Njemački AfD juri istorijski proboj na izborima u Saksoniji-Anhalt

Ako AfD ne osvoji većinu, najvjerovatniji ishod je administracija predvođena CDU-om, na čelu sa aktuelnim premijerom pokrajine Svenom Šulceom, iako će mnogo zavisiti od toga koje će manje stranke ući u parlament

Danas se održava glasanje u istočnoj njemačkoj saveznoj pokrajini Saksoniji-Anhalt, na izborima koji se pomno prate i na kojima bi Alternativa za Njemačku (AfD) mogla da postane prva krajnje desna stranka koja će predvoditi jednu pokrajinsku vladu od Drugog svjetskog rata.

Pod vođstvom svog 35-godišnjeg kandidata za premijera Ulriha Zigmunda, AfD mjesecima u anketama ima podršku veću od 40 odsto i ima realne šanse da osvoji apsolutnu većinu ukoliko nekoliko manjih stranaka ne pređe izborni prag od pet odsto za ulazak u parlament, piše agencija Rojters.

Tačan procenat potreban za apsolutnu većinu zavisiće od toga koliko stranaka pređe taj prag, ali je Zigmund rekao da mu je cilj da osvoji 45 odsto ili više glasova.

Izbori se smatraju pokazateljem raspoloženja prema vladi kancelara Fridriha Merca, koji je pokušao da smanji popularnost AfD-a zauzimajući čvršći stav prema migracijama i bezbjednosti.

Oko 1,7 miliona birača ima vremena do 18 časova da glasa, kada se birališta zatvaraju, a prvi rezultati očekuju se ubrzo nakon toga.

Izlaznost je bila znatno veća nego na prethodnim pokrajinskim izborima 2021. godine. Do podneva je glasalo 34,72 odsto birača, u poređenju sa 22,4 odsto tada, saopštio je pokrajinski izborni komesar.

Najnovije ankete daju AfD-u nešto više od 40 odsto podrške, dok su Mercove Hrišćansko-demokratske unije (CDU) na 23 odsto.

Apsolutna većina omogućila bi AfD-u da zaobiđe njemački politički "zaštitni zid", prema kojem glavne stranke odbijaju da sa njim formiraju vlast.

Osvajanje apsolutne većine veoma je teško u njemačkom proporcionalnom izbornom sistemu, koji je djelimično osmišljen tako da podstiče koalicione vlade i otežava jednoj stranci da samostalno vlada, piše Rojters.

Ako AfD ne osvoji većinu, najvjerovatniji ishod je administracija predvođena CDU-om, na čelu sa aktuelnim premijerom pokrajine Svenom Šulceom, iako će mnogo zavisiti od toga koje će manje stranke ući u parlament.

Pokrajinski ustav nalaže da se novoizabrani parlament sastane u roku od 30 dana od izbora, odnosno najkasnije do 6. oktobra, ali ne postoji rok za izbor novog premijera pokrajine.

Za AfD, izbori u Saksoniji-Anhalt predstavljaju probu za veće ambicije stranke da osvoji vlast na nacionalnom nivou na sljedećim saveznim izborima, planiranim za 2029. godinu.

"Bez obzira na ishod sjutrašnjih izbora, već smo ispisali istoriju", rekao je Zigmund na završnom skupu u subotu uveče.

"Jer ono što smo započeli ovdje u Saksoniji-Anhalt – a što sada zahvata cijelu Njemačku – više se ne može zaustaviti“, rekao je okupljenima u glavnom gradu pokrajine, Magdeburgu.

Ako dođe na vlast, AfD planira da škole i kulturne institucije usmjeri ka tradicionalnijim vrijednostima, ograniči imigraciju i reformiše javni servis.

Međutim, bez apsolutne većine, AfD, koji je pokrajinska služba bezbjednosti klasifikovala kao "krajnje desničarski ekstremistički", teško bi mogao da uđe u vlast zbog političkog "zaštitnog zida".

Zigmund, koji je na glasanje u svom rodnom gradu Tangermindeu stigao na plavom mopedu "Simson", gdje ga je dočekala masa oduševljenih pristalica, isključio je mogućnost koalicionih pregovora sa drugim strankama.

Ako AfD ne osvoji apsolutnu većinu, ostalim strankama predstoje potencijalno složeni koalicioni pregovori.

Ankete pokazuju da jedan od sadašnjih koalicionih partnera CDU-a, Slobodna demokratska partija (FDP), vjerovatno neće ući u parlament, dok je drugi, Socijaldemokratska partija (SPD), na manje od 10 odsto podrške.

Mali ljevičarski populistički Savez Zare Vagenkneht (BSW), jedina stranka koja nije isključila koaliciju sa AfD-om, takođe je u opasnosti da ostane ispod izbornog praga.

To bi Šulcea, koji je prema anketama prvi izbor birača za premijera pokrajine, moglo da dovede u situaciju da teško sastavlja održivu većinu.

Jedna od mogućnosti mogla bi biti manjinska vlada predvođena Šulceom, koja bi zavisila od prećutne podrške Ljevice – modela koji je već korišćen u susjednoj istočnonjemačkoj pokrajini Tiringiji.

Šulce je, glasajući u Magdeburgu pred znatno manjom masom ljudi, rekao da se nada visokoj izlaznosti nakon predizborne kampanje koju je opisao kao fizički i mentalno zahtjevnu.