Štala kao spas: Zašto su seoska djeca zdravija

Istraživači iz Minhena došli su do revolucionarnog otkrića i dokazali zašto djeca koja rastu na seoskim gazdinstvima imaju bolji imunitet. Tajna je u bakterijama iz crijeva krava…

Djeca koja žive na seoskim gazdinstvima obolijevaju znatno rjeđe od polenske groznice, astme i neurodermatitisa nego djeca koja odrastaju u gradu. Razlog za to sada otkriva nova studija istraživačke grupe iz Minhena.

Istraživački tim uspio je kod bakterija koje su dio mikrobioma u crijevima krave prvi put da prati čitav biološki lanac djelovanja takozvanog „efekta seoskog gazdinstva“.

Tokom procesa varenja krave, bakterije proizvode metaboličke produkte i ispuštaju ih u vazduh u štali. Kada ljudi udahnu te supstance, reaguju imuni receptori na ćelijama disajnih puteva u plućima.

Studiju je vodio Markus Ege, koji radi u Dječjoj bolnici Univerzitetske klinike LMU (i na Institutu za prevenciju astme i alergija u Minhenu): „Ti receptori imaju višestruke funkcije, između ostalog u imunom sistemu. Oni vjerovatno sprečavaju pretjeranu upalnu reakciju.“

Ti procesi i uloga novootkrivenih bakterija u „efektu seoskog gazdinstva“ ranije nijesu bili poznati.

Prema studiji, te bakterije zaslužne su za oko dvije trećine zaštitnog efekta kod alergijske astme i za oko polovinu tog zaštitnog efekta kod polenske groznice i neurodermatitisa. No, određenu ulogu imaju i geni djece, dakle porodična sklonost alergijama.

„Efekat seoskog gazdinstva“ stručnjaci za alergije iz oblasti epidemiologije uočili su još u jednoj ranijoj opsežnoj međunarodnoj studiji.

Još prije dvadeset godina istraživači alergija uzeli su briseve nosa kod više od hiljadu djece u Evropi.

Za svoju studiju minhenski stručnjaci dodatno su prikupili podatke od 47 djece koja su odrastala na seoskim gazdinstvima.

Uzeli su uzorke prašine sa madraca, podova i prozorskih dasaka tradicionalnih kravljih štala. Vođa studije Ege objašnjava: „Uspjeli smo da pokažemo da efekat seoskog gazdinstva smanjuje rizik od alergijske astme za polovinu, ali nijesmo znali zašto. Zahvaljujući novom postupnom procesu eliminacije sada smo mogli da pokažemo koje su bakterije presudne.“

Uz pomoć bioinformatike i savremenih metoda analize gena sada je uspjelo objedinjavanje i evaluacija svih podataka, objašnjava Ege:

„Pronašli smo dvije bakterije koje potiču iz mikrobioma u crijevima krave i koje su presudne za zaštitni efekat. No, nama su manje važni nazivi ili vrste bakterija, a više njihova funkcija. Jer tek njihovi metabolički produkti djeluju na čovjeka.“

U štali djeca dolaze u dodir sa velikim brojem mikroorganizama. Ta raznovrsnost smatra se presudnom za to da se dječji imuni sistem „trenira“ i pritom nauči da razlikuje opasne uzročnike bolesti od bezopasnih alergena.

Presudan je pritom mikrobiom u ljudskim crijevima i na koži. Osim bakterija, u njega spadaju i gljivice, virusi i bakteriofagi. Za prevenciju alergija ta raznovrsnost, kao i koncept prvih 1.000 dana, imaju važnu ulogu.

Naime, imuni sistem oblikuje se u ranom djetinjstvu. Stručnjaci zato preporučuju majkama da već tokom trudnoće, a kasnije i sa bebom odnosno malim djetetom, što češće borave u prirodi.

Nova saznanja trebalo bi provjeriti u laboratoriji kako bi se razjasnili molekularni i ćelijski mehanizmi efekta seoskog gazdinstva. Dugoročni cilj je razvoj novih oblika prevencije ili ljekova za treniranje imunog sistema, bez potrebe da djeca zbog toga borave u kravljoj štali.