Nemačka: crkve se zatvaraju, džamije i hramovi se otvaraju

Velike hrišćanske crkve u Nemačkoj, pre svega katolička i protestantska, gube članove. Danas oko 36,6 miliona ljudi u Nemačkoj pripada katoličkoj ili protestantskoj crkvi. To je oko 44 odsto od ukupno 83,5 miliona stanovnika.

Zbog toga se sve češće katoličke ili protestantske crkve zatvaraju, prenamenjuju ili smanjuju. U medijima se zato pojavljuju naslovi poput: „Nemačka postaje bezbožna" ili „Više nereligioznih nego članova crkava".

Ali da li je to zaista tako? Prema podacima Saveznog ureda za migracije i izbeglice iz 2020. samo muslimana u Nemačkoj ima više od 5,3 miliona. Prema istraživanju Protestantske crkve iz 2024, u Nemačkoj živi 3,8 miliona pravoslavnih hrišćana.

Tu su oduvek iJevreji, ali sada i budisti sa 20 hramova, bahai – kao i sve veći broj hindusa. Za većinu tih grupa postoje samo procene, ne i precizni statistički podaci.

Evo na primer: Erlangen u Bavarskoj

Erlangen na jugu Nemačke ima oko 119.000 stanovnika i primer je kako verska raznolikost u Nemačkoj postaje vidljiva i u urbanom prostoru.

Naravno, i dalje postoje tradicionalne crkve: katolička i protestantska, kao i grčka i ruska pravoslavna zajednica.

Pre nešto više od tri godine Koptska pravoslavna crkva preuzela je jednu katoličku crkvu. Đakon Ragaj Edvard Mata kaže za DW: „Ranije je bilo 18 porodica sa 50 ili 60 članova, a danas ovde živi oko 60 porodica sa više od 200 ljudi." Tendencija je i dalje u porastu. Osim toga, zajednici pripada i oko 40 studenata.

Dve velike gradske džamije planiraju proširenje. Jedna od njih je nezavisna „Džamija mira" koja okuplja vernike iz različitih muslimanskih kulturnih krugova i propoveda na nemačkom jeziku.

U toku su pripreme za izgradnju nove sinagoge, Bavarska je stavila je na raspolaganje zemljište u blizini univerziteta.

U jednom predgrađu udruženje „Hindu Tempel Franken" kupilo je parcelu za Šiva-Višnu hram za hinduse. Izgradnja bi najkasnije trebalo da počne 2027. Na univerzitetu studira više od 2.000 studenata iz Indije -to je najveća nenemačka zajednica u Erlangenu.

Sve više hinduističkih hramova

Izgradnja hinduističkih hramova u Nemačkoj postaje sve češća. Samo u Frankfurtu postoji skoro deset manjih hramova. U Kelnu, Hamburgu, Minhenu i Berlinu takođe ih ima više. Oni predstavljaju različite verske tradicije i identitete – Indijaca, Tamilaca ili Avganistanaca.

Od 2014. do 2024. broj stanovnika Berlina sa indijskim državljanstvom porastao je više od deset puta – na više od 41.000.

U junu ove godine u Berlinu će biti otvoren najveći hinduistički hram u Nemačkoj. Vilvanatan Krišnamurti, koji je od početka uključen u projekat, kaže za DW: „Mi smo rastuća zajednica. Postoji potreba za verskim centrom gde mladi mogu da se okupljaju." Roditelji u Indiji, kaže on, osećaju se mirnije kada znaju da njihova deca u inostranstvu imaju takvo mesto.

U Erlangenu mnogi ljudi koji rade na projektu hrama zaposleni su kao inženjeri ili menadžeri, na primer u Simensu. U Berlinu su pak najčešće zaposleni u Amazonu.

Grade se i proširuju džamije

DITIB (Tursko-islamska unija za verska pitanja) navodi da u Nemačkoj ima 862 džamijske zajednice koje su povezane sa turskom upravom za verska pitanja (Dijanet) u Ankari.

„Prošle godine završene su i otvorene džamije u Ferdeu, Kornvesthajmu i Kengenu", saopštila je pres-služba organizacije. Osim toga, u Giesenu i Vilihu postavljeni su kameni temeljci za nove džamije. Neki projekti zapinju: Planirana džamija u Krefeldu, koja je nekada bila najavljena kao treća najveća u Nemačkoj, već godinama je nedovršeno gradilište.

Ahmadija muslimanska zajednica, koja potiče iz Pakistana i koja je tamo progonjena, svake godine otvara nekoliko novih džamija u Nemačkoj. Poslednja je otvorena u februaru u Erfurtu.

Portparol zajednice Sulejman Malik kaže da je u decembru 2025. otvorena džamija u Nordhornu, dok su radovi u Husumu još u toku. U Erfurtu je tokom gradnje džamije bilo pretnji i napada. Danas, kaže Malik, gotovo svakodnevno vodi posetioce kroz kompleks – školske grupe, ali i starije ljude.

Sinagoge i „Jevrejska akademija"

I u jevrejskim zajednicama postoje novi projekti. Sa novim sinagogama u Magdeburgu (2023) i Potsdamu (2024) sada sve nemačke pokrajinske prestonice imaju jevrejske bogomolje. Planiraju se i nove.

U Frankfurtu se gradi i Jevrejska akademija, koja bi trebalo da bude otvorena u novembru 2026. Sastoji se od jedne stare vile koja je pod zaštitom spomenika kulture i moderne nove zgrade sa elementima Bauhausa.

„Akademija će sigurno imati značaj za celu Nemačku", kaže za DW njen kodirektor Doron Kizel. On govori o mestu interdisciplinarnog i interkulturnog susreta jevrejskih i nejevrejskih učesnika. Arhitektonsko povezivanje starog i novog, kaže on, izražava filozofiju same institucije: „Naš identitet gradimo na jevrejskim iskustvima, tradicijama i uverenjima, ali istovremeno usmeravamo pogled ka budućim razvojnim procesima, izazovima i iskušenjima."

Sve više pravoslavnih zajednica

Iako se velike crkve smanjuju, nove crkve se ipak grade. Broj pravoslavnih zajednica u Nemačkoj raste. U Bucbahu u pokrajini Hesen 2024. otvorena je „Crkva svetih Petra i Pavla", prva novoizgrađena crkva Antiohijske pravoslavne mitropolije u Evropi. Reč je uglavnom o hrišćanima poreklom iz Sirije.

Mnoge pravoslavne zajednice – srpske, rumunske, ruske ili grčke – preuzimaju napuštene crkve. To se odnosi i na Srbe koji već nekoliko meseci mole u jednoj katoličkoj crkvi u Oberbahemu kod Bona ili obnavljaju nekadašnji samostanski kompleks u Himelstiru kod Hildeshajma. Isto važi i za sirijske hrišćane koji u različitim delovima zemlje preuzimaju bogomolje – u Berlinu čak nekoliko njih.

Ko gradi nešto novo, brzo upozna zamke nemačkog građevinskog prava. U Filshofenu na Dunavu, na jugoistoku Nemačke, Rumunska pravoslavna crkva želi da izgradi bogomolju. Već skoro tri godine, kako za DW kaže sveštenik Marius Jidvejan, zahtev za građevinsku dozvolu leži u okružnom uredu. Zajednica, kojoj pripada oko 300 porodica, još čeka odgovor. Mnogi su razočarani zbog tog kašnjenja.

Crkve izvan velikih crkava

I manje hrišćanske zajednice grade nove objekte. Starokatolička crkva pre desetak godina izgradila je u Augsburgu spektakularnu modernu „Crkvu svete apostolke Junije". Protestantske slobodne crkve takođe grade nove objekte.

I Savez evangelističkih slobodnih crkava (baptističke zajednice) kao i Savez evangelističkih slobodnih crkvenih zajednica ukazuju na više aktuelnih građevinskih projekata. Jedan primer: u berlinskoj četvrti Veding je 2024. od stare zgrade od crvene cigle nastala moderna crkva.

Aktivne ostaju i novapostolske zajednice. U centru Bona novapostolska zajednica je 2025. uselila u jednostavnu, ali upečatljivu sakralnu građevinu.