Sve duže sezone požara ostavljaju Evropu bez aviona i pilota

Avinčis upozorava da su protivpožarne letjelice potrebne gotovo tokom cijele godine, dok birokratske prepreke dodatno otežavaju angažovanje potrebnih kapaciteta

Najveća evropska kompanija za hitne vazdušne intervencije, Avinčis, upozorava da Evropa nije spremna za duže i ekstremnije sezone šumskih požara, a izvršni direktor kompanije rekao je za Rojters da su njeni protivpožarni avioni sada potrebni gotovo tokom cijele godine.

Izvršni direktor Džon Boug je kazao da su duže sezone šumskih požara u Evropi i birokratske prepreke dodatno pogoršale regionalni nedostatak aviona, kao i iskusnih pilota potrebnih za upravljanje njima.

„Globalno gledano, sezone požara su sve duže, avioni se više ne prebacuju iz jednog područja u drugo, a pilote je sve teže pronaći“, rekao je Boug u intervjuu.

Boug, pilot helikoptera koji je karijeru počeo 1985. godine, čuvajući stoku u australijskoj zabiti helikopterom Bel 47, iznio je te ocjene u trenutku kada se Francuska i Španija bore sa istorijskim požarima, nakon što su višenedjeljne suše pretvorile šume u područja visokog rizika od požara.

Avinčis, sa sjedištem u Lisabonu, navodi da je Evropa pod pritiskom i zato što duže sezone požara ostavljaju sve manje vremena za prebacivanje aviona između sjeverne i južne hemisfere, pa u pojedinim područjima nedostaju raspoloživi kapaciteti.

„Ranije je vrhunac sezone tokom ljeta trajao tri ili četiri mjeseca… Sada avioni počinju da rade u martu i aprilu i angažovani su sve do oktobra“, rekao je Boug.

Rojters navodi da vlažne zime samo pogoršavaju problem jer podstiču rast vegetacije koja kasnije može postati lako zapaljivi materijal. Podjednako zabrinjava i širenje rizika od požara ka sjeveru.

„Došli smo do tačke kada će vlade morati da obezbijede dovoljno novca kako bi avioni bili dostupni tokom svih 12 mjeseci, jer privatne kompanije više ne mogu da ih šalju na jug, odnosno na južnu hemisferu, i tamo ostvaruju dodatne prihode van sezone“, kazao je Boug.

Avinčis širom svijeta ima flotu od 180 helikoptera i 40 aviona sa fiksnim krilima, među kojima su i 22 kanadera.

U Španiji i Portugalu, gdje koristi 47 letjelica, Avinčis je od početka godine ostvario više od 5.000 sati leta u operacijama gašenja požara, što je više nego dvostruko u odnosu na isti period 2025. godine.

"Potreban nam je način da ljude brzo dovedemo u Evropu, bez birokratskih prepreka“, kazao je Boug. „Aerodinamika helikoptera je ista i u vojnom i u civilnom vazduhoplovstvu

Evropa je već zajednički kupila 22 robusna kanadera, koji mogu da zahvataju vodu tokom leta, od kanadske kompanije De Hevilend Kanada sa sjedištem u Torontu. Nakon desetogodišnjeg prekida proizvodnje, stiže novi model, ali prvi kupac, Grčka, neće ga dobiti prije 2028. Godine, piše Rojters dodajući da je alternativa malo.

Vojni avion Erbas A400M uključen je u gašenje požara u Francuskoj, gdje je izbacio 20 tona sredstva za usporavanje širenja vatre. I drugi proizvođači su predstavili moguće varijante aviona, među njima kineski Komak na prošlonedjeljnom avio-salonu u Farnborou, dok je francuski startap Hinaero u ranoj fazi projektovanja amfibijskog aviona koji bi trebalo da bude spreman 2032. godine.

Gašenje požara iz vazduha je zahtjevno jer podrazumijeva precizno letjenje na malim visinama, uz nepredvidive vazdušne struje. Stručnjaci navode da nedostaje iskusnih pilota i tehničara.

Boug je kritikovao evropske propise prema kojima piloti koji dolaze iz inostranstva ili iz vojske moraju ponovo da polažu ispite iz civilnog vazduhoplovstva.

„Potreban nam je način da ljude brzo dovedemo u Evropu, bez birokratskih prepreka“, kazao je Boug. „Aerodinamika helikoptera je ista i u vojnom i u civilnom vazduhoplovstvu.“

Agencija Evropske unije za bezbjednost vazduhoplovstva stala je u odbranu svojih pravila, navodeći da su osmišljena kako bi se obezbijedio jedinstven standard zaštite letačkih posada i ljudi na zemlji.

„Cilj nije da se zanemare iskustvo stečeno u inostranstvu ili vojno iskustvo, već da se ono procijeni i potvrdi u skladu sa evropskim standardima“, izjavio je danas portparol EASA, dodajući da je to posebno važno za specijalizovane i zahtjevne poslove, poput gašenja požara.