Popularnost kancelara Merca na istorijskom minimumu

Nakon okončanja prvih dvaju pokrajinskih izbora ove godine, savezna njemačka vlada sada najavljuje ubrzanje u sprovođenju ključnih reformi. Vladajuća koalicija, koju čine konzervativni Demohrišćani (CDU/CSU) i Socijaldemokrate (SPD), nedjeljama je djelovala izuzetno sporo, oprezno, gotovo puževim korakom. Taj zastoj bio je motivisan strahom od potencijalnog otuđenja birača u saveznim pokrajinama Baden-Virtemberg i Rajnaland-Falc. Ipak, ove dugo iščekivane reforme neophodne su za povratak Njemačke na pravi put, mada će za građane podrazumijevati veće finansijsko opterećenje i smanjenje postojećih dotacija. Kancelar Fridrih Merc je, po stupanju na dužnost u maju 2025. godine, ambiciozno najavljivao „jesen reformi“, ali ta obećanja do sada nijesu ispunjena. Dugotrajna neaktivnost i politička stagnacija sada su uzele ozbiljan danak, rezultirajući rekordnim nezadovoljstvom među stanovništvom.

Najnovije reprezentativno istraživanje javnog mnjenja, sprovedeno od strane instituta Infratest Dimap za ARD-Dojčlandtrend, otkrilo je alarmantne podatke. Prema nalazima ankete, u kojoj je tokom posljednja dva dana marta razgovarano sa 1.316 njemačkih birača s pravom glasa, čak 84 odsto građana iskazalo je nezadovoljstvo učinkom savezne njemačke vlade. Ovaj procenat predstavlja najveći nivo nezadovoljstva otkako je aktuelna koalicija preuzela vlast. Značajno je što vlada ne uspijeva da ubijedi čak ni simpatizere sopstvenih vladajućih stranaka, što ukazuje na duboku krizu povjerenja i podrške.

Pad popularnosti koalicije direktno se odražava i na rejtinge njenih vodećih ličnosti. Kancelar Fridrih Merc iz CDU-a sada uživa podršku od samo 21 odsto ispitanika, što predstavlja značajan pad od 8 procentnih poena. Slična sudbina zadesila je i vicekancelara Larsa Klingbajla iz SPD-a, čija podrška iznosi 18 odsto, bilježeći ogroman pad od 15 procentnih poena. Obojica su se našla na najnižim nivoima podrške od preuzimanja svojih funkcija, što svjedoči o dubokoj krizi liderstva unutar njemačke vlade.

Osim individualnih lidera, i same stranke bilježe značajan pad u podršci. Kada bi se izbori za Bundestag održali sada, vladajuće partije CDU/CSU i SPD bile bi daleko od osvajanja većine. U poređenju sa martom, obje grupacije izgubile su po dva procentna poena: CDU/CSU bi trenutno dobila 26 odsto glasova, dok bi SPD osvojila samo 12 odsto. Ovim rezultatom, Socijaldemokrate su se vratile na rekordno nizak nivo podrške, zabilježen još 2019. godine. Nasuprot vladajućim strankama, Alternativa za Njemačku (AfD) je zabilježila rast od dva procenta u odnosu na prethodni mjesec, osvojivši 25 odsto podrške. Zeleni i Levica takođe su poboljšali svoje rezultate za po jedan procenat, dostigavši 14, odnosno 10 odsto podrške. Ostale stranke, uključujući Savez Sara Vagenkneht (BSW) i Slobodne demokrate (FDP), ostale su ispod cenzusa od pet odsto, svaka sa po tri odsto podrške.

Njemačka vlada suočava se sa ogromnim pritiskom da ispuni očekivanja građana, posebno u pogledu ekonomske situacije koja izaziva veliku zabrinutost. Tri godine recesije, praćene godinom stagnacije, ostavile su duboke tragove na ekonomiju. Industrijska proizvodnja se smanjuje, a brojne kompanije premještaju proizvodnju i radna mjesta u inostranstvo. Svaki, pa i najslabiji, znak ekonomskog oporavka, anuliran je zbog rata u Iranu. Ukoliko cijene energije ostanu na sadašnjem visokom nivou ili dodatno porastu, prijeti nova inflatorna spirala. U svemu tome, 70 odsto građana nema povjerenja da će aktuelna njemačka vlada sprovesti neophodne mjere za poboljšanje ekonomske situacije. Vladini planovi uključuju kombinaciju poreskih olakšica, smanjenja cijena energije, investicionih podsticaja i deregulacije, sve u cilju stabilizacije ekonomske pozicije Njemačke na kraći rok i povećanja njene konkurentnosti na duži rok. Nakon Uskrsa su najavljene i dodatne olakšice za potrošače.

U kontekstu reformi tržišta rada, razmatra se predlog koji bi kompanijama omogućio da zapošljavaju osoblje na određeno vrijeme na duže periode nego što je to trenutno dozvoljeno. Građani su po ovom pitanju podijeljeni: 48 odsto njih odobrilo bi takvu mjeru, dok je 44 odsto protiv. Istovremeno, ubrzano priznavanje stranih stručnih kvalifikacija, koje bi imigrantima olakšalo brži ulazak na tržište radne snage, uživa snažnu podršku u Njemačkoj, sa 74 odsto podrške. Zanimljivo je da je za ovu mjeru samo 48 odsto glasača AfD-a, stranke poznate po izvjesnim krajnje desničarskim sklonostima, dok se među glasačima ostalih stranaka stopa odobravanja kreće između 83 i čak 95 odsto.

Za popunjavanje budžetskih rupa i, prije svega, podsticanje žena na veće učešće u radnoj snazi, razmatra se ukidanje postojećih poreskih olakšica za buduće bračne parove, poznatih kao zajedničko oporezivanje bračnih parova. Međutim, ovaj predlog nailazi na značajan otpor, sa 54 odsto građana koji su protiv, dok ga samo 32 procenta smatra ispravnim. Predlog o povećanju poreza na dodatu vrijednost (PDV) takođe je masovno odbijen, sa 91 odsto građana koji se protive. Opšti je stav građana da su poresko opterećenje i opterećenje doprinosima već sada previsoki. Ukupno 66 odsto ispitanih smatra svoje poresko opterećenje previsokim, dok ga 28 procenata smatra prikladnim. Iz tog razloga, poreske olakšice za grupe s niskim i srednjim prihodima, zajedno sa povećanjem poreza na dohodak za one s visokim prihodima, pozdravilo bi čak 76 odsto ispitanih.

Promjene su najavljene ne samo u poreskom sistemu, već i u ključnim oblastima socijalnog osiguranja. Sistem je pod ogromnim pritiskom zbog demografskih promjena: stanovništvo Njemačke ubrzano stari, a sve manji broj radno sposobnih ljudi mora da izdržava sve veći broj penzionera, što je neodrživo na duži rok. Starenje populacije takođe povećava pritisak na zdravstveni sistem, koji se već smatra preskupim i neefikasnim. Broj starijih osoba kojima je potrebna njega takođe će rapidno rasti u narednim godinama. Zabrinjavajuće je što 74 odsto anketiranih građana nema povjerenja da će ova vlada sprovesti neophodne mjere kako bi sistemi socijalnog osiguranja bili održivi i u budućnosti. Vlada je, u cilju pronalaženja rješenja, imenovala tri stručne komisije za izradu predloga reformi. Rad na pitanjima penzija i dugoročne njege još uvijek je u toku, dok je komisija za zdravstvenu zaštitu predstavila svoje nalaze krajem marta.

Među predlozima usmjerenim na rasterećenje zakonskog zdravstvenog osiguranja, veći porezi na alkohol, duvan i bezalkoholna pića dobijaju većinsku podršku građana (72 odsto za, 24 odsto protiv). Međutim, veće participacije za ljekove i tretmane jasno se odbacuju (20 odsto za, 76 odsto protiv). Slično tome, građani su protiv ukidanja besplatnog suosiguranja za supružnike (26 odsto za, 64 odsto protiv), kao i ograničenog nadoknađivanja privatnih ljekara i bolnica (23 odsto za, 63 odsto protiv). Ovi podaci jasno pokazuju da, iako postoji volja za promjenama, građani su oprezni i selektivni u podršci konkretnim mjerama koje direktno utiču na njihove finansije i pristup zdravstvenim uslugama.