Blumberg: Vučić blizu crvene linije EU zbog Kine, ali bi konfrontacija mogla da izostane

Potencijalna kupovina kineskih borbenih aviona mogla bi da bude tema razgovora tokom predstojeće Vučićeve posjete Kini, od 24. do 28. maja

Ako Evropska unija (EU) ima "crvenu liniju" kad je riječ o odnosu Srbije prema Kini, predsjednik Aleksandar Vučić mogao bi da bude blizu nje, ali se blok 27 zemalja možda ipak neće konfrontirati sa Beogradom zbog drugih preokupacija, ocjenjuje američki Blumberg.

Evropska unija je zabrinuta jer je Srbija, jedini evropski kupac naprednog kineskog naoružanja zapadno od Bjelorusije, ove godine nadogradila arsenal nabavkom supersoničnih balističkih raketa CM-400 iz Kine, navodi njujorški medij.

Potencijalna kupovina kineskih borbenih aviona mogla bi da bude tema razgovora tokom predstojeće Vučićeve posjete Kini, od 24. do 28. maja, dodaje Blumberg.

Vučić bi, kako se navodi, mogao da se odluči za kineske borbene avione kako bi zamijenio ruske MIG-ove za nošenje raketa CM-400. Ako se Srbija odluči da kupi kineske avione poput modela J-10, to bi bio njihov debi u Evropi.

Blumberg ukazuje da je Kina, sa 61,0 odsto, ubjedljivo najveći izvoznik oružja u Srbiju u posljednjih pet godina (2021-2025). Poslije Kine, Srbija je u tom periodu najviše oružja kupila od Francuske (12,0 odsto), slijede Rusija (7,0 odsto) i Bjelorusija (5,7 odsto), dok ostali izvoznici oružja u Srbiju zajedno imaju udio od 14,3 odsto.

Kupovina oružja, kako se navodi, svjedoči o tome da je Srbija za 10 godina prešla put od investicione destinacije do "čeličnog prijatelja" koji podržava pretenzije Pekinga na Tajvan, kako je to opisao kineski predsjednik Si Đinping. Kina je uzvratila podržavajući pretenzije Srbije na Kosovo, piše u tekstu.

Srbija sve više gleda na Kinu kao na strateškog saveznika usljed toplo-hladnih odnosa EU sa Beogradom i fokusiranosti Rusije na Ukrajinu, navodi Blumberg i dodaje da je kinesko uporište na granici Unije produbilo sumnje u pogledu perspektive pridruživanja Srbije tom bloku i ograničenja Vučićeve strategije žongliranja između Zapada, Kine i Rusije.

Pozivajući se na neimenovanog evropskog zvaničnika, Blumberg navodi da je EU rekla vlastima u Beogradu da će dalji rast kineskih investicija naštetiti šansama Srbije za ulazak u Uniju.

Međutim, njujorški medij ocjenjuje da se EU možda ipak neće konfrontirati sa Srbijom zbog drugih preokupacija, kao što su ratovi u Ukrajini i na Bliskom istoku i neprestani napadi predsjednika SAD Donalda Trampa na NATO.

Investicije Kine na Balkanu su se zahuktale sa njenom globalnom inicijativom "Pojas i put" 2013. godine. U Srbiju je Kina usmjerila više od osam milijardi dolara neto investicija i gotovo isti iznos kredita kako bi podržala kineske izvođače radova, koje je Srbija izabrala za izgradnju autoputeva, mostova i brze željezničke veze sa Budimpeštom, piše u tekstu.

Kineske kompanije su takođe uložile milijarde u rudnik bakra i zlata u Boru i u čeličanu u Smederevu, čime je udio Kine u stranim direktnim investicijama u Srbiju povećan na 32 odsto u 2024. godini, dok je prije više od 10 godina iznosio svega 2,0 odsto, ukazuje Blumberg.

U tekstu se navodi i da sporazum Srbije i Kine o slobodnoj trgovini, koji je na snazi od 2024. godine, i bezvizni režim između dvije zemlje, doprinose dolasku više od 100.000 kineskih turista u Srbiju godišnje.

Veliki, savremeni Kineski kulturni centar u Beogradu, koji nudi kurseve jezika i programe razmjene, postao je snažan simbol srpsko-kineskih veza: izgrađen je na mjestu bivše Ambasade Kine, uništene u NATO bombardovanju 1999. godine, dodaje se.

Blumberg podsjeća da EU ipak ostaje najveći pojedinačni izvor investicija i donacija za grupu zemalja kandidata za članstvo, koje treba da usklade ekonomije i demokratije sa standardima tog bloka 27 zemalja.

Unija često poziva na oprez kada zemlje kandidati prihvataju ponude kineskih izvođača radova u infrastrukturnim projektima, obično uz kredite od kineskih banaka, ili kada prihvataju investicije koje koriste lancima snabdijevanja podržanim od Pekinga. Ipak, veze EU sa Kinom nadmašuju sve što su zemlje kandidati do sada postigle, ocjenjuje Blumberg.