Opština i država planiraju, mještani protiv: Regionalni centar za…

Održana javna rasprava povodom izgradnje Regionalnog centra za upravljanje otpadom za više opština na sjeveru

Mještani Zatona, Brzave, Femića krša, Pašića Polja i okolnih naselja u opštini Bijelo Polje poručili su da se oštro protive da se Regionalni centar za upravljanje otpadom gradi u Zatonu (katastarska opština Crnča-Laholo) zbog niza ekoloških, ekonomskih i društvenih rizika.

Oni su to kazali na javnoj raspravi povodom izgradnje Regionalnog centra za upravljanje otpadom za više opština na sjeveru, koja je održana u sali Osnovne škole “Braća Ribar”, nakon što je prostorija Mjesne zajednice Zaton bila pretijesna za veliki broj građana.

Sekretar lokalnog Sekretarijata za ruralni razvoj Armin Sijarić je podsjetio da je zabluda da se radi o deponiji, već da je riječ o regionalnom centru zatvorenog tipa po najsavremenijim standardima EU. On je naglasio da je cilj transformacija otpada u novu sirovinu kroz principe cirkularne ekonomije, bez ikakvog otvorenog odlaganja.

“Lokacija u KO Crnča-Laholo odabrana je isključivo na osnovu stručnih procjena, zahvaljujući odličnoj saobraćajnoj povezanosti i državnom vlasništvu nad zemljištem. Ovaj projekat predstavlja istorijsku šansu za razvoj Bijelog Polja i sjevera: otvaranje novih radnih mjesta, uz apsolutni prioritet pri zapošljavanju lokalnog stanovništva, unapređenje infrastrukture, uključujući rekonstrukciju puteva i stabilniju elektromrežu, direktne investicije, gdje će opština dio prihoda centra direktno ulagati u projekte koje predloži sama mjesna zajednica. Garantujemo potpunu zaštitu životne sredine. Izgradnja neće započeti bez detaljnog elaborata o procjeni uticaja na životnu sredinu i svih neophodnih urbanističko-tehničkih dozvola. Naš prioritet je očuvanje prirodnih i vodnih resursa ovog kraja, koji će ostati apsolutno zaštićeni”, kazao je Sijarić.

Koordinator za ekologiju MZ Zaton Duško Dangubić je kazao da se radi o modernoj fabrici zatvorenog tipa koja neće uništiti životnu sredinu, a koja će otvoriti nova radna mjesta.

“Posebno je važno što bi se prijem, selekcija i reciklaža obavljali isključivo u zatvorenom prostoru, dok bi se ostatak otpada transportovao na centralnu deponiju u Podgorici. Sve procedure, od procjene uticaja na životnu sredinu do urbanističko-tehničkih uslova, moraju biti u potpunosti usklađene sa najsavremenijim ekološkim standardima”, napomenuo je on, podsjećajući da bi izgradnja bila prihvatljiva isključivo ukoliko svaka od navedenih procedura potvrdi da nema štetnih uticaja na životnu sredinu.

Mujo Vreva iz Pašića Polja, koji je i direktor opštinske Uprave za logistiku, zaštitu i održavanje, je naveo da, iako se ta lokacija planira zbog prednosti poput “saobraćajna dostupnost” i “postojeća komunalna infrastruktura”, nije prihvatljiva iz više razloga.

“Lokacija se nalazi u zoni predviđenoj za Natura 2000 ekološku mrežu, što znači da je prepoznata po jedinstvenom biodiverzitetu i staništima od evropskog značaja i u samom podnožju Bjelasice koja je planirana kao turistička destinacija. Na dijelu planirane lokacije nalazi se muslimansko groblje. Lokacija je geografski smještena tačno između četiri velika i gusto naseljena sela: Brestovik, Brzava, Femića Krš i Pašića Polje, podložna je plavljenju usljed većih vodostaja Lima, posebno tokom obilnih padavina”, kazao je Vreva, podsjećajući da su pojedine kuće iz Brestovika i Brzave udaljene svega 200-300 metara.

Iako se blizina magistrale navodi kao prednost za lakši pristup, to u praksi, naveo je dalje Vreva, znači da bi stotine teških kamiona za smeće iz svih sjevernih opština svakodnevno gravitirale ka toj lokaciji.

“Ovaj dio sa jedne i druge strane Lima je jedno od najplodnijih područja, poznato po poljoprivrednoj proizvodnji. Postavljanje regionalnog centra u srce poljoprivrednog kraja direktno ugrožava proizvodnju zdrave hrane. Čak i uz najstrože mjere, vjetar raznosi sitni otpad, prašinu i mikroplastiku po okolnim njivama, dok prisustvo deponije trajno narušava brend lokalnih poljoprivrednih proizvoda”, kazao je Vreva.

Ukazao je i na kotlinski položaj doline Lima koji je podložan temperaturnim inverzijama (zadržavanje magle i vazduha blizu tla).

“To znači da bi se deponijski gasovi i neprijatni mirisi zadržavali u naselju, čineći život nepodnošljivim. Izgradnjom ovakvog objekta, vrijednost kuća i imanja u okolini bi drastično pala. Postavljanje regionalnog reciklažnog centra tik uz glavni magistralni put stvara izuzetno lošu vizuelnu sliku za sve putnike, turiste i investitore koji prolaze kroz Bijelo Polje”.

Vreva je zaključio da je lokacija primarno odabrana iz infrastrukturnog komoditeta (državno zemljište, blizu puta, lak pristup), ali da potpuno zanemaruje ekološke i socijalne parametre.

Nikola Femić, koji je takođe opštinski funkcioner, kazao je da lokacija nije samo ekološki upitna, već i prirodno neodrživa, jer se pored toga što se nalazi dijelom na muslimanskom groblju, dio je plavnog korita rijeke Lim, žile kucavice za cijeli sjever.

“Da bi se tu bilo šta gradilo, nivo zemljišta bi se morao vještački podići. Prilikom prvog većeg vodostaja voda bi svu snagu preusmjerila na lijevu obalu, trajno uništavajući desetine hektara jedino plodne zemlje na lijevoj obali”, kazao je Femić, dodajući da ne postoji nijedan hidrolog ili geolog koji će dati pozitivno mišljenje za izgadnju na toj lokaciji.

Zoran Lješnjak iz Bubanja je podsjetio da su upravo mještani Pašića Polja i Zatona zabranili Ratku Pelengiću da gradi fabriku peleta. On je ukazao na ekološku katastrofu u mjestu Rujišta u Beranama i predložio da se na taj već uništeni prostor gradi deponija za sjever, umjesto otvaranja novih žarišta.

“U Rujištima su istovareni milioni kubika otpada i zatrovano najbolje izvorište. Zagradska rijeka, koja izvire direktno ispod tog smetlišta, danas je puna mulja i tamo više nema života. Ako ste već zagadili jedan prostor koji se ne može sanirati, radite gore u tom zagađenom dijelu, a ne na netaknutim lokacijama”, poručio je Lješnjak.

Javnoj raspavi su, osim predstavnika Opštine, prisustvovali i predstavnici Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Ružica Brnović i Aleksandra Jokić.

Pravilo dobre prakse u upravljanju otpadom nalaže da se regionalni centri grade na rubnim, nenaseljenim područjima sa slabim poljoprivrednim potencijalom i van rječnih dolina, kako bi se minimizirao uticaj na ljude, vodu i prirodu. Ova lokacija predstavlja suprotnost tim principima