Borba protiv šverca važnija od trgovine duvanom: Ministarstvo ocijenilo da nema osnova za prihvatanje inicijative

“Port of Adria” tražila ocjenu ustavnosti člana 20 stav 7 Zakona o slobodnim zonama, kojim je propisana zabrana poslovanja sa duvanom i duvanskim proizvodima u slobodnim zonama

Iz Ministarstva kažu da osporena odredba predstavlja normu radi zaštite fiskalne sigurnosti, jačanja carinskog nadzora i sprečavanja nezakonitih robnih i finansijskih tokova

Ministarstvo ekonomskog razvoja ocijenilo je da nema osnova za prihvatanje inicijative kompanije “Port of Adria” za ocjenu ustavnosti člana 20 stav 7 Zakona o slobodnim zonama, kojim je propisana zabrana poslovanja sa duvanom i duvanskim proizvodima u slobodnim zonama, navodeći da je riječ o legitimnoj mjeri kojom država štiti fiskalnu sigurnost, jača carinski nadzor i sprečava nezakonitu trgovinu.

Mišljenje resora kojim rukovodi potpredsjednik Vlade i ministar ekonomskog razvoja Nik Đeljošaj usvojila je Vlada.

Članom 20 stav 7 Zakona o slobodnim zonama je propisano da su u slobodnoj zoni zabranjeni proizvodnja, skladištenje, obrada, promet, tranzit i pretovar duvana i duvanskih proizvoda.

“Port of Adria” iz Bara je višenamjenska luka sa operativnom obalom dužine 1.440 m, namjenskim terminalima za kontejnerske brodove, brodove generalnih tereta, RO RO brodove i kruzere. Cijela oblast “Port of Adria” čiji je većinski vlasnik turski “Global Ports Holding” je potpuno pod režimom slobodne zone.

Osporenom odredbom podnosiocu inicijative nije oduzeto nijedno postojeće imovinsko pravo. Nije prestao ugovor o koncesiji, nije oduzeto pravo korišćenja koncesionog podrucja niti lučke infrastrukture, niti je onemogućeno obavljanje osnovne lučke djelatnosti

Kompanija “Port of Adria” u inicijativi Ustavnom sudu navodi da osporena odredba nije u saglasnosti sa Ustavom Crne Gore, posebno sa odredbama kojima se garantuje načelo srazmjernosti, jednakost pred zakonom, zabrana diskriminacije, sloboda preduzetništva, pravo na mirno uživanje imovine, pravna sigurnost i legitimna očekivanja, kao i da zadire u prava podnosioca koja proizilaze iz ugovora o koncesiji. Podnosilac se, u prilog svojim navodima, poziva i na praksu Evropskog suda za ljudska prava, smatrajući da osporena odredba predstavlja nesrazmjerno ograničenje njegovih imovinskih prava i legitimnih očekivanja.

Ministarstvo ekonomskog razvoja smatra da navodi iz inicijative nijesu osnovani.

“Polazeći od člana 16 tačka 5 Ustava Crne Gore, kojim je propisano da se zakonom uređuju pitanja od interesa za Crnu Goru, uključujući ekonomski sistem i način ostvarivanja sloboda i prava kada je to predviđeno Ustavom, zakonodavac je bio ovlašćen da uredi poseban režim poslovanja u slobodnim zonama kada to nalazi zaštita javnog interesa. Osporena odredba predstavlja upravo takvu normu radi zaštite fiskalne sigurnosti, jačanja carinskog nadzora i sprečavanja nezakonitih robnih i finansijskih tokova. Osnovna pretpostavka na kojoj podnosilac zasniva inicijativu jeste da osporena odredba predstavlja mjeru usmjerenu prema njegovom koncesionom odnosu i njegovom poslovanju. Ministarstvo smatra da se takvo tumačenje ne može prihvatiti”, ocijenili su iz Ministarstva.

Član 20 stav 7 Zakona o slobodnim zonama, kako su pojasnili, predstavlja opštu, apstraktnu i regulatornu normu kojom zakonodavac uređuje poseban režim poslovanja u slobodnim zonama i njome se ne uređuje pravni položaj “Port of Adrije” niti bilo kog drugog pojedinačnog privrednog subjekta, niti se odlučuje o pojedinačnim pravima iii obavezama odredenog lica. “Norma se jednako primjenjuje na sve sadašnje i buduće operatore i korisnike slobodnih zona na teritoriji Crne Gore, pri čemu njena primjena nije uslovljena identitetom privrednog subjekta, već činjenicom da se određena aktivnost obavlja u okviru posebnog pravnog režima slobodne zone”, naglasili su iz Ministarstva ekonomskog razvoja.

Kako su objasnili, slobodne zone predstavljaju poseban carinski i regulatorni institut čija je osnovna karakteristika postojanje posebnog pravnog režima u odnosu na opšti carinski režim i upravo zbog njihove posebne pravne prirode zakonodavac raspolaže ovlašćenjem da propiše posebne uslove poslovanja, posebne mehanizme nadzora i posebna ograničenja za pojedine kategorije robe kada to zahtijeva zaštita javnog interesa.

“U konkretnom slučaju zakonodavac je procijenio da duvan i duvanski proizvodi, kao akcizna roba visokog fiskalnog i bezbjednosnog rizika, zahtijevaju poseban regulatorni režim u okviru slobodnih zona radi zaštite fiskalne sigurnosti države, sprečavanja krijumčarenja, unapređenja carinskog nadzora i efikasnije kontrole robnih i finansijskih tokova. Takvo zakonsko opredjeljenje nije proizvoljno. Duvan i duvanski proizvodi predstavljaju robu koja je zbog visokog fiskalnog opterećenja, međunarodno prepoznatih rizika od krijumčarenja, poreskih utaja, nezakonitih robnih i finansijskih tokova, kao i obaveza država u oblasti sprečavanja nezakonite trgovine duvanskim proizvodima, predmet posebnog regulatornog režima u velikom broju pravnih sistema. Slijedom toga, zakonodavac je imao objektivno i razumno opravdanje da upravo za ovu kategoriju robe propiše stroži režim poslovanja u slobodnim zonama”, stav je Ministarstva ekonomskog razvoja.

Podnosilac inicijative smatra da osporena odredba predstavlja nedopušteno ograničenje slobode preduzetništva iz člana 59 Ustava Crne Gore. Stav Ministarstva je da ni ovaj navod nije osnovan, da se ovim članom jemči sloboda preduzetništva, te da osporenom odredbom nije zabranjeno obavljanje lučke djelatnosti, niti je podnosiocu inicijative onemogućeno da obavlja djelatnosti koje predstavljaju predmet koncesionog ugovora.

“Zakonom je propisano jedino da se određene aktivnosti koje se odnose na duvan i duvanske proizvode ne mogu obavljati u okviru posebnog režima slobodnih zona. Ni Ustav Crne Gore, niti Evropska konvencija za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda ne garantuju pravo na obavljanje određene privredne djelatnosti pod nepromijenjenim regulatornim uslovima niti pravo da se postojeći zakonodavni okvir neće mijenjati tokom trajanja poslovnog iii koncesionog odnosa”, naglasili su iz Ministarstva.

Iz Ministarstva su objasnili da je propisan prelazni rok od osamnaest mjeseci za usklađivanje poslovanja sa novim regulatornim režimom.

“Time je privrednim subjektima ostavljeno dovoljno vremena da svoje poslovanje prilagode izmijenjenim zakonskim uslovima, što dodatno potvrđuje da je prilikom donošenja osporene odredbe vođeno računa o načelu proporcionalnosti i zaštiti pravne sigurnosti. Polazeći od navedenog, Ministarstvo smatra da postoji razumna ravnoteža izmedu javnog interesa koji se osporenom odredbom štiti i interesa privrednih subjekata na koje se ona odnosi, zbog čega se navodi o povredi načela srazmjernosti ne mogu prihvatiti”, stav je Ministarstva.

Podnosilac inicijative smatra da osporena odredba dovodi do diskriminacije pomorskog transporta u odnosu na drumski i željeznički transport, navodeći da najveće posljedice predmetne zabrane trpi upravo operator Slobodne zone Luka Bar.

Ministarstvo smatra da ni ovi navodi nijesu osnovani.