Šta piše u inicijativi za smjenu Andrije Mandića

DPS navodi da su Mandićevi stavovi produbili društvene podjele, a njegovi postupci narušili ugled Skupštine i međunarodni kredibilitet Crne Gore

Stavovi koje je zastupao šef parlamenta Andrija Mandić (Nova srpska demokratija) produbljuju društvene podjele, dok su njegovi postupci istovremeno narušavali ugled Skupštine i međunarodni kredibilitet Crne Gore, stoji u inicijativi za njegovu smjenu.

Nju će danas poslanički klub Demokratske partije socijalista (DPS) uputiti ostalim poslaničkim klubovima u Skupštini.

DPS je inicijativu za smjenu Mandića najavio prošlog ponedeljka. Njihov lider, Danijel Živković, kazao je tom prilikom da je Mandić izrazom saučešća zbog Mladićeve smrti “prešao granicu, nakon koje se ne mogu zatvarati oči”.

Podršku su, do sada, najavili Bošnjačka stranka (BS), Građanski pokret (GP) URA, Evopski savez, Hrvatska građanska inciijativa, nezavisni poslanik Nikola Janović, kao i poslanik iz kluba Pokreta Evropa sad (PES) Seid Hadžić.

Sa druge strane, PES, Demokrate, Demokratska narodna partija (DNP), Ujedinjena Crna Gora i Socijalistička narodna partija (SNP) su najavile da neće glasati za Mandićevu smjenu.

"Funkcija predsjednika Skupštine Crne Gore podrazumijeva posebnu političku i institucionalnu odgovornost, kao i obavezu očuvanja ugleda i integriteta predstavničkog doma svih građana. Andrija Mandić je, međutim, tokom svog mandata autoritet te funkcije kontinuirano koristio za promociju stavova koji produbljuju društvene podjele, dok su njegovi postupci istovremeno narušavali ugled Skupštine i međunarodni kredibilitet Crne Gore. Takvo djelovanje predstavlja dovoljan razlog da se pred poslanicima ponovo otvori pitanje njegove političke odgovornosti i povjerenja za dalje obavljanje funkcije predsjednika Skupštine.

Neposredan povod za podnošenje ovog prijedloga predstavlja odluka Andrije Mandića da javno uputi saučešće povodom smrti Ratka Mladića, pravosnažno osuđenog na doživotnu kaznu zatvora za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i druge ratne zločine počinjene tokom rata u Bosni i Hercegovini.

Obavještenje o tome da je saučešće upućeno u lično i partijsko ime ne može se odvojiti od činjenice da Andrija Mandić obavlja funkciju predsjednika Skupštine Crne Gore. Predsjednik parlamenta nije samo predstavnik jedne političke partije, već nosilac funkcije koja podrazumijeva posebnu institucionalnu odgovornost, zaštitu ugleda Skupštine i poštovanje vrijednosti na kojima počivaju ustavni poredak Crne Gore i njeno opredjeljenje da bude prva naredna članica Evropske Unije.

Iskazivanje pijeteta prema pravosnažno osuđenom ratnom zločincu, posebno prema licu osuđenom za genocid u Srebrenici, nespojivo je sa odgovornošću koju nosi funkcija predsjednika parlamenta države koja je dužna da poštuje presude međunarodnih sudova, njeguje kulturu sjećanja i doprinosi pomirenju i dobrosusjedskim odnosima.

Ozbiljnost takvog postupka i njegove posljedice po međunarodni kredibilitet Crne Gore potvrđuju i reakcije naših evropskih partnera.

Evropska komisija je, reagujući na poruke crnogorskih političara povodom smrti Ratka Mladića, nedvosmisleno saopštila da je svako veličanje ratnih zločinaca u suprotnosti sa najosnovnijim evropskim vrijednostima i da za takvo djelovanje nema mjesta ni u Evropskoj uniji, niti u državama kandidatima za članstvo. Evropska komisija je istovremeno podsjetila da je Ratko Mladić služio kaznu doživotnog zatvora zbog zločina protiv čovječnosti i genocida u Srebrenici, jasno ga označavajući kao ratnog zločinca.

Posebno značajna bila je i zvanična reakcija Republike Hrvatske, države članice Evropske unije sa kojom Crna Gora dijeli granicu i čija će saglasnost biti neophodna u završnici procesa evropskih integracija. Ministarstvo vanjskih i evropskih poslova Hrvatske ocijenilo je izražavanje saučešća predsjednika Skupštine Crne Gore povodom smrti Ratka Mladića neprihvatljivim i protivnim vrijednostima na kojima počiva Evropska unija. Istovremeno je poručeno da će Hrvatska u pristupnim pregovorima insistirati na suočavanju sa prošlošću, procesuiranju ratnih zločina, poštovanju presuda međunarodnih sudova i dobrosusjedskim odnosima, uz upozorenje da ovakve poruke ne doprinose evropskom putu Crne Gore.

Kada postupak predsjednika Skupštine jedne države kandidata proizvodi ovakve reakcije institucija Evropske unije i susjedne države članice, onda se on više ne može predstavljati kao pitanje njegovih ličnih ili partijskih uvjerenja. On postaje pitanje političke odgovornosti za ugled institucije koju predstavlja i za posljedice koje njegovo djelovanje proizvodi po državne interese Crne Gore.

Ovaj događaj, međutim, nije izolovan incident, već nastavak načina obavljanja funkcije zbog kojeg je pitanje političke odgovornosti predsjednika Skupštine već dva puta pokretano u ovom sazivu.

Mandat Andrije Mandića obilježili su dugotrajni problemi u organizaciji rada parlamenta i ostvarivanju njegove kontrolne funkcije, selektivan odnos prema državnim praznicima i simbolima Crne Gore, kao i korišćenje funkcije predsjednika Skupštine za promociju političkih i ideoloških stavova koji nijesu izraz vrijednosti i interesa svih građana koje Skupština predstavlja.

Neodgovoran odnos prema parlamentarnoj proceduri posebno je došao do izražaja prilikom usvajanja važnih zakonskih rješenja bez stvarne parlamentarne rasprave, uključujući Zakon o oružju i municiji, koji je, uprkos prethodnoj najavi predsjednika Skupštine da se o njemu tog dana neće raspravljati, vraćen u dnevni red neposredno pred ponoć 31. jula i usvojen pred sam istek redovnog zasijedanja. Takvom praksom parlamentarna rasprava svodi se na puku formalnost, obesmišljava demokratska procedura i građanima uskraćuje pravo da preko svojih izabranih predstavnika imaju stvaran uticaj na donošenje zakona koji neposredno uređuju njihova prava i obaveze.

Posebno zabrinjava odnos predsjednika Skupštine prema državnim praznicima i državnim simbolima Crne Gore. Izostanak čestitke povodom 21. maja – Dana nezavisnosti, jednog od najznačajnijih državnih praznika, kao i način na koji su, pod pokroviteljstvom Skupštine, organizovane pojedine manifestacije, uključujući obilježavanje bitke na Fundini uz korišćenje simbola koji nijesu zvanični državni niti vjerodostojno utemeljeni istorijski simboli, dodatno potvrđuju praksu u kojoj se autoritet parlamenta zloupotrebljava za afirmaciju sopstvenih ideoloških i identitetskih interpretacija.

Predsjednik Skupštine ima pravo na politička i ideološka uvjerenja, kao i svaki drugi građanin i poslanik. Međutim, obavljanje funkcije predsjednika predstavničkog doma svih građana podrazumijeva viši stepen odgovornosti, institucionalne uzdržanosti i svijesti da njegovi postupci utiču na ugled Skupštine, odnose unutar Crne Gore i međunarodnu poziciju države.

Crna Gora se nalazi u odlučujućoj fazi procesa pristupanja Evropskoj uniji. Evropska integracija nije samo pitanje ispunjavanja tehničkih mjerila i usvajanja propisa, već i pripadnosti sistemu vrijednosti koji podrazumijeva nedvosmislen odnos prema ratnim zločinima, poštovanje odluka međunarodnih sudova, njegovanje dobrosusjedskih odnosa i odgovorno suočavanje sa prošlošću.

Zbog toga smatramo da je posljednjim postupkom predsjednika Skupštine pređena granica nakon koje pitanje njegove odgovornosti više ne može biti relativizovano potrebom očuvanja parlamentarne većine ili političke stabilnosti.

Uvjereni smo da način na koji Andrija Mandić u kontinuitetu obavlja funkciju, a naročito njegov posljednji postupak povodom smrti Ratka Mladića, nije spojiv sa političkom i institucionalnom odgovornošću predsjednika zakonodavnog doma države, koja treba da postane prva naredna članica Evropske Unije.

Imajući u vidu sve navedeno, smatramo da Andrija Mandić ne posjeduje politički i institucionalni kredibilitet neophodan za obavljanje jedne od najodgovornijih državnih funkcija, zbog čega pozivamo poslanike Skupštine Crne Gore da podrže prijedlog za njegovo razrješenje", navodi se u tekstu.