Nauka ispituje da li je moguće rađanje u svemiru

Dok NASA priprema stalnu bazu na Mjesecu i prvi let ljudi na Mars, naučnici u nekoliko zemalja ispituju osnovno pitanje dužeg boravka van Zemlje — da li se čovjek uopšte može razmnožavati u svemiru. Dosadašnji rezultati ukazuju na ozbiljne prepreke.

Američka agencija je u maju predstavila program vrijedan 20 milijardi dolara za bazu na Mjesecu sa nuklearnim i solarnim napajanjem, uz cilj da ljudi tamo borave u polutrajnom smještaju do 2032. godine. Za put do Marsa računa se sa sedam do deset mjeseci.

Tim koji vodi Nikol Mekferson sa Univerziteta u Adelejdu mjerio je kretanje spermatozoida kroz lavirint koji oponaša reproduktivni trakt, u uslovima mikrogravitacije. Do kraja lavirinta stiglo je upola manje spermatozoida nego u kontrolnoj grupi. „Ovo potcrtava da postoji fundamentalna gravitaciona sila koju spermatozoidi koriste kod prirodnog začeća“, kazala je Mekferson. Ista grupa je kod miševa uočila slabiji razvoj embriona u prva 24 sata.

Drugi problem je zračenje. Abdurahman Engin sa turskog Univerziteta zdravstvenih nauka procijenio je izloženost na šestomjesečnom putu do Marsa:

• od 90 do 300 milisiverta ukupne galaktičke kosmičke radijacije
• preporučena granica za profesionalnu izloženost u trudnoći: 5 milisiverta
• mogući ishodi: pobačaj, ograničen rast, urođene anomalije, neurološka oštećenja, veći rizik od raka kod djeteta

Zaštitni oklopi letjelica i planiranje misija prema fazama solarnog ciklusa mogu djelimično umanjiti rizik, ali potpuna zaštita zasad nije moguća. Naučnik NASA-e Fati Karuja navodi i poremećaj hormonske regulacije, sna i cirkadijalnog ritma kao faktore koji utiču na reproduktivno zdravlje. Ni jedna trudnoća u svemiru do sada nije zabilježena, niti postoje potvrđeni podaci o tome kako bi tekla.

Izvori: Vijesti, RTCG. Tekst je napisan u redakciji Informacija Crna Gora na osnovu navedenih izvora.