Putin ulaže 26 milijardi u potragu za dugovječnošću

Od mini-svinja i štampanja organa do krioterapije i genetike, istraživanja protiv starenja postala su jedan od prioriteta Kremlja

Kada je Vladimir Putin, ne znajući da je mikrofon uključen, rekao Si Đinpingu da bi ljudi mogli postići besmrtnost zamjenom organa, neki su taj razgovor odbacili kao neobično vremešnih autokrata.

U stvari, tokom razgovora na vojnoj paradi u Pekingu prošlog septembra, Putin je, izgleda, opisivao inicijativu za produženje životnog vijeka koju podržava Kremlj i koja je postala jedan od vodećih naučnih projekata Rusije.

Poput milijardera iz Silicijumske doline, među kojima su Džef Bezos, Sem Altman i Piter Til, Putin je odavno fasciniran istraživanjima protiv starenja. Međutim, u Rusiji su Putinova nastojanja da uspori starenje sada postala državni prioritet, oslonjen na metode koje se kreću od štampanja organa i uzgoja mini-svinja do izlaganja ultraniskim temperaturama.

Prošlog mjeseca, ruska vlada je saopštila da naučnici razvijaju gensku terapiju čiji je cilj usporavanje ćelijskog starenja, u okviru „Novih tehnologija za očuvanje zdravlja“, Putinove inicijative za produženje životnog vijeka vrijedne 26 milijardi dolara.

Taj lijek „predstavlja jedan od najperspektivnijih pravaca u borbi protiv starenja“, rekao je 23. aprila zamjenik ministra nauke Denis Sekirinski.

Još jedan obećavajući pravac? Stvaranje ljudskih organa u laboratoriji za transplantaciju, jedna od inovacija za produženje životnog vijeka o kojoj je Putin takođe govorio u Pekingu. Svi ti napori su dio nacionalne inicijative za dugovječnost koju je predstavio 2024. godine, a koja obećava da će do kraja decenije spasiti 175.000 života – brojka koja je imala neprijatnu ratnu simboliku, jer se približno poklapala s nezavisnim procjenama ruskih gubitaka u ljudstvu tokom invazije na Ukrajinu, kako su tada primijetili kritičari.

Ruski državni naučnici koje je imenovao Putin usredsredili su se na dvije ključne tehnologije: bioštampu, odnosno 3D štampanje živog tkiva, i ksenotransplantaciju, odnosno uzgoj ljudskih organa u mini-svinjama, rasi svinja koja se smatra genetski kompatibilnom s ljudima. Ruski naučnici koji sarađuju s državnim agencijama tvrde da su bioštampali ljudsko hrskavično tkivo i štitastu žlijezdu miša, s ciljem da do 2030. omoguće zamjenu ljudskih organa. Sličan rok pominje se i za uzgoj organa u svinjama.

„U Ruskoj Federaciji u toku je rad na čitavom nizu naučnih programa u ovoj oblasti“, saopštila je pres-služba Kremlja u mejlu. „Te projekte podržava država, a u njima učestvuju brojne naučne i istraživačke institucije.“

Rusku inicijativu za dugovječnost predvode dvije osobe bliske Putinu: njegova ćerka Marija Voroncova, endokrinološkinja koja nadgleda državne programe iz oblasti genetike, i fizičar Mihail Kovaljčuk, direktor Kurčatovski instituta, nuklearnog istraživačkog centra iz sovjetskog doba.

Kovaljčuk – brat Putinovog bliskog saveznika Jurija Kovaljčuka, bankara i investitora u medije – postao je intelektualni arhitekta kremljovskog pohoda na dugovječnost. Tvrdio je da će nauka uskoro omogućiti ljudima da neograničeno obnavljaju i zamjenjuju djelove tijela.

„Teško je govoriti o besmrtnosti, ali sposobnost da se čovjek obnavlja nesumnjivo će se povećavati“, rekao je Kovaljčuk ruskim medijima.

Za razliku od sličnih istraživanja koja finansiraju Bezos, Altman ili Til, rad koji promoviše Putinov krug proizveo je malo recenziranih istraživanja u vodećim međunarodnim časopisima.

„Ako nema publikacija, onda nema ni stvarnih rezultata, pa bi njihove izjave vjerovatno trebalo shvatiti kao težnje, da ne kažem snove“, rekao je Aleksandar Ostrovski, ruski naučnik koji je bio pionir bioštampe u toj zemlji.

Ostrovski je napustio Rusiju poslije početka sveobuhvatne invazije na Ukrajinu i prodao svoju kompaniju, koja sada sarađuje s vladom. „Nemoguće je baviti se naukom u izolaciji“, rekao je Ostrovski, misleći na sankcije koje su ruska istraživanja odsjekle od Zapada. „Vjerovatno govore Putinu ono što želi da čuje kako bi obezbijedili finansiranje.“

Kovaljčuk je takođe spojio nauku o dugovječnosti sa širim pogledom Kremlja na svijet kao na civilizacijsku borbu sa Zapadom. U zloglasnom govoru iz 2015. godine, Kovaljčuk je upozorio da se Zapad kreće ka stvaranju „ljudi-slugu“ – osoba koje je moguće kontrolisati, s ograničenom samosviješću i manipulisanom reprodukcijom. On je takođe tvrdio da su SAD izazvale pandemiju kovida.

Putin već dugo pokazuje razumijevanje za slične teme. Kovaljčuk je javno hvalio sovjetski film „Mrtva sezona“ iz 1968, u kojem CIA kuje zavjeru s bivšim nacističkim ljekarima kako bi kontrolisala čovječanstvo. Putin je rekao da ga je taj film inspirisao da se pridruži KGB-u.

Iza režirane muževnosti krije se vladar neobično opterećen tjelesnim slabljenjem

Među ljudima koji su uticali na Putina bio je i Vladimir Havinson, kojeg su ruski mediji nazivali „Putinovim gerontologom“, a koji je promovisao terapije protiv starenja zasnovane na peptidima dobijenim iz tkiva teladi.

Peptidi – kratki lanci aminokiselina koji se promovišu kao sredstva za oporavak, rast mišića i usporavanje starenja – postali su popularni među američkim zagovornicima velnesa, uključujući Roberta F. Kenedija Mlađeg i Džoa Rogana, uprkos ograničenim dokazima za mnoge koristi koje im se pripisuju.

Havinson, koji je od Putina dobio jedno od najviših ruskih državnih priznanja za dostignuća u medicini, govorio je u intervjuima da nastoji da produži život lideru čiji bi odlazak gurnuo Rusiju u krizu. Takođe je tvrdio da je ljudima predodređeno da žive 120 godina, pozivajući se na biblijske spise.

Iako su nekonvencionalni, i Havinson i Kovaljčuk su naučnici s visokim akademskim kvalifikacijama. Putin je, međutim, pokazao otvorenost i prema pristupima s mnogo slabijim stručnim uporištem.

Tokom sastanka u Kremlju 2018. godine, Putin je tadašnjem austrijskom kancelaru Sebastijanu Kurcu savjetovao da proba komoru za krioterapiju – neku vrstu obrnute saune, u kojoj se tijelo izlaže temperaturama i do minus 112 stepeni Celzijusa. Kurc je kasnije rekao da ga je iznenadilo kada mu je Putin s oduševljenjem objašnjavao koristi od redovnog boravka u ledenoj komori bez odjeće.

Putin, koji ima 73 godine, decenijama je gradio imidž fizičke snage kroz režirane prikaze muževnosti – lov bez majice, igranje hokeja i vožnju motocikala „harli-dejvidson“ u uskim crnim odjevnim kombinacijama – kako bi projektovao izdržljivost čvrstorukaša kojem godine ne mogu ništa.

Ali iza te režirane muževnosti krije se vladar neobično opterećen tjelesnim slabljenjem. Tokom pandemije kovida, Putin je uveo složene karantinske protokole, uključujući tunele za dezinfekciju i dugotrajnu izolaciju za posjetioce. Njegovi čuveni dugački stolovi postali su simboli i političke distance i straha od zaraze.

Ruski i zapadni mediji takođe su spekulisali o kozmetičkim zahvatima, pošto mu je lice s godinama djelovalo sve glađe.

Većina Putinovih najbližih saradnika i saveznika takođe je u sedamdesetim godinama, uključujući Kovaljčuke, kao i figure ključne za državu, poput Jurija Ušakova, Sergeja Čemezova i Nikolaja Patruševa. Putinova nastojanja da odloži starenje, kao i njegova otvorenost prema nekonvencionalnoj nauci, odražavaju mnogo stariju tradiciju među ruskim autokratama.

Dvadesetih godina prošlog vijeka, eksperimenti sovjetskog naučnika i mislioca Aleksandra Bogdanova s transfuzijama krvi za podmlađivanje privukli su pažnju Kremlja – prije nego što je umro od posljedica tretmana koje je sam sprovodio, u 55. godini. Deceniju kasnije, ljekar Oleksandr Bogomoljec organizovao je prvu svjetsku konferenciju o dugovječnosti i zadobio pohvale Josifa Staljina za istraživanja u kojima se tvrdilo da ljudi mogu živjeti do 150 godina. Bogomoljec je umro u 65. godini.

Stope smrtnosti u Rusiji i dalje su među najvišima u razvijenom svijetu. Prosječan životni vijek muškaraca u Rusiji danas iznosi oko 68 godina, prema zvaničnoj statistici, u poređenju s približno 76 godina u SAD i više od 80 u većem dijelu Zapadne Evrope.

Smrt je, za razliku od izbora, i dalje teško kontrolisati – čak i Kremlju.