Evropa u stanju visoke pripravnosti dok se smrtonosni toplotni talas širi ka istoku i jugu

Najviše temperature zabilježene su u Francuskoj i Velikoj Britaniji, gdje su oboreni junski rekordi

Zdravstvene vlasti širom Evrope u stanju su visoke pripravnosti dok se smrtonosni toplotni talas širio kontinentom, zbog čega su u Francuskoj zabranjena konzumacija alkohola na javnim mjestima i otkazana masovna okupljanja, u Njemačkoj su se topili kolovozi, a u Švedskoj deformisale željezničke šine.

Naučnici su saopštili da je toplotni talas, koji je počeo 20. juna, najgori ikada zabilježen u Evropi, gdje se klima mijenja brže od svjetskog prosjeka.

Najviše temperature zabilježene su u Francuskoj i Velikoj Britaniji, gdje su oboreni junski rekordi. U Italiji se, međutim, očekivalo da će se vrućina pojačati tokom vikenda i donijeti prve ovogodišnje temperature od 40 stepeni Celzijusa, piše agencija Rojters.

Pariz je u srijedu dostigao rekordnih 40,9 stepeni za mjesec jun. Iako se očekuje blagi pad temperatura, vlasti se pripremaju za nove žrtve.

"Biće posljedica u vidu povećanog broja smrtnih slučajeva", rekla je francuska ministarka zdravlja Stefani Rist.

Širom kontinenta zatvoreni su brojni kulturni spomenici, dok je poljoprivreda pretrpjela značajnu štetu. U Velikoj Britaniji ljekari su upozorili da ekstremna vrućina utiče na rad ključne medicinske opreme, uključujući MRI uređaje u bolnicama.

Pariska policija zatražila je od organizatora velikih događaja, među kojima je i muzički festival Solidays, da ih otkažu. Organizatori Parade ponosa najavili su odlaganje manifestacije. U Belgiji je zbog vrućine otkazana i rekonstrukcija Bitke kod Vaterloa iz 1815. godine, u kojoj je poražen i prognan francuski car Napoleon Bonaparta.

Ekstremna vrućina izazvala je u četvrtak uveče deformacije i pucanje kolovoza na auto-putu A2 u Njemačkoj. U Austriji je nacionalna željeznička kompanija upozorila da bi u narednim danima moglo doći do savijanja željezničkih šina.

Ni Švedska nije ostala pošteđena. Teretni voz iskočio je iz šina kasno u četvrtak nakon što su visoke temperature deformisale prugu, zbog čega je obustavljen saobraćaj između Stokholma i drugog najvećeg grada, Geteborga.

Britanska meteorološka služba prvi put je produžila crveno upozorenje na ekstremne vrućine za veliki dio južne i istočne Engleske na treći uzastopni dan. Temperatura od 36,9 stepeni značila je da je rekord za najtopliji junski dan oboren tri dana zaredom. Stotine škola ostale su zatvorene, a londonske hitne službe saopštile su da je broj poziva za pomoć porastao za 50 odsto. Policija je saopštila da je tinejdžer poginuo nakon što je ušao u jezero u centralnoj Engleskoj.

Crveno upozorenje izdato je za gotovo cijelu Holandiju, gdje su zatvorene mnoge škole, dok su se očekivale temperature do 40 stepeni.

"Očekivala sam da će biti vruće, ali ne ovoliko", rekla je dvadesetogodišnja Novozelanđanka Rubi Preskot, nadajući se da će pronaći osvježenje u amsterdamskom Rijksmuzeju.

Ventilatori su u Britaniji rasprodati, dok su azijski proizvođači klima-uređaja prijavili nagli rast prodaje u Evropi. U Francuskoj je državna elektroenergetska kompanija EDF najavila ulaganje od 80 miliona eura u sisteme za hlađenje škola i vrtića.

Većina stambenih objekata u sjevernoj Evropi, gdje je klima tradicionalno hladnija ili umjerena, nije projektovana da izdrži ovakve vrućine, već da zadržava toplotu. Prema najnovijim podacima Međunarodne agencije za energetiku iz jula 2025. godine, klima-uređaje posjeduje svega oko 20 odsto domaćinstava u Evropi, piše Rojters.

Toplotni talas, koji je temperature podigao i do 18 stepeni iznad sezonskog prosjeka, prema Rojtersocom klimatskom monitoru, izazvan je meteorološkim obrascem poznatim kao "Omega blok".

Taj obrazac zadržava veliki džep vrelog vazduha iznad pojedinih područja tokom dužeg perioda, dok se hladniji vazduh nalazi na njegovim rubovima.

Svjetska meteorološka organizacija (WMO) saopštila je da će se aktuelni toplotni talas, koji se sa Iberijskog poluostrva proširio na zapadnu Evropu, krajem mjeseca pomjeriti prema centralnoj Evropi i Balkanu.

Naučnici smatraju da bi ovako ekstreman talas vrućine bio "gotovo nemoguć" bez klimatskih promjena izazvanih ljudskim djelovanjem, koje su učinile da ovosedmične sparne noći budu čak 100 puta vjerovatnije nego prije samo dvije decenije.

"Na području koje smo analizirali, ovo je najintenzivniji toplotni talas ikada zabilježen", navela je grupa klimatologa World Weather Attribution.

Naučnike posebno zabrinjavaju visoke noćne temperature. Tokom noći temperatura nije padala ispod 22 stepena Celzijusa, čime je ljudskom organizmu uskraćena mogućnost da se oporavi i oslobodi viška toplote nakupljene tokom dana, što povećava rizik od smrtnosti, rekao je Džon Kenedi, direktor odjeljenja za klimatske informacije pri WMO-u.

Hilari Vilijams, potpredsjednica Kraljevskog koledža ljekara Velike Britanije, rekla je da prenatrpane bolnice i visoke temperature na odjeljenjima stvaraju ogroman pritisak na pacijente, osoblje i infrastrukturu.

"Ljudima je jednostavno previše vruće", rekla je za BBC Radio, dodajući da visoke temperature utiču i na rad ključne opreme, uključujući MRI aparate i uređaje za liječenje raka.

Francuski ljekari i bolničko osoblje prijavili su povećan broj hitnih intervencija.

Patrik Pelu, ljekar hitne pomoći u Parizu i predsjednik udruženja francuskih ljekara hitne službe, potvrdio je da je u roku od samo 24 sata zabilježeno 55 smrtnih slučajeva među pacijentima o kojima je brinula hitna pomoć u Parizu.

"Pedeset pet je ogroman broj", rekao je Pelu za Rojters. "Uobičajeno ih bude tri ili četiri u toku 24 sata. Jasno je da je riječ o povećanom broju smrtnih slučajeva izazvanih toplotnim talasom".