Putevima muzičkog sazrijevanja

MUZIČKA KRITIKA: Najavljena kao "nova zvijezda muzičkog neba", mlada umjetnica iz Srbije Lana Zorjan, na KotorArtu izvela je izuzetno ozbiljan repertoar, posebno imajući u vidu njene godine

Na drugom koncertu u okviru platforme KotorArt talenti predstavila se mlada umjetnica iz Srbije Lana Zorjan, koja je s pijanistkinjom Vanjom Pricom nastupila u Crkvi Sv. Duha u srijedu, 5. avgusta. Najavljena kao "nova zvijezda muzičkog neba", Zorjan je na KotorArtu izvela izuzetno ozbiljan repertoar, posebno imajući u vidu njene godine. Program je obuhvatio dvije velike sonate – Sonatu za violinu i klavir u f-molu, br. 1, op. 80 Sergeja Prokofjeva i Sonatu u A-duru Sezara Franka, nakon kojih je koncert zaključen virtuoznom koncertnom rapsodijom Tzigane Morisa Ravela. Tako je program otvorio prostor za suočavanje s egzistencijalnom tamom 20. vijeka, potom načinio zaokret prema kasnoromantičarskoj duhovnosti, da bi koncert završio u znaku rapsodične virtuoznosti.

Lana Zorjan počela je da uči violinu s četiri godine i do sada je osvojila brojne nagrade na takmičenjima širom svijeta, a kao dobitnica Nagrade International Classical Music Awards (ICMA), 2024. godine, nastupila je sa Simfonijskim orkestrom Valensije na gala koncertu tog takmičenja. Na KotorArtu, koncert je otpočela Sonatom za violinu i klavir u f-molu, br. 1, op. 80 Sergeja Prokofjeva. Nastala u jednom od najmračnijih perioda – kako za samog kompozitora, tako i za evropsku civilizaciju – tokom Drugog svjetskog rata, ova Sonata ne donosi onu karakterističnu Prokofjevljevu ironiju, grotesku i motoričnu energiju, već gotovo kontemplativni prizor u kojem se prepoznaju ratna trauma i osjećaj izolacije. Donoseći u prvom stavu lament iznad teških, zvonolikih akorada u dubokom registru klavira, umjetnica je stvorila atmosferu iščekivanja i duboke koncentracije. U tom smislu, "jezive" pasaže u prvom i četvrtom stavu, koje je sam kompozitor opisao slikom vjetra koji duva kroz groblje, mlada umjetnica je sviranjem na sordiniranom instrumentu vrlo ubjedljivo nagovijestila mračnu atmosferu. A upravo u tu atmosferu nas je uvela na samom početku, muzikom koja izranja iz tišine. Virtuozne domete mlade umjetnice mogli smo spoznati kroz drugi stav Sonate u kojem dominiraju oštri ritmovi i groteskni akcenti.

Opredjeljujući se za još jednu izvođački složenu kompoziciju, Lana je predstavila jedno od najznačajnijih djela violinskog repertoara. Frankova kasnoromantičarska Sonata za violinu i klavir u A-duru, za razliku od Prokofjevljeve, predstavlja ispit sposobnosti izvođača da kroz višestavačnu formu oblikuje preobražaj jedne osnovne muzičke ideje. Tako je ova specifična Frankova ciklična forma osvjetljavana transformacijama inicijalne teme i uspostavljanjem njenih novih karaktera. Nakon prologa, nastupio je dramski centar sonate – drugi stav – koji u mnogim interpretacijama dostiže gotovo orkestarski zvuk – ovdje, umjetnice su se opredijelile za suptilniji pristup, više usmjeren na unutrašnju napetost proizišlu iz harmonskih veza specifičnih za samog Franka, nego na zvučnu monumentalnost. U tom smislu, oba djela – ne samo po tehničkoj složenosti, već upravo po razumijevanju unutarnje strukture, estetskih i izražajnih polazišta obojice kompozitora, predstavljaju za mladu umjetnicu dodatni izazov u daljem umjetničkom razvoju. Ova umjetnička zrelost posebno dobija na značaju kada se ima u vidu da Zorjan tek započinje novo poglavlje svog razvoja: od jeseni će svoje studije nastaviti na Univerzitetu za muziku i umjetnost u Beču, u klasi profesora Pavela Vernikova, jednog od najuglednijih savremenih ukrajinskih violinista i pedagoga.

Zvanični program resitala završen je popularnom kompozicijom Tzigane ("Ciganin") Morisa Ravela, jednim od najefektnijih i najvirtuoznijih djela za violinu. Bio je to prikaz Ravelove stilizacije mađarskog folklora i romske violinske prakse međuratnog perioda. Oduševljenje publike je bilo veliko. Kao mlada umjetnica koja tek gradi svoju publiku, Zorjan je dobila izuzetnu podršku festivalske publike, a u znak zahvalnosti umjetnice su izvele dva bisa. Interpretacijom Neme serenade (Die stumme Serenade), op. 36, Eriha Korngolda i Cantabile Nikola Paganinija violinistkinja je istakle lirsku stranu svog umjetničkog izraza. Kao i u slučaju prethodnog koncerta mladih umjetnika Luke Perazića i Đine Perazić, i ovaj nastup bio je sniman za izdavačku kuću Azure Sky, s kojom KotorArt posljednjih godina ostvaruje uspješnu saradnju.