Fotiu: Uticaj u EU se ne određuje isključivo veličinom, već kredibilitetom, stručnošću…

Kiparski ambasador u Crnoj Gori Andreas Fotiu je u intervjuu agenciji MINA, upitan kako se u praksi doživljava “glas male zemlje” unutar institucija EU i da li veličina države ograničava njen uticaj, kazao da Kipar možda jeste jedna od manjih država članica po broju stanovnika, ali da unutar Unije svaka članica ima i prava i obaveze

Manje države imaju aktivnu ulogu u oblikovanju evropskih politika i odluka, jer se uticaj u Evropskoj uniji (EU) ne određuje isključivo veličinom, već kredibilitetom, stručnošću i sposobnošću za postizanje konsenzusa, rekao je kiparski ambasador u Crnoj Gori Andreas Fotiu.

On je u intervjuu agenciji MINA, upitan kako se u praksi doživljava “glas male zemlje” unutar institucija EU i da li veličina države ograničava njen uticaj, kazao da Kipar možda jeste jedna od manjih država članica po broju stanovnika, ali da unutar Unije svaka članica ima i prava i obaveze.

„U praksi to znači da je svaki glas važan i da manje države, poput Kipra, imaju aktivnu ulogu u oblikovanju evropskih politika i odluka. U institucionalnom okviru EU, uticaj se ne određuje isključivo veličinom, već kredibilitetom, stručnošću i sposobnošću da se grade sinergije i konsenzus“, rekao je Fotiu.

Prema njegovim riječima, manje države mogu imati i određene prednosti, budući da su njihove administracije često fleksibilnije i sposobne da se brzo prilagode.

„Pored toga, manje države članice redovno nastupaju kao graditelji povjerenja i nepristrasni posrednici u pregovorima i često razvijaju kulturu dijaloga i izgradnje konsenzusa, što zapravo može postati prednost u evropskom procesu donošenja odluka“, kazao je Fotiu.

Kako je naveo, ima mnogo primjera manjih država članica koje su dosljedno pokazivale konstruktivno angažovanje i posvećenost evropskim vrijednostima.

Fotiu je ocijenio i da trenutno predsjedavanje Kipra Savjetom EU jasno pokazuje da i manja država članica može uspješno voditi složene evropske rasprave, poput one o sljedećem višegodišnjem budžetu EU, te značajno doprinijeti strateškom usmjerenju Unije.

„Nedavni dogovor postignut pod kiparskim predsjedavanjem o uspostavljanju ad hoc radne grupe za izradu Ugovora o pristupanju Crne Gore takođe je konkretan primjer ove konstruktivne uloge“, rekao je Fotiu.

Na pitanje koliko je predsjedavanje Savjetom EU izazovno za malu državu i koliko je to ojačalo vidljivost Kipra i njegovu ulogu na evropskoj i međunarodnoj sceni, on je odgovorio da to predsjedavanje predstavlja istovremeno veliku odgovornost i značajnu priliku za svaku državu članicu, a naročito za manju državu poput Kipra, sa ograničenim administrativnim resursima.

Fotiu je objasnio da to zahtijeva obimne pripreme, administrativnu koordinaciju i aktivno diplomatsko angažovanje u širokom spektru oblasti politika.

On je istakao da predsjedavanje značajno unapređuje vidljivost i međunarodni profil države.

„Ono omogućava državi koja predsjedava da pokaže svoje institucionalne kapacitete i sposobnost da doprinese oblikovanju evropske agende. Kroz predsjedavanje, Kipar je ojačao svoju ulogu pouzdanog i konstruktivnog evropskog partnera, naglašavajući pri tom pitanja od posebnog značaja, uključujući stabilnost u istočnom Mediteranu, upravljanje migracijama i proširenje EU“, rekao je Fotiu.

On je kazao da je evropska perspektiva Zapadnog Balkana predstavlja ključni prioritet predsjedavanja Kipra, u okviru kojeg su do sada sazvane dvije međuvladine konferencije sa Crnom Gorom.

„Naročito nam je bilo zadovoljstvo da nedavno na Kipru ugostimo predsjednika Crne Gore Jakova Milatovića, kada je tokom razgovora ponovo potvrđen odličan odnos između naše dvije države, kao i snažna podrška evropskom putu Crne Gore“, naveo je Fotiu.

Prema njegovim riječima, napredak postignut u pogledu uspostavljanja ad hoc radne grupe za Ugovor o pristupanju Crne Gore šalje veoma pozitivnu političku poruku i odražava posvećenost predsjedavanja očuvanju kredibilnog i na zaslugama zasnovanog procesa proširenja.

Upitan zašto je pristupanje novih država važno za EU, Fotiu je rekao da proširenje predstavlja jednu od najuspješnijih strateških politika i instrumenata meke moći EU.

„Ono nije samo tehnički proces. Podstiče mir, stabilnost, demokratiju i prosperitet širom evropskog kontinenta“, naveo je Fotiu i dodao da države koje teže članstvu u EU sprovode značajne reforme, prvenstveno u oblastima vladavine prava, demokratskog upravljanja, ljudskih prava i ekonomskog razvoja.

Fotiu je naglasio da je proširenje, istovremeno, proces zasnovan na zaslugama.

„Zemlje kandidati moraju u potpunosti ispuniti tražene kriterijume i pokazati trajnu posvećenost evropskim vrijednostima i reformama“, rekao je Fotiu.

On je ponovio da Kipar snažno podržava evropsku perspektivu Zapadnog Balkana i vjeruje da proces proširenja ostaje moćan instrument pozitivne transformacije.

Fotiu je rekao da snažno podržavaju evropsku perspektivu Crne Gore i prepoznaju značajan napredak koji je ostvarila, navodeći da se Crna Gora pozicionirala kao najnapredniji kandidat u procesu pristupanja i da nedavni razvoj događaja tokom kiparskog predsjedavanja predstavlja još jedan ohrabrujući korak naprijed.

„Održavanje reformskog zamaha i postizanje konkretnih, mjerljivih i nepovratnih rezultata biće od ključnog značaja za uspješan završetak procesa pristupanja“, kazao je Fotiu.

Na pitanje kako Kipar balansira između očuvanja nacionalnog identiteta, jezika, kulturne prepoznatljivosti i pripadnosti kolektivnom evropskom identitetu i da li misli da taj osjećaj identiteta u Uniji postaje jači, Fotiu je rekao da evropski identitet i nacionalni identitet nijesu međusobno isključivi, već da se uzajamno dopunjuju.

On je podsjetio da je EU izgrađena upravo na načelu "ujedinjeni u različitosti“.

„Kipar ostaje duboko ponosan na svoju istoriju, tradiciju i kulturno nasljeđe, dok istovremeno prihvata svoj evropski identitet. Svaka država članica doprinosi svojim jezikom, kulturom, istorijom i tradicijom širem evropskom mozaiku“, naveo je Fotiu.

On je objasnio da članstvo u EU zapravo jača svijest o nacionalnoj prepoznatljivosti, jer Unija podstiče kulturnu raznolikost i štiti lingvističko i kulturno nasljeđe.

„Vjerujem da je evropski identitet postepeno ojačao, pogotovo među mlađim generacijama koje studiraju, rade i putuju slobodnije kroz Evropu. Programi kao što je Erasmus+ pomogli su u stvaranju pravog osjećaja pripadanja zajedničkom evropskom prostoru, uz poštovanje nacionalnih različitosti“, dodao je Fotiu.

Upitan koje su, iz perspektive Kipra, bile najopipljivije ekonomske koristi članstva u EU, on je kazao da je članstvo donijelo značajne ekonomske koristi toj državi.

„Doprinijelo je ekonomskom razvoju, povećalo povjerenje investitora i poboljšalo regulatorne standarde. Pristup jedinstvenom tržištu proširio je mogućnosti za kiparska preduzeća i ojačao konkurentnost naše ekonomije“, pojasnio je Fotiu.

Kako je naveo, finansijski instrumenti EU znatno su podržali digitalnu transformaciju, obrazovanje, infrastrukturu, zaštitu životne sredine i regionalni razvoj.

„Građani su imali koristi zbog poboljšanja životnog standarda, snažnije zaštite potrošača i više mogućnosti za zapošljavanje. Kiparska preduzeća, naročito mala i srednja preduzeća, imala su koristi od olakšanog pristupa tržištu, finansijskih instrumenata, programa inovacija i prekograničnih poslovnih prilika“, rekao je Fotiu i dodao da je članstvo u eurozoni poboljšalo finansijsku stabilnost i olakšalo trgovinu i ulaganja.

Na pitanje kako privredna društva i građani Kipra koriste prednosti jedinstvenog evropskog tržišta i da li su manje ekonomije ravnopravne sa većim u datom okviru, on je kazao da jedinstveno tržište pruža ogromne mogućnosti za preduzeća i građane podjednako.

„Kiparska privredna društva mogu slobodno da trguju unutar EU, pristupaju tržištu koje ima stotine miliona potrošača i učestvuju u evropskim lancima snabdijevanja i investicionim programima“, naveo je Fotiu.

Kako je kazao, za malu ekonomiju, kao što je Kipar, pristup tržištu te veličine je od naročite vrijednosti, jer se njime omogućava preduzećima da prevaziđu ograničenja malog domaćeg tržišta i podstiče inovaciju i konkurentnost.

„Za građane, jedinstveno tržište znači slobodu kretanja, mogućnosti zapošljavanja širom Evrope, priznavanje kvalifikacija i snažnija potrošačka prava. Takođe podstiče turizam, obrazovanje i preduzetništvo“, dodao je Fotiu.

On je objasnio da je jedinstveno tržište osmišljeno tako da obezbijedi lojalnu konkurenciju i jednak pristup.

„Manje ekonomije mogu ostvariti značajne pogodnosti, pogotovo u sektorima u kojima posjeduju specijalizovanu stručnost, fleksibilnost ili strateške geografske prednosti. Kipar je uspješno razvio sektore kao što su brodski transport, turizam, finansijske usluge i tehnologija, upravo unutar ovog evropskog okvira“, rekao je Fotiu.

Upitan da li je članstvo Kipra u EU dovelo do toga da mladi češće napuštaju državu u potrazi za boljim poslovnim mogućnostima ili je to doprinijelo poboljšanju životnog standarda i time podstaklo mlade da ostanu u svojoj zemlji, on je kazao da je članstvo u EU otvorilo širi spektar mogućnosti za mlade Kiprane.

Fotiu je naveo da su programi kao što je Erasmus+ omogućili studentima da studiraju u inostranstvu, steknu međunarodno iskustvo i razviju korisne vještine i mreže.

„Kao i druge evropske zemlje, Kipar je prolazio kroz periode tokom kojih su mladi stručnjaci tražili prilike u inostranstvu, naročito tokom ekonomskih poteškoća. Međutim, ovu mobilnost ne treba posmatrati kao isključivo negativnu pojavu. Mnogi mladi se na kraju vraćaju sa većim iskustvom, znanjem i međunarodnim perspektivama koje doprinose jačanju kiparske ekonomije i društva“, rekao je Fotiu.

On je istakao da je članstvo u EU doprinijelo i poboljšanju ekonomskih uslova i otvaranju novih profesionalnih prilika u samom Kipru.

Fotiu je dodao da je razvoj novih sektora, kao što su tehnologija, inovacije, istraživanja i usluge, stvorio privlačne prilike za mlade stručnjake u državi.

„Izazov za sve evropske države danas nije da spriječe mobilnost, već da stvore uslove kojima bi se mladim ljudima omogućilo da, ako to žele, svoju budućnost grade u sopstvenoj državi“, naveo je Fotiu.

Na pitanje da li otvorene granice unutar EU mogu dovesti do povećanog priliva migranata i da li je članstvo u EU uticalo na način upravljanja migracionim tokovima, on je odgovorio da migracija predstavlja jedan od najsloženijih izazova sa kojima se Evropa danas suočava i koji zahtijeva snažno i djelotvorno upravljanje vanjskim granicama EU.

Fotiu je naglasio da migraciona politika mora biti zasnovana na kolektivnom pristupu, u duhu zajedničke odgovornosti svih država članica.

On je kazao da je za Kipar, koji se suočava sa posebnim geografskim i političkim pritiscima, djelotvorno upravljanje migracijama od izuzetne važnosti.

„Članstvo u EU ojačalo je našu sposobnost da se suočimo sa ovim izazovima kroz intenzivniju saradnju, pristup evropskim mehanizmima i agencijama i koordinisane političke okvire. Kao država članica na vanjskoj granici u naročito osjetljivom regionu, Kipar jako dobro razumije ove izazove“, rekao je Fotiu.

On je naveo da su, tokom predsjedavanja, radili na promociji sveobuhvatnih evropskih rješenja kojima se jačaju vanjske granice, suzbijaju mreže krijumčarenja, poboljšavaju postupci vraćanja i otklanjaju glavni uzroci nedozvoljenih migracija.

Na pitanje koja bi se poruka mogla izdvojiti kao najvažnija za Crnu Goru kao najnapredniju kandidatkinju za članstvo u EU, naročito u pogledu dugoročnih koristi za građane, Fotiu je odgovorio da je najvažnija poruka da je članstvo u EU, u suštini, investicija u budućnost njenih građana i da se, u krajnjoj liniji, odnosi na poboljšanje njihovog svakodnevnog života.

Kako je istakao, iskustvo Kipra jasno ukazuje na to da članstvo u EU može da ojača demokratske institucije, poboljša ekonomske prilike, poveća pravnu sigurnost i stvori bolje perspektive za mlade i preduzeća.

„Sam proces pristupanja podstiče reforme kojima se jačaju institucije, poboljšava upravljanje, jača vladavina prava i stvaraju bolje ekonomske prilike. U osnovi, riječ je o dugoročnoj investiciji u kvalitet života, stabilnost i prosperitet njenih građana“, rekao je Fotiu.

On je kazao da Crna Gora, kao najnaprednija zemlja kandidatkinja, ima priliku ne samo da uspješno završi proces pristupanja, već i da doprinese jačanju povjerenja u evropsku budućnost cijelog Zapadnog Balkana.

„Pristupanje EU ne treba posmatrati kao „završetak procesa“, već kao početak novog poglavlja u kojem nova država članica u potpunosti učestvuje u oblikovanju budućnosti Evrope, uz očuvanje sopstvenog identiteta“, zaključio je Fotiu.

Intervju je realizovan u okviru kampanje „Otvoreno o EU“, koju sprovodi Ministarstvo evropskih poslova uz podršku EU projekta EU4ME.