“Ne lovimo prevare, samo registrujemo”: “Distribute X” bi da se…

Iz resora Ernada Suljevića potvdili su da im je dostavljen zahtjev za upis u registar NVO naziva pod kojim se, prema ocjeni stručnjaka za sajber bezbjednost, u Crnoj Gori odvija moguća kriptoprevara

Šema kakvu koristi i podgorička kancelarija DistributeX, navodi FBI, regrutuje žrtve putem WhatsApp-a, traži uplate u kriptovalutama, korisnicima dodjeljuje jednostavne zadatke kliktanja na onlajn platformama, a zauzvrat obećava provizije i napredovanje kroz sistem VIP nivoa

Ministarstvu regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama podnijet je zahtjev za upis u registar NVO DistributeX iz Podgorice, a taj resor neće provjeravati da li bi organizacija mogla biti uključena u mrežu koja nosi obilježja kriptoprevare.

To su “Vijestima” kazali iz Ministarstva koje vodi Ernad Suljević.

Uz potvrdu da im je upućen zahtjev za upis u registar za DistributeX, kazali su i da su osnivači fizička lica, državljani Crne Gore, da je adresa sjedišta u Podgorici, da je zahtjev u fazi obrade i da postoje neke nepravilnosti, a nakon što one budu otklonjenje, taj resor donijeće i rješenje o upisu.

“Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama nije nadležno za utvrđivanje provjere postojanja eventualnih prevarnih radnji vezanih za tržište kriptovaluta”, naveli su u odgovoru.

“Informacije CG” su nedavno objavile o mogućoj kriptoprevari, koja se u Podgorici promoviše pod nazivom DistributeX (DX).

Sistem, kako su ispričali izvori, funkcioniše kroz neformalnu mrežu regrutacije, gdje se uz početna ulaganja i za obavljanje jednostavnih zadataka – klikanje onlajn za kriptovalute, obećava laka zarada i napredovanja kroz takozvane VIP nivoe.

Muškarac kojeg je reporterka zatekla u kancelariji, ispričao je i da je DistributeX u Crnoj Gori počeo sa radom prije oko pet mjeseci i do sada imaju oko 500 korisnika.

Stručnjaci za sajber bezbjednost sa kojima je redakcija komunicirala, na osnovu opisanog modela, kazali su da stvari nedvosmisleno ukazuje na prevaru.

Branko Džakula rekao je da model po kojem posluje DistributeX “potpuno odgovora kategoriji koju FBI klasifikuje kao “cryptocurrency job scam”, te da je prepoznat kao kombinacija piramidalne šeme, Ponzi mehanike i tzv. task scam-a (prevare zasnovane na lažnim zadacima).

Konkretno, kako je rekao, FBI opisuje šemu u kojoj prevaranti regrutuju žrtve putem WhatsApp-a, traže uplate u kriptovalutama, dodjeljuju im jednostavne zadatke kliktanja na proprietary platformama, obećavaju provizije i eskaliraju finansijsku eksploataciju kroz sistem VIP nivoa.

Prema navodima izvora “Informacije CG”, a i opisa u promo materijalima, do kojih je reporterka došla tokom obilaska kancelarije u Podgorici, DistributeX koji se promoviše u Crnoj Gori ispunjava svaki od tih kriterijuma.

I dr Andreja Mihailović, menadžerka Inovacionog haba za sajber bezbjednost na Univerzitetu Crne Gore, ocijenila je ranije da se na osnovu opisa može oprezno konstatovati da predmetni model pokazuje značajna preklapanja sa obrascem koji je u međunarodnoj praksi prepoznat kao tzv. “crypto job scam” ili “task scam”.

Reporterka je s njom podijelila i link koji joj je muškarac iz podgoričke “DX” kancelarije poslao kao zvaničan, putem kojeg DX sistem u Crnoj Gori funkcioniše. Mihailović je kazala da domen (poznato redakciji), uz kod preporuke u linku gdje se ulazi kroz mrežu postojećih korisnika, jasno pokazuje obrazac kripto scama.

Mihailović je ukazala i da pravno lice DistributeX postoji u UK, ali da to ne znači i da su sve aktivnosti koje se negdje drugo predstavljaju pod tim imenom povezane sa tim subjektom ili da imaju legitiman karakter.

“Legitimne kriptoplatforme i marketing kompanije imaju registrovana pravna lica sa provjerljivim podacima, tokene izlistane na regulisanim berzama, prihode od stvarnih proizvoda ili usluga, transparentno rukovodstvo i podliježu regulatornom nadzoru”, poručila je ona.

Da je opisani model “klasična piramidalna šema” kazao je i rukovodilac finansijsko-obavještajne jedinice Uprave policije Aleksandar Radović, gostujući nedavno u emisiji “Debata” na TV Informacije CG.

Model se, pojasnio je on, zasniva na tome da jedan, odnosno manji broj ljudi zaista zaradi, a da bi zaradili, uvlače druge, kroz sistem piramide.

U istoj emisiji, Vuk Maraš iz Balkanske istraživačke mreže (BIRN) kazao je da se slične platforme pojavljuju stalno:

“Moj bi apel bio, pogotovo onima starije dobi – sjetite se Dafiment banke i gazda Jezde. Ne postoji sistem gdje se neko obogatio preko noći i gdje će neko kad uloži 150 eura, a da ne zna ništa o tome gdje ulaže, za pet dana imati 300. Ostaće bez njih”.

Maraš je kazao da oni koji prvi uđu, možda nešto i zarade, ali da će, dodao je on, “prosječan građanin uvijek ostati bez novca”.

“Država vama taj novac ne može da vrati, jer neće imati od koga, u trenutku kad ta piramidalna šema propadne, taj neko na računu ima nula. Da li će neko završiti u zatvoru, pitanje je koliko su se pokrili papirološki, da tu vrstu prevare koju sprovode prikažu kao potencijalno rizičnu investiciju i ništa drugo”, rekao je Maraš.

Mišljenja je da je neophodno sprovođenje javnih kampanja, u cilju edukacije građana:

“Ovo nije prvi primjer, stalno ste imali u Crnoj Gori ljude koji plaćaju novac, onda nešto klikću, navodno zarađuju novac i ostanu bez njega. I to nije bilo dovoljno da se naučimo”.

Radović je kazao da bi i policija trebalo da se pozabavi ovim problemom:

“Ali mi smo toliko preopterećeni nekim oblicima kriminaliteta da je pitanje resursa i politika u kojem pravcu ide, između ostalog, i ta borba”.