano proglašenom nezavisnošću riješi mirnim putem; SO Pljevlja ostaje privržen poštovanju Povelje UN-a, nepovredivosti suvereniteta i teritorijalnog integriteta Republike Srbije, zasnovanog na međunarodnom pravu i Rezoluciji Savjeta bezbjednosti UN 1244”, navedeno je u tačkama četiri i pet deklaracije.

Nakon što je bivši Demokratski front (DF), koji su činili NSD i DNP, prije tri godine neuspješno pokušao da u zetskom parlamentu usvoji deklaraciju o “otpriznavanju” Kosova, Knežević je sredinom aprila najavio da će aktuelizovati to pitanje – ovog puta i u drugim opštinama gdje je DNP dio vlasti, ali i na državnom nivou.

Kako su “Informacije CG” pisale, odluke o “otpriznavanju” Kosova na lokalnom nivou mogu biti samo deklarativnog karaktera. Ne mogu proizvesti pravno dejstvo, jer odluku o priznanju Kosova nisu donosile lokalne samouprave, već Vlada.

Iako DNP-ove deklaracije privlače pažnju javnosti mejsecima unazad, slična dokumenta usvojena su 2008. godine u Herceg Novom i Andrijevici, ali bez suštinskog efekta.

Nekoliko dana nakon što je Vlada Crne Gore 9. oktobra te godine priznala nezavisnost Kosova (Kosovo je proglasilo nezavisnost 17. februara), odbornici u SO Herceg Novi izglasali su Preporuke za poništenje Odluke Vlade Crne Gore o priznavanju jednostrano proglašene države Kosovo. Za tu odluku glasalo je 22 od 35 odbornika novskog parlamenta.

Ista deklaracija usvojena je i u Andrijevici, a najavljivane su i u drugim opštinama.

U Danilovgradu je tada sjednicu SO napustila opozicija zbog toga što, kako su tom prilikom kazali “Vijestima”, nije prihvaćen njihov predlog da se u dnevni red uvrsti preporuka o neprihvatanju odluke Vlade.