Komnenović: Nove institucije obrazovanja u Tivtu ponijeće imena…

Nizom manifestacija u Tivtu je obilježena 85. godišnjica poduhvata narodnih heroja Milana Spasića i Sergeja Mašere, koji su 17. aprila 1941. u vodama Tivatskog zaliva, žrtvujući svoje živote, digli u vazduuh razarač “Zagreb” i potonuli sa brodom

Današnje vrijeme ratova, post i poluistina vještačke inteligencije i sveopšte sebičnosti u čovječanstvu je, nažalost, i vrijeme gubljenja osnovnih ljudskih vrijedosti: vojničke časti, hrabrosti, morala, ali i ljubavi jednih prema drugima. U takvim okolnostima značajaj i simbolika poduhvata Milana Spasića i Sergeja Mašere još i više dobijaju na težini i obavezuju nas da sa pijetetom i ponosom gajimo uspomene na njih i baštinimo vrijednosti za koje su oni podnijeli najveću žrtvu.

Čulo se to, pored ostaloga, danas na nizu manifestacija kojima je u Tivtu obilježena 85. godišnjica poduhvata narodnih heroja Milana Spasića i Sergeja Mašere, koji su 17. aprila 1941. u vodama Tivatskog zaliva, žrtvujući svoje živote, digli u vazduuh razarač “Zagreb” i potonuli sa brodom.

Dvojica mladih poručnika bojnog broda Kraljevske Mornarice Jugoslavije tako su prkosno odgovorila na naredbu da polože oružje nakon kapitulacije Jugoslavije u aprilskom ratu 1941. i da moderan ratni brod na kome su služili – razarač “Zagreb”, predaju u ruke italijanskom okupatoru, čije su vojne jedinice tog dana već ulazile u Boku Kotorsku.

Osamdeset i peta godišnjica jednog od najsimboličnijih i moralno najsnažnijih događaja u istoriji pomorskog ratovanja uopšte, a koja se i danas spominje na pomorskim akademijama širom svijeta, bila je prilika da se u Tivtu priredi niz programa u znak sjećanja na dvojicu heroja sa “Zagreba”.

Pred spomenikom Milanu Spasiću i Sergeju Mašeri u Velikom gradskom parku održana je komemoracija, kojoj je prisustvovao veliki broj gostiju i građana.

Vijence na spomenik položile su delegacija Opštine Tivat, predvođena gradonačelnikom Željkom Komnenovićem, delegacija Mornarice VCG, predvođena komandantom školskog broda “Jadran”, kapetanom korvete Ivanom Lakovićem, te delegacije ambasada Srbije i Slovenije na čelu sa ambasadorima Nebojšom Rodićem i Bernardom Gradišnik, delegacija Bokeljske mornarice, dlegeacija OBNOR-a Tivta i susjednih gradova, kao i direktorice Pomorskog muzeja Crne Gore iz Kotora Maja Uskoković i JU Muzej i galerija Tivat Danijela Đukić.

Počasti dvojici mornaričkih heroja prisustvovao je i suspendovani komandant Mornarice VCG, komodor Darko Vuković.

Na istorijske okolnosti i detalje podviga dvojice heroja i uništenja razarača “Zagreb” 17. aprila 1941. podsjetio je predsjednik OBNOR-a Tivta Mato Brguljan.

“Spasić i Mašera su ljudi čija je hrabrost nadrasla vrijeme u kojem su živjeli, a njihovo djelo je trajno utkano u istoriju Tivta, Boke i evropske antifašističke borbe”, naglasio je on.

Delegacije Opštine, dviju ambasada i Mornarice VCG potom su na mjestu potonuća razarača “Zagreb” u uvali Brdišta u more sa plovila MVCG-a spustile vijenac.

U JU Muzej i galerija Tivat otvorena je multimedijalna izložba “Čast nema cijenu!” koja kroz brojne izložene artegfakte, fotografije, dokumente svjerdoči o aprilskom ratu 1941. u Boki i podvigu Spasića i Mašere.

“Pozivam vas da ovu izložbu doživite ne samo kao istorijski prikaz, već i kao susret sa ljudskom hrabrošću u njenom najčistijem obliku. Danas se okupljamo ne samo da bismo evocirali jedan istorijski događaj, već da bismo odali počast činu koji nadilazi vrijeme, ideologije i granice”, kazala je direktorica Muzeja i galerija Danijela Đukić.

Autor izložbe, kustos pomorsko-tehničke zbirke Dražen Jovanović, ukazao je na premijerno izlaganje široj javnosti nekih artefakata sa “Zagreba” i materijala u vezi sa Spasićem i Mašerom, a koji su za potrebe ovog događaja ustupile druge institucije ili pojedinci iz svojih privatnih zbirki.

On je naglasio da sudbina i podvig dvojice mladih pomorskih oficira rođenih u Beogradu, odnosno Gorici, spajaju Tivat, Srbiju i Sloveniju jer je njihovo djelo “čin neizmjerne hrabrosti, časti i digniteta”.

“I ne samo ove tri lokacije, već ovo djelo spaja širom svijeta sve one ljude koji smatraju da je borba protiv nepravde, protiv tiranije i svega lošeg glavni imperativ svakog slobodnog i mislećeg čovjeka”, istakao je Jovanović, dodajući da se akteulno društvo u Crnoj Gori ne odnosi sa adekvatnim pijetetom prema ovom istorijskom događaju.

Aludirajući na činjenicu da je na mjestu potonuća razarača “Zagreb “ i pogibije Spasića i Mašere država dozvolila izgradnju marine, a uskoro će na obali nići i veliki kompleks turističkih apartmana, Jovanović je kazao da “čast i bruka žive dovijeka.”

“Njihova čast i herojstvo će zaista živjeti dovijeka, a najmanje što mi možemo i moramo da uradimo je da se na dostojanstven način sjećamo njih i dostojanstveno obilježavamo i odnosimo se prema podvigu Spasića i Mašere. Dio olupine “Zagreba” i danas je na dnu uvale Brdišta, a sa njim vjerovatno i najveći dio posmrtnih ostataka Sergeja Mašere, koji nikada nisu pronađeni, te stoga ovaj lokalitet, saglasno međunarodnom pomorskom pravu, ima status ratnog groba koji se ne bi smio uznemiravati. Ozbiljne države bi tamo imale memorijalni kompleks, kao što ga, na primjer, imaju SAD na jednom od najljepših djelova obale Havaja, gdje su ga napravili iznad olupine bojnog broda “Arizona” , u znak sjećanja na sve žrtve japanskog napada na Perl Harbor 1941, a nisu tamo, poput nas, stavili marine i hotele”, kazao je Jovanović, založivši se da institucije nadležne za kulturu i čuvanje baštine, lokalna zajednica i gradska uprava Tivta zajedničlki zatraže da uvala Brdišta dobije adekvatnu zaštitu i zvaničan status ratnog podvodnog groba i postane memorijalni kompleks.

Gradonačelnik Tivta Željko Komnenović je, otvarajući izložbu, kazao da podvig Spasića i Mašere možda najbolje simbolizuju rečenice iz bitke kod Vaterlo da “Garda umire – Garda se ne predaje” i sveštenika koji je na sahrani tijela Milana Spasića na Savini 1941. kazao “slava Ti, novi Sinđeliću”.

”Ovo dvoje mladih ljudi su se u najtežem vremenu, kada je Evropom tutnjala naci-fašistička ratna mašina, kada je jugoslovenska vojna komanda već prihvatila kapitulaciju, okupaciju zemlje i predaju flote, kada je čitav slobodni svijet izgledao da pada na koljena, odlučilo da urade ono što su uradili i što će sigurno da odjekuje u vječnosti. Nisu uzaludno Spasiću i Mašeri i ratni neprijatelji – Italijani, ali i saveznici Englezi i Francuzi, odali počast zbog toga. Mi, takođe, moramo biti dostojni njihovog nasljeđa i nastaviti da čuvamo uspomenu na njih, pa će tako sigurno u budućnosti imena Milana Spasića i Sergeja Mašere ponijeti nove institucije obrazovanja u našem gradu”- istakao je Komnenović, aludirajući na skori početak gradnje nove velike, druge po redu, osnovne škole na Župi.