Pentagon razmatra kaznene mjere protiv NATO saveznika, moguća i suspenzija Španije zbog Irana

<!—->Opcije politike detaljno su navedene u dokumentu koji izražava frustraciju zbog, kako se navodi, nespremnosti ili odbijanja pojedinih saveznika da SAD-u odobre pristup, baziranje i prava prelijetanja – poznata kao ABO – za rat u Iranu, kazao je zvaničnik koji je govorio pod uslovom anonimnosti kako bi opisao sadržaj imejla.

U imejlu se navodi da je ABO „apsolutni minimum za NATO“, prema riječima zvaničnika, koji je dodao da su ove opcije kružile na visokim nivoima u Pentagonu. Jedna od opcija predviđa suspenziju „problematičnih“ zemalja sa važnih ili prestižnih pozicija u NATO-u.

Predsjednik Donald Tramp oštro je kritikovao saveznike iz NATO-a jer nijesu poslali svoje mornarice da pomognu u otvaranju Ormuskog moreuza, koji je zatvoren za globalni pomorski saobraćaj nakon početka vazdušnog rata 28. februara. On je takođe izjavio da razmatra povlačenje iz alijanse.

„Zar vi ne biste da ste na mom mjestu?“, upitao je Tramp Reuters u intervjuu 1. aprila, odgovarajući na pitanje da li je povlačenje SAD iz NATO-a mogućnost.

Ipak, imejl ne sugeriše da bi Sjedinjene Države trebalo da preduzmu takav korak, rekao je zvaničnik. Takođe se ne predlaže zatvaranje baza u Evropi. Zvaničnik nije želio da kaže da li opcije uključuju očekivano smanjenje američkih snaga u Evropi.

Upitan za komentar, portparol Pentagona Kingsli Vilson rekao je: „Kao što je predsjednik Tramp rekao, uprkos svemu što su Sjedinjene Države učinile za naše NATO saveznike, oni nijesu bili uz nas. Ministarstvo odbrane će obezbijediti predsjedniku kredibilne opcije kako bi naši saveznici prestali da budu ‘papirni tigar’ i počeli da daju svoj doprinos. Nemamo dodatnih komentara o internim razmatranjima.“

Administracija Donalda Trampa smatra da Evropa ima „osjećaj privilegovanosti“

Rat SAD i Izraela protiv Irana otvorio je ozbiljna pitanja o budućnosti 76 godina starog saveza i izazvao neviđenu zabrinutost da SAD možda ne bi pritekle u pomoć evropskim saveznicima u slučaju napada, navode analitičari i diplomate.

Velika Britanija, Francuska i druge zemlje ističu da bi pridruživanje američkoj pomorskoj blokadi značilo ulazak u rat, ali da su spremne da pomognu u održavanju moreuza otvorenim nakon trajnog primirja ili završetka sukoba.

Zvaničnici Trampove administracije naglašavaju da NATO ne može biti jednosmjerna ulica. Posebno su izrazili nezadovoljstvo Španijom, čije je socijalističko rukovodstvo saopštilo da neće dozvoliti korišćenje svojih baza ili vazdušnog prostora za napade na Iran. Sjedinjene Države imaju dvije važne vojne baze u Španiji: pomorsku bazu Rota i vazdušnu bazu Moron.

Opcije iz imejla imaju za cilj da pošalju snažan signal NATO saveznicima kako bi se „smanjio osjećaj privilegovanosti kod Evropljana“, rekao je zvaničnik, prepričavajući sadržaj dokumenta. Opcija suspenzije Španije imala bi ograničen uticaj na američke vojne operacije, ali značajan simbolički efekat, navodi se u imejlu.

Zvaničnik nije otkrio kako bi SAD mogle sprovesti suspenziju Španije iz alijanse, a Reuters nije mogao odmah da utvrdi da li u NATO-u postoji mehanizam za takav potez.

„Mi ne radimo na osnovu imejlova. Radimo na osnovu zvaničnih dokumenata i državnih stavova, u ovom slučaju Sjedinjenih Država“, rekao je španski premijer Pedro Sančez, odgovarajući na pitanje o izvještaju uoči sastanka lidera Evropske unije na Kipru.

Memorandum takođe uključuje opciju preispitivanja američke diplomatske podrške dugotrajnim evropskim „imperijalnim posjedima“, poput Falklandskih ostrva kod Argentine. Na sajtu Stejt departmenta navodi se da ostrvima upravlja Ujedinjeno Kraljevstvo, ali da ih i dalje potražuje Argentina, čiji je predsjednik Havijer Milei saveznik Trampa.

Britanija i Argentina vodile su kratak rat 1982. godine zbog ostrva, nakon što je Argentina pokušala da ih preuzme. U sukobu je poginulo oko 650 argentinskih vojnika i 255 britanskih vojnika prije nego što se Argentina predala.

Portparol britanskog premijera Kira Starmera rekao je da su ostrva pod suverenitetom Velike Britanije. „Suverenitet pripada Ujedinjenom Kraljevstvu, a pravo ostrva na samoopredjeljenje je od ključnog značaja. To je naš dosljedan stav i tako će ostati“, rekao je portparol novinarima u petak.

Tramp je više puta vrijeđao Starmera, nazivajući ga kukavicom zbog odbijanja da se pridruži američkom ratu protiv Irana, rekavši da „nije Vinston Čerčil“ i opisujući britanske nosače aviona kao „igračke“.

Velika Britanija u početku nije odobrila zahtjev SAD da njeni avioni koriste dvije britanske baze za napade na Iran, ali je kasnije pristala na odbrambene misije usmjerene na zaštitu stanovnika regiona, uključujući britanske državljane, tokom iranskih odmazdi.

Obraćajući se novinarima u Pentagonu ranije ovog mjeseca, ministar odbrane Pit Hegset rekao je da je rat sa Iranom „mnogo toga razotkrio“, ističući da iranske rakete dugog dometa ne mogu pogoditi Sjedinjene Države, ali mogu dosegnuti Evropu.

„Dobijamo pitanja, blokade ili oklijevanja… Nemate mnogo od saveza ako imate zemlje koje nijesu spremne da stanu uz vas kada vam je to potrebno“, rekao je Hegset.