CNN: Državna tajna Kine – šta se krije na mjestu gdje je cijelo selo sravnjeno sa zemljom

Kada su troje meštana iz kineske provincije Sečuan 2022. godine pisali lokalnim vlastima pitajući zašto im država oduzima zemlju i iseljava ih iz domova, dobili su kratak odgovor: u pitanju je “državna tajna”, piše CNN, a prenosi N1 Beograd.

Ta tajna, kako je pokazala istraga CNN-a, odnosi se na skrivene planove Kine da značajno proširi svoje nuklearne ambicije.

Više od tri godine nakon iseljenja, satelitski snimci pokazuju da je njihovo selo sravnjeno sa zemljom, a na njegovom mjestu izgrađeni su novi objekti koji podržavaju neke od najvažnijih kineskih postrojenja za proizvodnju nuklearnog oružja.

Širenje lokacija u provinciji Sečuan, uočeno na satelitskim snimcima i potvrđeno analizom desetina kineskih vladinih dokumenata, podržava nedavne tvrdnje administracije američkog predsjednika Donalda Trampa da Peking sprovodi najznačajniju modernizaciju nuklearnog naoružanja u posljednjih nekoliko decenija, navodi CNN.

Tramp bi narednog mjeseca trebalo da posjeti Peking u okviru istorijske posjete, gdje se očekuje da pokuša da započne dijalog o sporazumu kojim bi se ograničile nuklearne ambicije kineskog lidera Si Đinpinga. Ranije ove godine istekao je najnoviji sporazum o smanjenju naoružanja između Rusije i SAD, poznat kao New START, a Tramp želi novi, unaprijeđeni dogovor sa Moskvom koji bi uključio i Kinu.

Međutim, dramatične promjene uočene na lokacijama u Sečuanu ukazuju da razvoj nuklearnog oružja kineske vojske, poznate kao Narodnooslobodilačka armija (PLA), ne pokazuje znake usporavanja.

Jedan od najvećih dodataka tom području je ogromna kupola neobičnog oblika, nalik Tic Tac bomboni, koja se pojavila na obali reke Tongđiang za manje od pet godina. Djeluje da se i dalje oprema, što sugeriše da još nije u upotrebi.

Sa površinom od 36.000 kvadratnih stopa – veličine 13 teniskih terena – ojačana kupola je zatvorena u konstrukciji od betona i čelika, sa detektorima radijacije i protiveksplozivnim vratima. Mreža cijevi izlazi iz postrojenja i vodi do zgrade sa visokim ventilacionim dimnjakom. Ove i druge karakteristike, uključujući kompleksne sisteme ventilacije, osmišljene su da zadrže visoko radioaktivne materijale poput uranijuma i plutonijuma unutar kupole, prema mišljenju više stručnjaka.

Objekat, izgrađen unutar baze nuklearnog oružja koja je odavno poznata CIA-i, okružen je sa tri sloja bezbjednosne ograde. Obližnji tunel nestaje u planini. Kako bi analizirala pojedinačne karakteristike lokacije poznate kao 906, CNN je sastavio više od 50 snimaka iz različitih faza izgradnje u trodimenzionalni model.

“Ova zgrada je gotovo kao Roršahov test za najgore strahove o tome šta Kina radi“, rekao je Džefri Luis, stručnjak za globalnu bezbjednost na Midlberi koledžu.

“Ovdje gledate rekonstrukciju ovog kompleksa“, dodao je, misleći na mrežu nuklearnih lokacija oko okruga Zitong. „Ovaj objekat je centralni dio i simbol svih ovih promjena. Izgleda da će na kraju postojati znatno veći kapacitet proizvodnje.“

Novoobnovljeni putevi povezuju lokaciju 906 sa najmanje još tri baze nuklearnog oružja u uskim dolinama oko Zitonga. Projekat izgradnje kupole označen je kao XTJ0001, prema kineskim dokumentima koje je CNN analizirao.

Drugo postrojenje, lokacija 931, proširilo se na selo Baitu, što je dovelo do iseljavanja stanovnika. I selo Dašan je srušeno kako bi se napravilo mjesto za razvoj baze.

Takođe je značajno modernizovana tačka za pretovar između puta i železnice koja povezuje mrežu sa zapadom zemlje – još jedan znak sveobuhvatne obnove objekata u Zitongu.

Kada su špijunski sateliti prvi put snimili ovu mrežu 1971. godine, američka obaveštajna zajednica ocijenila ju je kao prekretnicu. Deklasifikovani dokumenti zaključili su da će ona omogućiti Pekingu da postane treći najveći proizvođač nuklearnih bojevih glava.

To se obistinilo oko 2020. godine, kada je Kina po broju bojevih glava prestigla Francusku. Prema Pentagonu, Kina je danas najbrže rastući proizvođač nuklearnog oružja, iako sa nešto više od 600 bojevih glava i dalje zaostaje za SAD i Rusijom, koje imaju najmanje četiri puta veće arsenale.

U februaru je američki zvaničnik Tomas DiNanno optužio Kinu za kršenje zabrane nuklearnih testova, što je Peking oštro demantovao. Američke obavještajne službe takođe smatraju da Kina testira novu generaciju bojevih glava.

Portparol kineskog ministarstva odbrane Điang Bin rekao je da takve tvrdnje “iskrivljuju činjenice i kleveću Kinu“, naglašavajući da zemlja vodi defanzivnu nuklearnu strategiju i politiku neupotrebe nuklearnog oružja kao prve opcije.

Ipak, neobični dizajni nekih objekata, poput kupole kod reke Zitong, daju određenu težinu tvrdnjama da Kina modernizuje svoj nuklearni program.

“Moguće je da se na tim lokacijama uvode novi procesi i proizvode novi tipovi materijala“, rekao je stručnjak Reni Babijarz.

“Jasno je da se na terenu dešava mnogo promjena.“ Te promjene mogu stvoriti”slijepe tačke“ za zapadne rivale. Analitičari ističu da razmjere modernizacije ukazuju na temeljnu promjenu tehnologije cijelog sistema.

Dodatni dokaz modernizacije je velika rekonstrukcija istraživačkih instituta oko 65 kilometara jugozapadno od Zitonga, u oblasti poznatoj kao “Grad nauke“, koja se smatra mozgom kineskog nuklearnog programa. Tamo je, prema satelitskim snimcima, 2022. srušeno više od 600 zgrada radi izgradnje novih objekata.

Kinesko ministarstvo spoljnih poslova saopštilo je da “nije upoznato sa situacijom“, dok ministarstvo odbrane nije odgovorilo na upite.

Promjene oko Zitonga počele su 2021. godine, ubrzo nakon što je Si Đinping naredio ubrzanje izgradnje strateškog odvraćanja.

Kina je razvila sisteme ranog upozorenja koji omogućavaju detekciju dolazećih projektila i uzvratni napad prije njihovog udara.

U slučaju invazije na Tajvan, kineski nuklearni arsenal mogao bi služiti kao odvraćanje zapadnih snaga koje bi pritekle u pomoć.

Istovremeno, on je ključni dio vizije Sija o jačanju međunarodnog uticaja Kine.

Postoji strah da bi nekontrolisani rast kineskog arsenala mogao pokrenuti novu trku u naoružanju, složeniju od one iz Hladnog rata.

Analitičari upozoravaju i da bi SAD mogle precijeniti kineske kapacitete, što bi dodatno podstaklo nuklearno naoružavanje.

“Nećemo odgovarati na ono što Kina zaista radi, već na ono što mislimo da radi – odnosno na sopstvene strahove“, rekao je Luis.

U međuvremenu, Tramp bi u Pekingu mogao biti u nezgodnoj poziciji, jer Kina, uz jaču kontrolu nad vojskom i razvijenu infrastrukturu, ima određenu prednost u potencijalnoj trci u naoružanju.

Eksperti smatraju i da bi rat SAD i Izraela protiv Irana mogao dodatno podstaći Kinu da proširi svoj nuklearni program.

“Ako ste Kina, nećete zaključiti da treba da se razoružate“, rekao je Luis.

U optimističnom scenariju, Peking bi mogao pristati na širi dijalog o strateškoj bezbjednosti, ali bez ozbiljnih pregovora o kontroli naoružanja.

“Čak i tada, spremnost na dijalog mogla bi biti dovoljna da zadovolji Trampa“, zaključuje se.