Fotografska galerija „F 64” u Londonu neće proći nezapaženo

Osnivač Galerije i član Umjetničkog savjeta, fotograf Dejan Kalezić, u razgovoru za “Informacije CG” govori o predstavljanju na svjetski značajnom sajmu “Photo London 2026” i sumira dosadašnji rad i položaj galerije u Crnoj Gori

Iako mlada na crnogorskoj kulturno-umjetničkoj sceni, od samog osnivanja pa do danas, Fotografska galerija “F 64” izdvojila se na mapi mjesta koja odišu kulturom, energijom, vizijom i pozitivnim vibracijama. Smještena u podgoričkom Bloku 9, predstavlja pravo osvježenje za sve ljubitelje umjetnosti, kreacije, ali i susreta i riječi. Autentični prostor galerije poput lavirinta vodi posjetioce kroz oko umjetnika, šireći horizonte, um i srce posmatrača.

Priznanja su i ranije stizala sa međunarodnih adresa, ali sada je i zvanično došlo jedno od najvažnijih. Na jednom od najznačajnijih svjetskih događaja u oblasti fotografije, prestižnom sajmu Photo London 2026, na poziv selektora, predstaviće se i Fotografska galerija “F 64” iz Podgorice. Osnivač i član Umjetničkog savjeta Galerije, istaknuti fotograf Dejan Kalezić, u razgovoru za “Informacije CG” ne krije ponos i radost ovim priznanjem.

“Iz moje perspektive, samim našim pojavljivanjem na sajmu je postignut izvanredan rezultat. Da ovo što radimo ne zaslužuje selekciju, sigurno ne bismo ni dobili priliku. Svakako da ćemo je iskoristiti da predstavimo radove naših autora i rad i planove galerije a potpuno sam siguran da naše pojavljivanje neće proći nezapaženo”, poručuje Kalezić.

Na sajmu se mogu pojaviti samo one galerije koje prođu selekciju organizatora, podsjeća Kalezić. Događaj će se održati od 14. do 17. maja (uz VIP premijeru 13. maja), prvi put u kompleksu u Kensingtonu, u izložbenom prostoru “Olympia”. Učešćem, “F 64” nastavlja svoje međunarodno pozicioniranje, ali i otvara prostor za snažniju međunarodnu afirmaciju crnogorske umjetničke scene.

Kalezić objašnjava i da su poziv za predstavljanje dobili zahvaljujući učešću i prezentaciji na Art marketu u oktobru prošle godine u Budimpešti.

“Kontaktirao nas je Dejan Sluga, osnivač galerije Photon iz Ljubljane koji je najzaslužniji za to što su ljudi iz Photo London 2026. prvi put ove godine dali mogućnost galerijama iz Centralne i Istočne Evrope da se predstave na sajmu, kroz kuriranu sekciju CEE Focus (Central and Eastern Europe)”, ističe Kalezić na početku.

I pored poziva i ukazane časti, učešće je izuzetno organizacijski i finansijski zahtjevno, dodaje Kalezić.

“U svakom slučaju, nijesmo imali dilemu kada smo dobili poziv da li da ga prihvatimo. Mislim da je ovo šansa koja se ne propušta. Ovo je jedan od najznačajnijih događaja u svijetu na kojima predstavljaju rad fotografske galerije koje na taj način prezentuju radove velikog broja umjetnika”, navodi Kalezić.

Galerija “F 64”, pa tako i Crna Gora, predstaviće se u Londonu u okviru kurirane sekcije “CEE Focus” (Central and Eastern Europe), selekcijom autora koja povezuje savremene umjetničke prakse i istorijsko nasljeđe fotografije u Crnoj Gori. Okosnicu ovogodišnje prezentacije čine umjetnici čiji su radovi prethodno izlagani u galeriji i/ili aktivno učestvuju u njenom programskom razvoju.

“Galeriju F 64 u Londonu će predstavljati Lazar Pejović član Savjeta, Anja Kalezić zadužena za produkciju, organizaciju i vođenje društvenih mreža i ja. Sa nama će biti i istoričarka umjetnosti ispred Narodnog muzeja Crne Gore Mirjana Dabović Pejović koja je prošle godine kurirala izložbu Milana Pešića u Crnogorskoj galeriji umjetnosti ‘Miodrag Dado Đurić’ na Cetinju, a koja je istovremeno i saradnica Galerije F 64”, nabraja Kalezić crnogorsku “delegaciju”.

U saopštenju iz Galerije “F 64” ranije su detaljnije predstavljena i djela koja će biti izložena u Londonu.

Luka Klikovac predstaviće se ciklusima “Memento” i “Mirror”, djelovima trilogije (Memento, Mirror, Baggage). “Informacije CG” su svojevremeno ispratile njegovu izložbu i izvijestile javnost o ovim ciklusima, o čemu je i sami autor govorio više u tadašnjem intervjuu za naš list.

“Kroz isceniranu, vizuelno precizno režiranu fotografiju, autor istražuje odnos između života, fikcije i smrti u savremenom društvu. Smještajući figure u kovčege, Klikovac problematizuje opsesiju konstruisanjem i projekcijom identiteta izgrađenog na neostvarenim željama i nedostižnim idealima. Njegov rad preispituje granice otvarajući pitanja autentičnosti u eri digitalne kulture”, ističu iz Galerije.

Pored Klikovca, Ana Mitrović predstavlja serijal “Autoportret kroz sve što nisam” o čemu su “Informacije CG”, takođe, pisale.

“Kroz koncept ‘negativnog prostora’ gradi sliku o sopstvenom identitetu. Kroz pažljivo režirane scene i likove, autorka istražuje odnos ličnog i kolektivnog identiteta kroz prizmu društvenih normi i očekivanja. Rad funkcioniše kao složen, višeslojan autoportret koji posmatraču ostavlja prostor za interpretaciju”, piše.

Lazar Pejović predstaviće radove koji tematizuju pejzaže Crne Gore nastale u periodu tranzicije, na razmeđu istorijskih epoha.

“Njegove fotografije bilježe prostore lišene ljudskog prisustva, u kojima tragovi socijalističke modernizacije i tradicionalnog mediteranskog nasljeđa koegzistiraju u tihoj, gotovo melanholičnoj ravnoteži. Kao član Umjetničkog savjeta galerije, Pejović aktivno učestvuje u oblikovanju njenog kustoskog pravca”, navodi se u saopštenju.

Uz njih, tu je i Dejan Kalezić sa projektom “Ja” koji istražuje balkansku kulturnu praksu virdžina, pri kojoj žensko dijete preuzima ulogu muškarca, zavjetujući se na celibat.

“Kroz savremeni umjetnički pristup, Kalezić dokumentuje život jedne od posljednjih crnogorskih virdžina i otvara pitanja identiteta unutar mehanizma patrijarhata, povezujući kulturološko nasljeđe sa aktuelnim diskursima”, istakli su iz Galerije.

Poseban segment prezentacije posvećen je crnogorskoj fotografskoj baštini kroz vječne fotografije Milana Pešića, u saradnji sa Narodnim muzejom Crne Gore.

“Pešićev opus ima izuzetan istorijski značaj za crnogorsku i jugoslovensku fotografiju. Tokom više od šest decenija rada, dokumentovao je društvene i kulturne promjene, od poslijeratne obnove do svakodnevnog života i pejzaža koji danas predstavljaju dragocjeno dokumentarno i istorijsko svjedočanstvo. Pešićeve fotografije predstavljaju važan dio crnogorskog kulturnog nasljeđa i jednu od ključnih referentnih tačaka za razumijevanje razvoja fotografije u regionu, pa prisustvo njegovih radova na internacionalnom sajmu fotografije podstiče dodatnu vidljivost. Ova saradnja je od naročite važnosti, kao i podrška direktora NMCG Jakše Ćalasana koji je prepoznao značaj zajedničkog rada na promociji crnogorske fotografije na međunarodnoj sceni”, istakao je Kalezić u razgovoru za “Informacije CG” navodeći da je saradnja bitna generalno, a ne samo zbog “Photo London 2026”.

Odabir radova Milana Pešića napravila je istoričarka umjetnosti Dabović Pejović, koja je prošle godine kurirala izložbu na Cetinju, koja je realizovana u saradnji sa Biroom za odnose s javnošću Vlade Crne Gore, u čijoj arhivi se čuvaju Pešićevi negativi.

Raskošna postavka Fotografske galerije, nesumnjivo će primamiti posjetioce sajma u Londonu. Približavajući značaj događaja, Kalezić podsjeća da je prošlogodišnje izdanje događaja okupilo 131 galeriju i izdavača iz 21 zemlje, a predstavilo se više od 450 umjetnika, uz prisustvo vodećih svjetskih institucija. Manifestacija ostvaruje snažnu međunarodnu vidljivost kroz publikacije poput The Financial Times, Harper’s Bazaar, Forbes, The New York Times, The Guardian, Vogue i The Art Newspaper.

Kalezić dodaje i da “Photo London” ima uspostavljenu saradnju sa organizacijama poput Harvard Art Museums, Fine Arta Museums of San Francisco, Foundation Henri Cartier-Bresson, LACMA, Tate, The Hepworth Wakefield i Victoria&Albert Museum, a čije organizovane grupe se pojavljuju na sajmu.

“Pored svega toga, ‘Photo London’ posjećuju kolekcionari, kreativni profesionalci i zainteresovana javnost iz Velike Britanije i šire (SAD, Kanada, države Evropske unije, Južna Afrika, Kina, Japan, UAE, Australija, Brazil)”, ističe osnivač Fotografske galerije “F 64” i dodaje:

“Istovremeno, biće to prilika da vidimo prezentacije velikog broja galerija, da ostvarimo kontakte, dogovorimo eventualnu saradnju a sama činjenica da smo pozvani i da smo dobili priliku da se predstavimo na ovako značajnom sajmu govori o našem radu. Ja to vidim i kao satisfakciju za sve nas koji ulažemo ogroman trud i napor u rad galerije za ovih nepunih pet godina postojanja”, priča Kalezić “Vijestima”.

Fotografska galerija “F 64” u podgoričkom Bloku 9, iako mlada na crnogorskoj kulturno-umjetničkoj sceni, od samog osnivanja pa do danas pravo je osvježenje za sve ljubitelje umjetnosti, kreacije, vizije i susreta. Priznanja su i ranije stizala sa međunarodnih adresa, a šta ona znači za Podgoricu, Crnu Goru i našu umjetničku scenu – pitanje je na koje Kalezić ne želi sam da pruži odgovor. Kaže da o tome treba da govore svi oni koji domaću scenu čine – od pojedinaca do institucija…

“I ja bih volio da čujem odgovore, jer bi nam i te kako koristili za planiranje naših daljih aktivnosti. Za mene lično postojanje i rad galerije, uz sve ostale fotografske sadržaje, potvrda je mojih razmišljanja i maštanja – da jedna ovakva galerija i ovakav fotografski koncept može i treba da postoji u Crnoj Gori. Tome svjedoči naša publika, ljudi iz zemlje i inostranstva koji nam svakodnevno upućuju riječi hvale ali i podrške da istrajemo, rezultati koje postižemo na međunarodnom planu, ali i veliki broj domaćih i umjetnika iz inostranstva koji žele da izlažu u našoj galeriji”, ispričao je Kalezić “Vijestima”.

Prostora za napredak ima, dodaje on, ali za brže iskorake neophodna je i veća podrška.

“Umjetnička fotografija se kod nas tek razvija i nema puno umjetnika koji je koriste kao sredstvo izražavanja. Realno to je posljedica malog broja ljudi koji se bave fotografijom na taj način. Izazova ima puno, ali mislim da rad galerije afirmiše i podstiče, naročito mlade, da se bave fotografijom pa očekujem i bolje dane za fotografsku umjetničku scenu”, navodi on.

Ocjenjuje da nemaju prednost ni u čemu, pa tako moraju da rade i uče puno, ali i da šanse koje im se pruže – maksimalno koriste.

“Moramo ih i zaslužiti, iskrenim i posvećenim radom”, skromno dodaje Kalezić.

Da su ih zaslužili upravo tako – trudom, iskrenim i posvećenim radom, jasno je bilo i ranije, a sada to i dokazuju. Ekipa okupljena u Fotografskoj galeriji “F 64” nastavlja ambiciozno.

“Ne mislim da je naše pojavljivanje u Londonu ispunjenje naših ambicija i krajnji cilj, jer imamo još puno prostora da napredujemo i da podižemo nivo našeg rada iz čega se nadamo da ćemo dobiti priliku da se predstavimo i u drugim svjetskim metropolama”, zaključuje Kalezić za “Informacije CG”.