Sabiha Gokčen – nebeska pionirka i most prijateljstva Turske i Crne Gore

Prema brojnim crnogorskim i turskim izvorima, porodica Sabihe Gokčen vodila je porijeklo iz sela Lozna kod Bijelog Polja. Početkom XX vijeka, nakon ratova na Balkanu, njeni roditelji napustili su rodni kraj i nastanili se u Bursi, gdje je Sabiha rođena 22. marta 1913. godine, saopšteno je iz Turske privredne komore

Istorija pamti ljude koji su svojim djelima pomjerali granice mogućeg – među njima posebno mjesto zauzima Sabiha Gokčen, prva žena borbeni pilot na svijetu i jedna od najznačajnijih ličnosti u istoriji svjetske avijacije.

Njeno ime danas nosi drugi međunarodni aerodrom u Istanbulu, a njen život ostaje simbol hrabrosti, obrazovanja i vjere da se snovi mogu ostvariti bez obzira na okolnosti u kojima čovjek odrasta, saopšteno je Turske privredne komore.

"Za Crnu Goru njena priča ima i posebnu vrijednost. Prema brojnim crnogorskim i turskim izvorima, porodica Sabihe Gokčen vodila je porijeklo iz sela Lozna kod Bijelog Polja. Početkom XX vijeka, nakon ratova na Balkanu, njeni roditelji napustili su rodni kraj i nastanili se u Bursi, gdje je Sabiha rođena 22. marta 1913. godine. U turskoj publicistici i među potomcima iseljenika često se navodi da je njena porodica pripadala poznatoj porodici Ćorović, zbog čega se smatra jednom od najpoznatijih ličnosti porijeklom sa prostora današnje Crne Gore", saopšteno je.

"Rano je ostala bez roditelja i odrastala u skromnim uslovima. Sve se promijenilo 1925. godine kada je, tokom posjete Mustafe Kemala Ataturka Bursi, skupila hrabrost da mu priđe i ispriča svoju životnu priču. Rekla mu je da želi da se školuje, ali da njena porodica za to nema mogućnosti. Dirnut njenom odlučnošću, Ataturk je uz saglasnost porodice poveo Sabihu u Ankaru, gdje je postala jedno od njegove usvojene, odnosno duhovno usvojene djece. Omogućio joj je obrazovanje i odrastanje u okruženju u kojem su znanje, disciplina i služenje domovini predstavljali najviše vrijednosti. Upravo je Ataturk vjerovao da moderne države nema bez obrazovanih i ravnopravnih žena, a Sabiha je postala jedno od najuspješnijih ostvarenja te vizije".

Presudan trenutak, saopšteno je, dogodio se 1935. godine, kada je Ataturk poveo Sabihu na otvaranje Turske vazduhoplovne škole.

"Oduševljena avionima i jedrilicama, bez razmišljanja je prihvatila njegov prijedlog da postane pilot. Nakon školovanja u Turskoj i dodatne obuke u tadašnjem Sovjetskom Savezu, završila je vojnu pilotsku akademiju i već 1936. godine postala vojni pilot. Samo godinu kasnije ušla je u istoriju kao prva žena na svijetu koja je učestvovala u borbenim vazdušnim misijama. Tokom karijere upravljala je sa više od dvadeset tipova aviona, izvela više od osam hiljada letova i provela hiljade sati u vazduhu, ostavljajući neizbrisiv trag u razvoju turskog vazduhoplovstva".

Kada je 1934. godine uveden Zakon o prezimenima u Turskoj, upravo joj je Ataturk dao prezime Gökçen. Riječ "gök" na turskom znači nebo, pa prezime simbolično označava „onu koja pripada nebu“. Bio je to naziv koji će savršeno opisati njen životni put, pojasnili su iz Turske privredne komore.

"Posebnu pažnju izazvala je 1938. godine tokom posjete tadašnjoj Kraljevini Jugoslaviji, kada je predstavljala tursko vazduhoplovstvo. U javnosti se tada govorilo o njenim porodičnim korijenima sa prostora Sandžaka i Crne Gore, a upravo zahvaljujući toj vezi njeno ime i danas zauzima posebno mjesto u kolektivnom sjećanju brojnih porodica koje su iz ovog kraja iselile u Tursku. Iako ne postoje sačuvani autentični citati u kojima je Sabiha Gokčen govorila o svom porijeklu iz Crne Gore, njena biografija ostala je simbol zajedničke istorije dva naroda. U turskim medijima i publikacijama koje se bave istorijom dijaspore često se ističe njeno porijeklo iz sandžačkog i crnogorskog kraja kao dio bogatog nasljeđa brojnih porodica koje su novi život pronašle u Anadoliji".

Sabiha Gokčen preminula je 22. marta 2001. godine, ostavljajući iza sebe nasljeđe koje nadilazi granice jedne države.

"Njeno ime danas nosi jedan od najprometnijih aerodroma u Evropi, a u Turskoj se smatra simbolom modernizacije, hrabrosti i emancipacije žena. Za Crnu Goru, međutim, njena priča ima i dodatno značenje. Ona podsjeća da su ljudi sa ovih prostora svojim znanjem, radom i vizijom ostavljali trag daleko izvan granica domovine. Korijeni porodice Gokčen predstavljaju istorijsku i kulturnu vezu između Crne Gore i Turske, svjedočeći o zajedničkom nasljeđu koje traje više od jednog vijeka".

Iz Turske privredne komore je saopšteno da u vremenu kada Crna Gora i Turska razvijaju snažne političke, ekonomske i kulturne odnose, biografija Sabihe Gokčen dobija novu vrijednost.

"Ona pokazuje da prijateljstvo između dvije države nije izgrađeno samo na savremenoj saradnji, već i na životnim pričama ljudi čiji su korijeni ostali u Crnoj Gori, a čija su djela postala dio svjetske istorije. Priča o Sabihi Gokčen zato nije samo priča o prvoj ženi borbenom pilotu. To je priča o djevojčici iz porodice crnogorskih korijena koja je, zahvaljujući obrazovanju, hrabrosti i prilici koju je dobila, osvojila nebo i postala jedna od najinspirativnijih žena XX vijeka – ponos Turske i trajni most prijateljstva između Turske i Crne Gore", saopšteno je.