Odluka o pilotaži u nadležnosti Upravnog suda

Privredni sud odbacio tužbu "Boka pilota & Tug Boat Services” protiv države i opštinskog preduzeća u Kotoru

Kompanija iz Herceg Novog tužila državu zbog dodjele koncesije za privredno korišćenje trgovačke luke u Kotoru opštinskom preduzeću

Privredni sud odbacio je tužbu kompanije Boka pilot & Tug Boat Services iz Herceg Novog protiv države Crne Gore i kompanije Luka Kotor iz Kotora kojom je traženo da se utvrdi ništavost odluke Vlade iz 2018. godine kojom je dodijeljena prvenstvena koncesija Luci Kotor za privredno korišćenje trgovačke luke u Kotoru, odnosno da konstatuje da ta odluka ne proizvodi pravno dejstvo.

Odlukom koju je donijela Vlada tadašnjeg premijera Duška Markovića (DPS) Luci Kotor, koja je kompanija u većinskom vlasništvu Opštine Kotor, dodijeljeno je ekskluzivno pravo za obavljanje na tom području ukupno 26 privrednih djelatnosti iz pomorskog, lučkog, marinskog sektora i putničkog terminala. Sklapanjem naknadnog aneksa u maju 2024. godine, Luci Kotor je omogućeno da, pored djelatnosti iz osnovnog Ugovora o prvenstvenoj koncesiji, na koncesionom području isključivo taj privredni subjekat pruža i usluge pilotaže brodova.

Pilotaža je jedna od osnovnih djelatnosti kompanije Boka pilot kojom se ona uspješno godinama bavila u Boki prije nego što su je prvo Vlada premijera Markovića, a potom i Vlada premijera Dritana Abazovića (URA) u tome osujetile proglasivši ponudu Boka pilota na tenderu za dodjelu koncesije za pilotažu u zalivu Boke, navodno neispravnom, a potom dajući 2024. monopol Luci Kotor da obavlja ovu finansijski veoma unosnu djelatnost, a da to pravo prethodno nije bilo predmet oglašavanja na novom tenderu za dodjelu te koncesije.

Privredni sud je u odluci u koju “Informacije CG” imaju uvid, a koju je 7. avgusta donio sudija Vladimir Bulatović odbio “kao neosnovan” tužbeni zahtjev Boka pilota kojim je traženo da se proglase ništavim i da ne proizvede pravno dejstvo ni Ugovor o prvenstvenoj koncesiji za privredno korišćenje trgovačke luke Kotor zaključen između Vlade i Luke Kotor 2019. i njegov Aneks iz 2024. Privredni sud je odlučio da Boka pilot mora nadoknaditi prvotuženoj državi 1.800, a drugotuženoj Luci Kotor 2.400 eura troškova parničnog postupka.

U obrazloženju presude, pored ostaloga, se navodi da je Privredni sud utvrdio da je Boka pilot imao pravni interes da pokrene ovaj proces iako su država i Luka Kotor tvrdile suprotno, ali je zaključio da se zakonitost Odluke Vlade o dodjeli prvenstvene koncesije opštinskom preduzeću Kotoru ne može preispitivati u parničnom, već to treba uraditi u upravnom sporu. Boka pilot smatra da je ova Odluka donesena suprotno odredbama tada važećeg Zakona o lukama, da nijesu ispoštovane procedure propisane ovim i Zakonom o koncesijama, Zakonom o državnoj imovini, Zakonom o upravnom postupku, ali i Ustavom Crne Gore, kao i da su povrijeđeni relevantni pravni propis Evropske unije.

“Navedena Odluka predstavlja upravni akt koji je i dalje na snazi i proizvodi pravna dejstva, pri čemu se njena zakonitost nije mogla preispitivati u ovom parničnom postupku. Slijedom toga, sud ni kroz odlučivanje o zahtjevu za utvrđivanje ništavosti Ugovora o prvenstvenoj koncesiji i Aneksa I ne može posredno vršiti ocjenu zakonitosti navedene Odluke, jer bi se na taj način zaobišla pravila o sudskoj zaštiti propisana za upravne akte. Iz navedenog razloga, okolnosti koje se odnose na ispunjenost zakonskih pretpostavki za donošenje Odluke o dodjeli prvenstvene koncesije, pravilnost postupka koji joj je prethodio, kao i pravilnost primjene materijalnog prava prilikom njenog donošenja, ne mogu same po sebi predstavljati razloge ništavosti Ugovora u smislu člana 101 Zakona o obligacionim odnosima, već mogu biti od značaja isključivo u postupku kontrole zakonitosti same Odluke”, piše u obrazloženju presude.

Sud je dalje utvrdio da navodi Boka pilota o drugim aspektima neusaglašenosti sa zakonom Ugovora koji je proistekao iz sporne Odluke Vlade i njegovog kasnijeg Aneksa, a koji se, pored ostaloga, odnose i na moguću povredu prava konkurencije, te da je prvenstvena koncesija dodijeljena bez sprovođenja javnog tendera, navodno nisu dokazani tokom postupka.

“U konačnom, ni pojedinačno ni u njihovoj međusobnoj povezanosti, razlozi na kojima tužilac (Boka pilot) zasniva zahtjev, ne ukazuju da su osnovni Ugovor o prvenstvenoj koncesiji i Aneks I tog ugovora suprotni prinudnim propisima na način koji bi, prema članu 101 Zakona o obligacionim odnosima, opravdao najstrožu građanskopravnu sankciju – ništavost ugovora”, piše u presudi.

U tužbi je, inače, Boka pilot tražio da Privredni sud utvrdi ništavost Vladine odluke sa kraja 2018. godine o dodjeli prvenstvene koncesije kompaniji Luka Kotor, kao i Ugovora i njegovog Aneksa koji su na osnovu te odluke potpisani sa Lukom, ukazujući da je Boka pilot zbog toga onemogućen da obavlja djelatnost pilotaže u Bokokotorskom zalivu za koju je registrovan. U tužbi se navodi da je država primjenom nepostojećeg zakonskog osnova, izbjegavajući da sprovede tenderski postupak za dodjelu koncesije u skladu sa zakonima o koncesijama i o lukama, uz kršenje pravila konkurencije i korišćenje monopolskog položaja prvenstvenu koncesiju dodijelila Luci Kotor. Tvrde i da je Luka Kotor zbog neusklađivanja poslovanja sa izmijenjenom zakonskom regulativom prekinula pravni kontinuitet i time izgubila pravo na prvenstvenu koncesiju, koje je, kako ocjenjuju, svakako imalo karakter privremenog pravnog instituta.

“Pod izgovorom davanja prvenstvene koncesije na osnovu navodno stečenih prava, izbjegavanjem javnog poziva, primjene načela transparentnosti, te zaštite konkurencije, dodijeljena je koncesija, odnosno omogućen monopol u vršenju ekonomskih djelatnosti jednom privrednom subjektu primjenom nepostojećeg zakonskog osnova suprotno Zakonu o koncesijama i Zakonu o lukama”, tvrde iz Boka pilota.

Na taj način im se, kako navode, nanosi nenadoknadiva šteta, jer su onemogućeni da obavljaju registrovanu djelatnost pilotaže, podsjećajući da je Upravni sud u međuvremenu poništio raniju odluku Vlade iz 2020. godine kojom je koncesija za pilotažu dodijeljena Luci Kotor i preduzeću Sea pioneer Montenegro, ali da nakon toga nije sproveden novi javni postupak dodjele koncesije. Smatraju da se na ovaj način nezakonito ograničava konkurencija na tržištu, te da se lučkom operateru, mimo savremenih praksi, daje da bude i isključivi pružalac usluga pilotaže, ocjenjujući to potencijalnim konfliktom interesa. Aneks ugovora o prvenstvenoj koncesiji koji je sa Lukom Kotor zaključen u aprilu 2024. godine ponovo ih je, kako navode, onemogućio da obavljaju djelatnost jer su ih agenti brodarskih kompanija obavijestili da ne mogu angažovati Boka pilot, zbog ekskluziviteta datog Luci Kotor. Štetu, kako dodaju, trpe i zbog narušavanja poslovnog imidža dovodeći u pitanje i da li je moguće da jedan privredni subjekat sa ograničenim kadrovskim kapacitetima pilotira sve plovne objekte tokom sezone.