Omraženi zbog bogatstva i promjena u društvu

Znak izuzetne vitalnosti američkog kapitalizma, vještačka inteligencija, predvođena svojim novim gospodarima, SpejsEksom, Antropikom i OpenAI-jem, mogla bi postati sljedeći crni labud globalne ekonomije

Do kraja godine, ili najkasnije početkom 2027, preuzimanje će biti završeno. Giganti vještačke inteligencije – SpaceX, Anthropic and OpenAI – izaći će na berzu. Nakon tehnološke dominacije, ove tri kompanije sada nastoje da učvrste svoju finansijsku moć, sa ciljem da zasjene gigante “stare tehnologije”. SpaceX, koji obuhvata i xAI, firmu za vještačku inteligenciju Ilona Maska, cilja procjenu blizu 2.000 milijardi dolara, čime bi zauzeo peto mjesto među kompanijama na Volstritu, iza Nvidije, Gugla, Majkrosofta i Amazona. OpenAI, kompanija Sema Altmana koja je lansirala ChatGPT u novembru 2022, mogla bi vrijediti između 1,2 i 1,5 hiljada milijardi dolara, dok bi Anthropic, firma Darija Amodeija poznata po modelu Claude, mogla dostići vrijednost između 850 milijardi i 1,1 hiljadu milijardi dolara.

Izlazak na berzu donosi suočavanje sa realnom cijenom i raspodjelom moći, dok novi “kumovi” globalnog tehno-kapitalizma zauzimaju svoje mjesto. Ovaj talas potvrđuje izuzetnu stvaralačku snagu američkog kapitalizma. Ta bogatstva ne pripadaju nasljednicima niti su rezultat renti nagomilanih na račun zaposlenih, već su plod velikih, disruptivnih inovacija. Za samo nekoliko godina, Altman i Amodei stvorili su vrijednost od 2.000 milijardi dolara praktično ni iz čega. Američki milijarderi i njihovo bogatstvo nijesu statična kategorija niti zatvorena društvena klasa; oni su tok koji se stalno obnavlja. Riječ je o preduzetnicima koji stvaraju, i koji često potiču iz srednje klase. Ko je mogao zamisliti da će Džensen Huang, imigrant sa Tajvana, pretvoriti Nvidiju, kompaniju za čipove za video-igre koju je osnovao 1993, u vodeću firmu u oblasti vještačke inteligencije i najvredniju kompaniju na svijetu?

“Neće sve ići dobro. Strah i anksioznost zbog vještačke inteligencije su opravdani; svjedočimo najvećoj promjeni društva u dugo vremena, a možda i ikada”, napisao je Altman nakon napada na njegovu kuću

Kao što su nekada bili Bil Gejts, Džef Bezos i Mark Zakerberg, tako će i gospodari vještačke inteligencije neminovno biti omraženi. Zbog svog bogatstva, ali i zbog promjena koje donose društvu. To je već slučaj sa Maskom, libertarijanskim preduzetnikom bliskim trampizmu, čije bogatstvo Blumberg procjenjuje na 658 milijardi dolara. Za sada, Altman i Amodei imaju “skromnije” bogatstvo po američkim standardima – 3,5 i 7 milijardi dolara, prema Blumbergu. Ali to bi se moglo promijeniti sa enormnim dobicima nakon izlaska njihovih kompanija na berzu. Oni utjelovljuju moć vještačke inteligencije, koja istovremeno izaziva ushićenje i nelagodu u SAD: data-centri koji troše vodu i struju lokalnih zajednica, strah od nestanka kvalifikovanih poslova i prijeteća zavisnost nalik onoj koju su stvorili Instagram i TikTok.

Tenzije su takve da je Altman već osjetio tu mržnju: 10. aprila njegova kuća u San Francisku bila je meta Molotovljevog koktela koji je bacio Danijel Moreno-Gama, dvadesetogodišnjak koji je napisao anti-AI manifest. “Ako nekim čudom preživiš, shvati to kao znak odozgo da se iskupiš”, zaključuje se u manifestu. U blog objavi Altman je reagovao prilično hladno: “Neće sve ići dobro. Strah i anksioznost zbog vještačke inteligencije su opravdani; svjedočimo najvećoj promjeni društva u dugo vremena, a možda i ikada.”

Zanimljivo je da ti “kumovi vještačke inteligencije” žele da preduhitre političku raspravu i iznose predloge koji prevazilaze uobičajene priče o oporezivanju bogatih. U dokumentu OpenAI-ja od 13 strana, kompanija navodi da želi da “pokrene razgovor”. Predlaže osnivanje javnog fonda bogatstva “koji bi svakom građaninu – uključujući i one koji ne ulažu na finansijskim tržištima – dao udio u ekonomskom rastu podstaknutom vještačkom inteligencijom”.

Takođe predlaže da se “podstaknu poslodavci i sindikati da sprovode vremenski ograničene pilot-projekte 32-časovne, četvorodnevne radne sedmice bez smanjenja plata”, kao i razmatranje “poreza povezanih sa automatizovanim radom” – jednostavno rečeno, poreza na robote.

Na kraju, poziva da se “pristup vještačkoj inteligenciji tretira kao osnov za učešće u modernoj ekonomiji”, uporediv sa pristupom pismenosti, struji i internetu. Nema potrebe za brigom: vještačka inteligencija će se pobrinuti za sve.