Hrabrost stvaranja i raznolikost filmskog izraza

Međunarodni filmski festival “Forteca” peraškoj publici krajem jula donio bogat program, a žiri je izdvojio najbolja ostvarenja

Posljednjih dana jula publika u Perastu gledala je filmove različitih žanrova, tema i senzibiliteta u okviru jubilarnog, 10. izdanja Međunarodnog filmskog festivala Forteca (Forteca International Film festival Perast).

“Neki su nas izazivali, neki tješili, neki uznemiravali, a neki ostavljali bez riječi. Svaki od njih donio je iskren pokušaj da se svijet razumije, preispita ili barem na trenutak zaustavi”, rekao je reditelj Milutin Darić Daka.

On je predsjedavao žirijem koji je donio odluke o najboljim filmovima, a koji su, zajedno sa Darićem, činili i crnogorski reditelj Sead Šabotić i glumica Regula Steiner Tomić.

“Na kraju, nagrade koje dodjeljujemo nisu konačni sud o vrijednosti filmova. One su odraz jednog trenutka, jednog dijaloga i jednog zajedničkog uvjerenja da su upravo ova ostvarenja na poseban način dotakla sve nas koji smo imali čast da ih ocjenjujemo. Zato ne slavimo samo pobjednike. Slavimo hrabrost stvaranja, raznolikost filmskog izraza i vjeru da umjetnost, uprkos svim razlikama, i dalje pronalazi put do čovjeka”, poručio je Darić sa peraškog trga.

Nagrada za najbolji film u domaćoj kategoriji dodijeljena je filmu “Sutra ujutro” reditelja Janija Bojadžija. Nagradu za najbolju žensku ulogu ravnopravno dijele Nina Dean i Irena Ilievska koje igraju u filmu.

“Kroz sudbine dviju žena i njihovih porodica, film snažno povezuje intimnu dramu sa širim političkim i društvenim okolnostima savremene Makedonije. Slojevita dramaturgija pokazuje kako posljedice odluka donesenih u centrima moći najčešće podnose oni koji u tim odlukama nijesu učestvovali. Film se odlikuje hrabrim autorskim stavom, snažnim glumačkim ansamblom i sposobnošću da složena društvena pitanja prevede u neposredno ljudsko iskustvo”, obrazložio je žiri.

Nagrada za najbolju režiju dugometražnog igranog filma dodijeljena je reditelju filma “Obraz” Nikoli Vukčeviću, zbog njegove “izuzetne umjetničke cjelovitosti, snažne režijske vizije i duboko humanističke poruke koja nadilazi istorijski i geografski kontekst u kojem je priča smještena”.

“Jedan od najsnažnijih simbola filma jeste molitva, koja ne funkcioniše samo kao religijski čin, već kao univerzalni izraz nade, saosjećanja, pomirenja i unutrašnje snage. Kroz taj motiv film podsjeća da istinska vjera nije u podjelama, već u sposobnosti čovjeka da prepozna drugog čovjeka. Molitva postaje tihi most između različitih identiteta i snažna potvrda da humanost može nadjačati nasilje”, prepoznao je žiri.

Nagrada za najbolje ostvarenje u kategoriji za strani film pripala je djelu “Orenda” rediteljke Pirjo Honkasalo, a nagradu za najbolju žensku ulogu osvojila je Alma Pöysti za ulogu Nore.

“Preciznom i vizuelno sugestivnom režijom, Honkasalo pretvara surovi pejzaž arhipelaga u ravnopravnog učesnika drame i unutrašnji prostor svojih junakinja. Scenario Pirkko Saisio gradi slojevitu priču o gubitku, krivici, vjeri i iskupljenju, ostavljajući dovoljno prostora tišini, slutnji i neizgovorenom. Izuzetne glumačke izvedbe Alme Pöysti i Pirkko Saisio stvaraju snažan odnos, čija se napetost razvija kroz poglede, geste i pažljivo odmjerene riječi. Zbog skladnog jedinstva režije, scenarija i glumačke igre, Orenda se izdvaja kao duboko promišljeno, emotivno i estetski zaokruženo filmsko ostvarenje”, istakao je žiri u obrazloženju.

U istoj kategoriji, nagrada za režiju pripala je Juliji Thelin za film “Mecena”.

“Posebna vrijednost režije ogleda se u sigurnom prelasku između zaigranosti, zavođenja, nelagode i psihološkog nasilja. Thelin pokazuje izrazitu rediteljsku zrelost, stvarajući provokativan film o klasnim razlikama, privilegijama, umjetnosti i ljudskoj potrebi da barem nakratko postanemo neko drugi”, naveo je žiri.

Zbog izuzetne autentičnosti, emocionalne istinitosti i sposobnosti da složen unutrašnji svijet lika prenese minimalističkim glumačkim sredstvima, žiri je odabrao Adama Lundgrena za dobitnika nagrade za najboljeg glavnog glumca za ulogu Olofa u filmu “Biodlaren”.

Nagrada za najbolji muzički zvuk dodijeljena je filmu “Dr Glas” i kompozitoru Adamu Nordenu.

Najboljim kratkim filmom proglašen je “Poslije zabave” Stefana Tomića koji prati pisca Stevu Grabovca deset dana uoči proglašenja dobitnika NIN-ove nagrade.

“Film na duhovit, topao i nenametljiv način približava svakodnevicu jednog književnog stvaraoca. Posebnu draž filmu daje kontrast između Grabovčevog tihog života, rada u prodavnici i iščekivanja jednog od najvećih književnih priznanja. Reditelj sa iskrenom radoznalošću i diskretnim humorom bilježi čovjeka čija se izuzetnost ne nameće, već postepeno otkriva. Poslije zabave je zabavan, zanimljiv i intiman portret pisca, ali i film o nepredvidivom trenutku u kojem svakodnevni život postaje književna istorija”, piše u saopštenju.

Nagrada za najbolji dugometražni dokumentarni film dodijeljena je filmu “Čovjek lavina” rediteljke Slobodanke Radun. Kroz arhivske snimke, muziku i svjedočenja porodice, prijatelja i saradnika, film gradi emotivan i dinamičan portret Dragoljuba Đuričića, jednog od najznačajnijih bubnjara nekadašnje Jugoslavije.

“Film uspješno povezuje Đuričićev umjetnički put sa istorijom rok kulture, društvenog otpora i borbe za slobodu na prostoru bivše Jugoslavije. ‘Čovjek lavina’ ostavlja snažan utisak jer ne govori samo o onome što je Dragoljub Đuričić ostvario, već uspijeva da sačuva i prenese životnu energiju kojom je pokretao ljude oko sebe”, piše u obrazloženju.

Dodijeljene su i specijalne nagrade, a zbog originalnosti ideje, dosljednosti autorskog izraza i uspješne transformacije jednog intimnog emocionalnog iskustva u prepoznatljiv filmski koncept, film “7 koraka” (7 Steg), u režiji Andreasa Öhmana, osvojio je nagradu žirija za autorski koncept.

Nagrada za najbolji dizajn zvuka dodijeljena je filmu “Maricel” za izuzetno promišljenu i suptilnu upotrebu zvuka kao ravnopravnog narativnog sredstva. Specijalne nagrade filmskog arhiva podijelili su filmovi “Perast mrtvi grad” Velimira Stojanovića i “Dom pokraj mora” Branimira Bastaća, ostavljajući filmski zapis Perasta i Boke generacijama koje dolaze, u najljepšem filmskom izrazu svog vremena.

Nagradu publike osvojio je film “Budvanska barka” autora Dejana Senića i Momčila Zekovića Zeka, dok je Festivalska nagrada pripala kratkom filmu “Small Talk Full Mouth”, u režiji i produkciji Jelene Sorkin, rediteljke iz Njujorka.