U sanacioni fond leglo 7,98 miliona eura: Centralna banka o primjeni Zakona o sanaciji kreditnih institucija

Novac predviđen i za pomoć bankama ako se suoče s problemima u poslovanju, iz CBCG naglasili da je bankarski sistem visoko kapitalizovan i likvidan, te da ne postoji potreba da se taj novac koristi

Jedanaest komercijalnih banaka uplatilo je ukupno po osnovu redovnog doprinosa u sanacioni fond od njegovog osnivanja do danas 7,98 milion eura.

To je zvanično “Vijestima” saopšteno u Centralnoj banci (CBCG) iz koje su ukazali da je bankarski sistem visokokapitalizovan i likvidan, te da ne postoji potreba da se ta sredstva koriste.

Novac iz sanacionog fonda predviđen je, između ostalog, za pomoć bankama ako se suoče s problemima u poslovanju.

Formiranje fonda je definisano Zakonom o sanaciji kreditnih institucija (banaka), čija je primjena, zajedno s novim Zakonom o kreditnim institucijama, počela 1. januara 2022. Ta dva zakona su usvojena u parlamentu krajem 2019. i tada je ostavljen rok od godinu za njihovu primjenu.

Primjena je, međutim, odgođena za još godinu zato što su se CBCG i komercijalne banke usmjerile na rješavanje problema koje je izazvala pandemija koronavirusa i na završetak projekta procjene imovine banaka (AQR).

Prema zakonu, u sanacionom fondu mora biti novac u vrijednosti od jedan odsto garantovanih depozita, i to u periodu od deset godina (do 31. 7. 2031). Novac banke uplaćuju jednom godišnje.

“Rješenja o iznosu redovnih doprinosa za 2026. godinu dostavljena su svim bankama u maju i one su dužne da te iznose uplate do kraj juna 2026. godine. CBCG je obračunala ukupno 2,5 miliona eura za uplatu redovnih doprinosa za ovu godinu, kazao je direktor Direkcije za sanaciju kreditnih institucija u CBCG Luka Gojnić.

Informacije CG” su pitale koliko novca prema trenutnom stanju depozita banke treba da uplate da bi se dostigao zakonski limit za sanacioni fond.

“U skladu sa Zakonom o sanaciji kreditnih institucija ciljani nivo sredstava u sanacionom fondu iznosi najmanje 1% iznosa garantovanih depozita svih kreditnih institucija, po stanju utvrđenom na bazi godišnjih revidiranih finansijskih iskaza za prethodnu godinu. U skladu sa podacima pribavljenim od Fonda za zaštitu depozita, prosječni garantovani depoziti na kraj udecembra prošle godine su iznosili 2,501 milijardu eura. Imajući u vidu prethodno, ukupan iznos sredstava koji treba da bude prikupljen u sanacioni fond u periodu od 10 godina od stupanja Zakona na snagu, odnosno do 31. 07. 2031. godine trebalo bi da iznosi 25 miliona eura. Ukoliko dođe do promjene iznosa garantovanih depozita, mijenjaće se i potrebni iznos za sanacioni fond radi dostizanja ciljanog nivoa propisanog Zakonom o sanaciji kreditnih institucija”, pojasnio je Gojnić.

Prema raspoloživim podacima i redovnom nadzoru koji sprovodi CBCG, bankarski sistem u Crnoj Gori je stabilan, visokokapitalizovan i likvidan i u ovom trenutku, kazao je Gojnić, nijesu identifikovane okolnosti koje bi ukazivale na potrebu aktiviranja sanacionog fonda.

“Sredstva sanacionog fonda mogu se koristiti isključivo u slučajevima i za namjene propisane Zakonom o sanaciji kreditnih institucija, odnosno u okviru eventualne primjene instrumenata sanacije. CBCG kontinuirano prati stanje u bankarskom sistemu i, u skladu sa svojim nadležnostima, pravovremeno bi preduzela sve zakonom predviđene mjere ukoliko bi se za tim ukazala potreba”, naveo je Gojnić.

On je kazao da je tokom prethodne godine CBCG, u skladu sa zakonskim obavezama i ovlašćenjima, izvršila redovno preispitivanje i ažuriranje planova sanacije za banke koje posluju u Crnoj Gori, analizirajući organizacione, poslovne i finansijske promjene u bankama, njihovu sposobnost za efikasnu sanaciju, kao i eventualne prepreke za sprovođenjem mjera sanacije.

“Na osnovu sprovedenih analiza, planovi sanacije su ažurirani kako bi ostali usklađeni sa aktuelnim stanjem u bankarskom sektoru i važećim regulatornim zahtjevima, čime se dodatno jača otpornost finansijskog sistema. Nakon uspostavljanja osnovnog zakonskog i podzakonskog okvira za sanaciju kreditnih institucija, aktivnosti CBCG bile su prvenstveno usmjerene na praktičnu primjenu tog okvira i dalje usklađivanje sa najnovijim propisima Evropske unije. U tom smislu, posebno je značajno da je CBCG u decembru 2025. godine prvi put utvrdila minimalni zahtjev za regulatorni kapital i kvalifikovane obaveze, MREL, u skladu sa BRRD II okvirom. Time je započeta nova faza u primjeni Zakona o sanaciji kreditnih institucija, jer MREL predstavlja jedan od ključnih elemenata sanacionog okvira i osnovni mehanizam kojim se obezbjeđuje da kreditne institucije imaju dovoljan kapacitet za pokriće gubitaka i dokapitalizaciju u slučaju potrebe za primjenom sanacionih mjera”, pojasnio je Gojnić.

Prema njegovim riječima, u odnosu na raniji BRRD I okvir, primjena BRRD II standarda donijela je zahtjevniji pristup MREL-u, naročito u pogledu kvaliteta instrumenata kojima se taj zahtjev može ispunjavati.

“To znači da se veći značaj daje ne samo ukupnom iznosu raspoloživog kapitala i kvalifikovanih obaveza, već i njihovoj strukturi, ročnosti, stepenu podređenosti, pravnoj sigurnosti i stvarnoj mogućnosti da budu korišćeni za pokriće gubitaka i dokapitalizaciju u sanaciji. Imajući u vidu da je krajnji rok za ispunjenje konačnih MREL zahtjeva 31. decembar 2028. godine, naredni period podrazumijeva pojačano angažovanje i dodatne aktivnosti kreditnih institucija, kako bi se obezbijedilo postepeno i pravovremeno dostizanje propisanih zahtjeva, uz kontinuirani nadzor i komunikaciju sa CBCG”, kazao je sagovrnik “Informacije CG”.

CBCG po zakonu mora da novac sanacionog fonda drži na posebnom računu kao i da njegovu imovinu vodi odvojeno od svoje imovine i obaveza.

Novac iz sanacionog fonda će moći da se koristi, između ostalog, za davanje garancija za imovinu ili obaveze banke u sanaciji, kupovinu imovine banke u sanaciji, plaćanje naknade za upravljanje fondom.

Način izračunavanja redovnih doprinosa utvrđen je Odlukom o bližem načinu izračunavanja redovnih doprinosa koje banke uplaćuju sanacionom fondu, pri čemu CBCG utvrđuje godišnje doprinose koje plaća svaka banka, srazmjerno njihovom rizičnom profilu na osnovu podataka koje banke dostavljaju.