Avangardni duh empatije i imaginacije: Kultni britanski kompozitor…

Slavni kompozitor će studentima održati seminar kao i probe za izvođenje kultne kompozicije Jesus Blood, za koju je u jednoj od verzija i Tom Vejts izvodio vokalnu dionicu

Gevin Brajars (Gavin Bryars, 1943), jedan od vodećih evropskih kompozitora svoje generacije, umjetnik, pedagog i regent kultnog Patafizičkog koledža, koji su osnovali Keno, Žene i Jonesko, došao je sa svojim ansamblom da zatvori festival Music in Me u organizaciji cetinjske Muzičke akademije.

Koncert će se održati u ponedjeljak 18. maja u u 20h u Muzičkom centru Crne Gore. Brajars će sa svojim ansamblom izvoditi kamernu muziku iz raznih perioda svoga stvaralaštva.

Jedan od ključnih momenata večeri biće izvođenje novog aranžmana njegove kultne kompozicije JESUS BLOOD NEVER FAILED ME YET, koja je Brajarsa postavila na vodeće mjesto u engleskoj avangardi.

Sa cetinjske Muzičke akademije podsjećaju na kuriozitet da će se djelo pojaviti u novom aranžmanu, prilagođenom studentskom SUDDENSTUDENTS ansamblu. Kompozicija prati loop – napjev beskućnika, a na dirljivu sablast njegovog glasa naslojavaju se melodije muzičke pratnje sa suptilnim razvojem i mikrovarijacijama. Djelo je čudesan kombo muzičkog redimejda i postminimalističke lirske osjećajnosti i nove tonalnosti koja će kasnije postati osobenost Brajarsovog kontemplativnog muzičkog jezika.

Brajars je prošao kroz sve ključne faze muzike od šezdesetih godina do danas: student filozofije je od samoukog jazz kontrabasiste po klubovima i kafeima postao vodeći avangardni kompozitor svoje generacije. Prekinuvši sa improvizacijom, prigrlio je avangardnu muziku i umjetničku neoavangardu, a zatim je u postminimalističkoj fazi nove tonalnosti zauzeo ključno mjesto u kontemplativnoj minimalnoj muzici dirljive nježnosti, preciznosti i snage.

Kako napominju sa Muzičke akademije, Brajars će studentima održati seminar kao i probe za izvođenje kultne kompozicije Jesus Blood, za koju je u jednoj od verzija i Tom Vejts izvodio vokalnu dionicu. Naime, izgubivši svoju omiljenu Brajarsovu ploču, Vejts je zamolio Brajarsa da zajedno snime novu verziju ove kultne kompozicije. Studenti će izvesti tridesetominutno djelo u kome se ansambl obavija oko pjesme beskućnika koja se ponavlja u nedogled, Brajarsovu hipnotičku simfoniju duboke jeze i samilosti.

Teško je i opisati opseg žanrova i autora svih umjetničkih disciplina s kojima je ovaj legendarni kompozitor sarađivao: Bob Vilson mu je režirao nekoliko opera, Kristijan Boltanski na njegovu muziku pravio instalacije, sa Brajanom Inoom je formirao cijelu zaraznu atmosferu nove britanske eksperimentalne muzike koja je kasnije prerasla u novi žanr Inoove ambijentalne elektronike.

“Brajarsovo mjesto je višestruko specifično”, kaže predavač na Muzičkoj akademiji i umjetnik Vladimir Đurišić. “Brajars je bez zazora prolazio kroz žanrove i promjene, duhovito muzički i performativno komentarisao naozbiljnije aporije muzičke krize, učestvujući istovremeno u formulisanju hitrih redefinicija postojećih formata i formi, osnivajući ansamble i katedre sa revolucionarnim pristupom problemu muzike i umjetnosti u društvu. No za sve to vrijeme njegova lirska kontemplacija obavija i najkonceptualnije materijale koji mu dolaze pod ruku. Spektar Brajarsovih avangardnih postupaka je neuporediv, a on se ipak u svojoj zreloj umjetničkoj fazi vraća kamernoj muzici kao naročitom modusu građenja prijateljstva, istraživanja vremena, formulisanja novih oblika empatije i želje. Saradnja sa ovim umjetnikom je nezamjenjivo iskustvo i za našu Akademiju, ali i za crnogorsku muzičku društvenost u cjelini. Kamerna muzika i kreiranje zajednica kakve Brajars njeguje ostaju baza za ispitivanje naše empatije i naše imaginacije.”

Brajars je nesvakidašnja figura. U svijet muzike ulazi šezdesetih godina dvadesetog vijeka kao samouki jazz kontrabasist i student filozofije. Ubrzo razvija svoju jazz platformu i, u tandemu sa Derekom Bejlijem, širi granice slobodne jazz improvizacije. Godine 1966. napušta koncept slobodne improvizacije i pridružje se Džonu Kejdžu u SAD. Od 1969. do 1978. angažovan je kao profesor na art koledžima Portsmouth i Leicester, gdje ubrzano razvija svoju verziju umjetničke i pedagoška prakse. Njegov dugogodišnji saborac Kornelius Kardju osniva maoistički Skreč orkestra, a Brajars osniva kultni Portsmouth Sinfonia ansambl, koji čine studenti Portsmouth koledža i on kao njihov profesor. Kultni status ovog ansambla unutar nove minimalističke dogme razmrdava hijerarhije unutar i izvan svijeta muzike. Vrcavom i oštroumnom transgresivnom ironijom projekta popularne klasike ulazi u otvoreni sukob sa terorom konzervativne britanske i evropske pingvinistike takozvane ozbiljne muzike i visoke kulture. Verzije “loše” odsviranih klasika postaju mimovi parodije muzičkog establišmenta.

Uz Kornelijusa Kardjua i Michaela Nymana, Brajars sedamdesetih postaje centralna ličnost engleske eksperimentalne muzičke scene. Ova neformalna horizontalna socijalna formacija, britanska scena eksperimentalne muzike, postaje fundamentalno važna za noviju istoriju savremene umjetničke muzike. Bryars u epohi postmoderne u britanskom ambijentu uvezuje protivrječja američkog minimalizma i evropske avangarde. Kroz specifično britanski, uzemljeni ostrvski humor i satiru na pragu sedamdesetih godina dvadesetog vijeka pomalja se njegov hibrid ovih uticaja kao smjesa sa dubokom empatijom, skromnom jednostavnošću i svakodnevnim životom. Brajarsova nova tonalnost suptilno i superiorno demonstrira kako se duh nove jednostavnosti rađa iz a ne mimo ili protiv tradicije modernističke, eksperimentalne i radikalne muzičke prakse.

Brajarsova generacija radikalnih muzičara radni vijek ne provodi na muzičkim akademijama, već na umjetničkim koledžima. Ova (ne)zgodna okolnost od presudne je važnosti za čudesni splet likovnih, teatarskih i muzičkih praksi koje se unutar ovako konstelirane pedagoške scene formiraju. U krajnjem, britanski art koledži dio su istorije ostrvskog rokenrola i ostalih alternativnih pokreta u Britaniji.

Paralelno sa bogatom kompozitorskom i pedagoškom praksom, Brajars 1986. godine sa svojom porodicom, prijateljima i saradnicima osniva Gavin Bryars Ensemble koji do današnjih dana dominantno svira njegovu muziku.

Brajars na festivalu Music in Me potcrtava specifičnu vrijednost kamernog muziciranja kao vječitu bazu spasonosnog presabiranja muzike u svim kriznim vremenima: Brajarsova muzika se kao socijalna formacija ili političko-poetička supstanca u najintimnijim nijansama kamerne muzike pokazuje kao lijek. Vraćanje muzike njenoj kamernoj interpersonalnoj magiji zajedničkog stvaranja je vječiti agens rekonsolidacije muzike u krizama orijentacije.