Do 25.000 eura, bez obaveze povratka: Crna Gora dodijelila 32…

U Ministarstvu prosvjete navode da je obaveza države da ulaže u najbolje, a da će eventualni povratak najviše podstaći stvaranje povoljnog ambijenta za rad u Crnoj Gori

Crna Gora je za studijsku 2025/2026. godinu dodijelila 32 stipendije za izvrsnost studentima koji se školuju na nekim od najboljih univerziteta na svijetu, od Berklija i Oksforda do UCL-a i Imperijala, pri čemu pojedinačna podrška može iznositi i do 25.000 eura, ali bez obaveze da se stipendisti nakon studija vrate u zemlju.

U Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija ističu da se na konkurs prijavilo 58 studenata, a pravo na podršku ostvarili su kandidati koji studiraju na univerzitetima rangiranim među 200 najboljih u svijetu prema Šangajskoj listi.

Među dobitnicima su studenti koji se školuju na nekim od najprestižnijih svjetskih univerziteta, uključujući University of California Berkeley, Oxford, University College London, Imperial College London, kao i univerzitete u Bostonu, Cirihu, Helsinkiju, Bonu, Leuvenu, Beču, Delftu i Padovi. Sa spiska se vidi i da je Italija najzastupljenija destinacija među dobitnicima ovih stipendija, prije svega zahvaljujući većem broju studenata na Univerzitetu u Padovi i Univerzitetu Sapienca u Rimu.

Stipendije za izvrsnost uvedene su novim Zakonom o visokom obrazovanju i predstavljaju posebnu vrstu državne podrške studentima koji ostvaruju vrhunske rezultate na vodećim svjetskim institucijama. Ministarstvo navodi da je cilj programa ne samo finansijska pomoć, već i podsticanje izvrsnosti, kontinuiranog usavršavanja i doprinosa razvoju društva.

“Iznos stipendije po kandidatu može iznositi do 25.000 eura, a zavisi od više faktora, uključujući poziciju univerziteta na rang listi. Stipendija može pokrivati školarinu, smještaj, ishranu, lokalni javni prevoz i druge troškove života, dok se kod doktorskih studija mogu finansirati i troškovi istraživanja, literature, publikovanja radova i učešća na naučnim skupovima”, naglašavaju u Ministarstvu prosvjete.

Studije na prestižnim univerzitetima koštaju od nekoliko stotina do više desetina hiljada eura godišnje, pokazuju javno dostupni podaci o školarinama na ustanovama na kojima studiraju crnogorski stipendisti za izvrsnost.

Tako godišnja školarina na University of California Berkeley iznosi oko 60.000 dolara, na University of Pennsylvania oko 68.000 dolara, a na Rice University oko 66.000 dolara. U Ujedinjenom Kraljevstvu školarine na univerzitetima poput Oxforda, UCL-a, Imperial College London i University of Birmingham kreću okvirno od 20.000 do 50.000 funti godišnje, u zavisnosti od studijskog programa i nivoa studija.

Na univerzitetima u Italiji troškovi su znatno niži, pa se godišnja školarina na Sapienci u Rimu uglavnom kreće od oko 1.000 do 4.000 eura, dok je na Univerzitetu u Padovi između 2.500 i 4.000 eura. Na Univerzitetu u Beču školarina iznosi oko 1.500 eura godišnje.

Posebno se izdvajaju univerziteti u Njemačkoj, gdje na Univerzitetu u Bonu i Univerzitetu u Kelnu nema klasične školarine, već studenti plaćaju uglavnom administrativne i semestralne troškove, koji na godišnjem nivou iznose oko 500 do 600 eura. U Francuskoj, na PSL Univerzitetu u Parizu, godišnji troškovi su oko 250 do 400 eura, dok na Univerzitetu u Cirihu iznose oko 1.500 švajcarskih franaka godišnje.

Na sjeveru Evrope i u zemljama Beneluksa troškovi su viši. Tako se školarina na KU Leuvenu kreće od oko 1.200 eura za studente iz EU do čak 9.500 eura za studente van EU, dok na Univerzitetu u Helsinkiju iznosi između 13.000 i 18.000 eura godišnje. Na holandskom TU Delftu godišnja školarina kreće se od oko 17.000 do 22.000 eura.

Iako u odluci nema zbirne statistike po oblastima, sa spiska dobitnika vidi se da su među stipendistima zastupljene i prirodne, tehničke, medicinske, društvene i humanističke nauke.

To pokazuje, ističu u Ministarstvu prosvjete, da je program zamišljen kao podrška akademskoj izvrsnosti bez obzira na oblast, pod uslovom da studenti studiraju na univerzitetima iz samog svjetskog vrha

Za razliku od pojedinih država regiona, crnogorski model ne predviđa obavezu povratka stipendista u zemlju nakon završetka studija. U Ministarstvu navode da je obaveza države da ulaže u najbolje, a da će eventualni povratak najviše podstaći stvaranje povoljnog ambijenta za rad u Crnoj Gori. Ističu i da studenti koji ostanu u inostranstvu mogu doprinositi zemlji kroz međunarodne projekte, saradnju, povezivanje institucija i mentorstvo.

Dobitnici stipendija za izvrsnost studiraju u Italiji (11), Ujedinjenom Kraljevstvu (6), Sjedinjenim Američkim Državama (5), Austriji (3), Njemačkoj, (2) Francuskoj (1) Švajcarskoj (1) Belgiji(1), Finskoj (1) i Holandiji (1).

U Italiji, stipendisti su na Univerzitetu Sapienca, u Rimu, i Univerzitetu u Padovi. U Velikoj Britaniji šestoro studenata je raspoređeno na Univerzitet Oxford, University College London, Imperial College London i Univerzitet u Birmingemu.

U SAD, na University of California Berkeley, Univerzitet u Pensilvaniji, Univerzitet u Bostonu, i Rice University, Houston, nastavu pohađa petoro studenata. Troje je na Univerzitetu u Beču, a po jedan stipendista je na univerzitetima u Bonu, Kelnu, Parizu, Cirihu, Helsinkiju, kao i na Univerzitetu Leuven i Univerzitetu u Delftu.