Varufakis: AI oživljava marksističku ekonomiju u Kini

Grčki ekonomista Janis Varufakis objavio je 23. septembra 2026. autorski tekst o tome kako razvoj vještačke inteligencije vraća marksističku ekonomsku misao u raspravu među kineskim ekonomistima. Tekst su prenijeli portali Dan i Aktuelno, koji kao izvor navodi Pescanik.net.

Varufakis piše da su kineski univerziteti, nakon zaokreta zemlje ka kapitalizmu, uveli zapadne udžbenike ekonomije, te da mu je profesor s jednog od vodećih ekonomskih fakulteta prije dvije godine rekao: “Većina mojih kolega ne vjeruje u marksizam”. Prema njegovom prikazu, AI revolucija tu sliku mijenja.

Centralni pojam teksta je “rentijerska zamka” — stanje u kome kapital bježi iz proizvodnje u imovinu koja donosi rentu. Kao simptome autor navodi:

• inflaciju cijena imovine
• usporavanje rasta i stagnaciju
• deindustrijalizaciju
• društvene potrese

Kao primjer približavanja toj zamki u Kini autor navodi kolaps građevinske kompanije Evergrande. Iznosi i podatak o oko 170 akumuliranih viškova kineske kapitalističke klase, izraženih u juanima, uz protivvrijednost od 25 u dolarima — ali dva portala se ne slažu oko reda veličine, jedan piše “triliona”, drugi “biliona”, pa cifra nije potvrđena.

Varufakis dalje razdvaja dva pravca: američke tehnološke kompanije, koje po njemu grade AI agente za iznajmljivanje, i kineske, koje se okreću industrijskoj robotici i proizvodnji dobara, uz rješenja otvorenog koda dostupna i malim proizvođačima. U najavi teksta na portalu Aktuelno postavljeno je pitanje hoće li kineska država obezbijediti da dobit od automatizacije ide građanima ili će nastati nove elite.

Izvori: Dan, Aktuelno. Tekst je napisan u redakciji Informacija Crna Gora na osnovu navedenih izvora.