MICS: Više djece u vrtićima, ali i više kažnjavanja

Obuhvat djece predškolskim obrazovanjem godinu prije polaska u školu u Crnoj Gori popeo se za sedam godina sa 67 na 79 odsto, ali je istovremeno porastao udio djece izložene fizičkom kažnjavanju ili psihološkoj agresiji u porodici — sa 66 na 69 odsto.

Riječ je o nalazima Istraživanja višestrukih pokazatelja stanja prava žena i djece (MICS), rađenog tokom 2025. i 2026. godine. Uzorak su činila 6.720 domaćinstava opšte populacije i 1.189 domaćinstava u romskim naseljima, a poređenje je vršeno sa istraživanjem iz 2018. godine.

Ključne brojke:

• Vrtić prije škole: opšta populacija 67 → 79 odsto; romska naselja 36 → 16 odsto
• Kažnjavanje i psihološka agresija (1–14 godina): 66 → 69 odsto; romska naselja 64 → 84 odsto
• Dojenje u prvom satu po rođenju: 24 → 41 odsto; romska naselja 41 → 54 odsto
• Isključivo dojenje prvih šest mjeseci u romskim naseljima: 14 → 41 odsto
• Srednja škola završena, uzrast 20–23 iz romskih naselja: 3 → 16 odsto
• Brak prije 18. godine, Romkinje 20–24 godine: 60 → 33 odsto

Razvoju primjerenom uzrastu — u zdravlju, učenju i socio-emocionalnoj oblasti — odgovara 83 odsto djece od dvije do četiri godine u opštoj populaciji, naspram 56 odsto u romskim naseljima. Svako deseto dijete uzrasta od pet do 17 godina, po navodima staratelja, ima poteškoću u bar jednoj oblasti funkcionisanja. Dvanaest odsto djece mlađe od pet godina u opštoj populaciji i 19 odsto u romskim naseljima bilo je bar jednom ostavljeno bez nadzora ili sa djetetom mlađim od deset godina duže od sat vremena.

Ministar socijalnog staranja, brige o porodici i demografije Damir Gutić najavio je da će podaci poslužiti za usmjeravanje resursa i jačanje usluga u zajednici. „Naš cilj mora biti da gradimo sistem koji prepoznaje rizik, djeluje preventivno i pruža podršku djetetu i porodici onda kada im je ona najpotrebnija“, rekao je.

Šef predstavništva UNICEF-a Mikaele Servadei ocijenio je nalaze mješovitim. „Nasilje ne smije biti prihvaćen način disciplinovanja djece, a kvalitetno rano obrazovanje, naročito za najugroženiju populaciju, mora biti dostupno svakom djetetu“, poručio je. Podaci o izloženosti nasilju koje je naveo Servadei — 69 odsto, odnosno 86 odsto u romskim naseljima — razlikuju se od cifre od 84 odsto iz nalaza istraživanja za romska naselja, što nije dodatno pojašnjeno. Ministar finansija Novica Vuković kazao je da rezultati daju osnovu za usmjeravanje javnih sredstava.

Izvori: Vijesti, RTCG. Tekst je napisan u redakciji Informacija Crna Gora na osnovu navedenih izvora.